Кіріспе

Меллиеха () – Мальтаның Солтүстік аймағындағы ірі ауыл. 2014 жылғы наурыз айының мәліметі бойынша, халқы 10 087 адамды құрайды. Меллиеха құмды жағажайларымен, табиғи ортасымен және жақын орналасқан Попай ауылымен танымал туристік орталық есебінде де белгілі.

Этимология

Mellieħa атауы семит түбірі m l ħ-тан шыққан, ол «тұз» дегенді білдіреді. Бұл, әдетте, Мельиха шығанағында болған ежелгі пуникалық-рим тұз өндіріс алаптарынан туындаған. Қазір тұз өндіріс алаптарының орнында Гадира табиғат қорығы орналасқан.

Тарихқа дейінгі кезеңнен орта ғасырға дейін

Меллиеха алғаш рет шамамен 3000 ж.б.ц., неолит дәуірінде мекенделген. Гьейн Жейтуна ғибадатханасы сияқты бірнеше мегалиттік қалдықтар, сондай-ақ құралдар мен қыш сынықтары табылған бірнеше үңгірлер мен қабірлер табылды. Рим дәуірінде Меллиеханың аңғарларындағы үңгірлерде троглодиттер қоныстануды бастады. Үңгірлердегі қоныстар Византия билігі кезінде де жалғасты, бірақ ерте орта ғасырларда тасталып кетті. Елшілердің істеріне сәйкес, 60 ж. шамасында Әулие Павел Мальтада кеме апатына ұшырады, мүмкін жақын орналасқан Әулие Павел шығанағында. Жергілікті дәстүр бойынша, Әулие Павелмен бірге болған Әулие Лука Меллиеханың бір үңгіріне келіп, жартас бетіне Құдай ананың бейнесін салған. 409 жылы үңгір шіркеу ретінде қасиеттендірілді және қазір Меллиехадағы Құдай ананың қасиетті орны ретінде белгілі. Меллиеха Мальтаның алғашқы он приходтарының бірі болды. Ол 1436 жылға дейін сақталды, бірақ 15-шы ғасырдың соңында немесе 16-шы ғасырдың басында мұсылман қарақшыларының шабуылдарынан Мальтаның солтүстігі қауіпсіз болмағандықтан тасталып кетті.

Қасиетті Иоанн орденінің астында

Мальта жер орта теңізде мұсылмандардың бірінші болып енген аймақтарының бірі болды, және бұл ғимараттардың ислами мұрасында, мешіттер мен үйлердің ежелгі жәдігерлерінде көрінеді. Соған қоса, араб тілі арал тұрғындарының тілінде тамыр жайып, 826 жылдан бастап 220 жыл бойы сақталды. Мальтада Госпитальдер билігінің алғашқы жылдары Мелиеха тасталып қалды. 16 ғасырдың соңында Мелиехадағы Әміренің киелі орамы қайта салынды. 17 ғасырдың басында Мальтаның солтүстік жағалауы бекітіле бастады. Мелиехада салынған алғашқы бекініс – 1649 жылы аяқталған Свята Агата мұнарасы. Бұл үлкен мұнара Марфа қыратында, Мелиеха шығанағына қарап, Комино мен Гозоның анық көрінісімен салынған. 1658 жылы Мелиеха шегінде кішірек Għajn Ħadid мұнарасы мен Armier мұнарасы да салынды. 18 ғасырда Мелиехада жағалау батареялары, редуттар мен бекіністер сериясы салынды. Олардың бірнешеуі әлі де сақталған, мысалы Мистра батареясы, Вендом батареясы, Вид-Муса батареясы және Вестрем батареясы. Та’ Ранда аймағында табылған Шайтанның шаруа үйі – 18 ғасырда салынған мальтиялық шаруа үйлерінің мысалы.

Британдық кезеңнен бүгінгі күнге дейін

Меллиеха, қазіргі күйінде, Мальта британдық үкімділік кезінде дамыды. 1844 жылы ауыл қайтадан приходқа айналды және британдықтар халыққа жерді жалға беру арқылы осы аймаққа қоныстануға ынталандырғаннан кейін дамуға көшті. Приход шіркеуі 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басында бірнеше кезеңде салынды және жергілікті тұрғындар шіркеу құрылысына көмектескен деседі. 1891 жылы Меллиехада пошта бөлімшесі ашылды. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін Селмұнда Кэмпбелл бекінісі, ал Меллиеха бекінісі Меллиеха төбесінде қарауылдық пост ретінде салынды. Британдықтар итальяндық немесе неміс басқындығына қарсы қорғану мақсатында Меллиеханың жағалауы бойында бірнеше нығайтылған бекіністер салды. Меллиеха соғыс аяқталғаннан бері үлкен дамуды бастан кешірді. Меллиеха жергілікті кеңесі 1993 жылғы жергілікті кеңестер заңымен құрылды. Ірі Марфа түбегі Меллиеханың солтүстігінде орналасқан. Оған Армиер шығанағы және Парадайз шығанағы сияқты бірнеше шағын шығанақтар, сондай-ақ Гозо паромдары кететін Ċirkewwa порты кіреді. Марфа қырқасы түбектердің үлкен бөлігін алып жатыр. Марфа қырқасының оңтүстігінде Анкор шығанағы мен Попай ауылы, Маджистрал табиғат және тарих паркі, Маниката кіндігі және Алтын шығанағы орналасқан. Мжаррмен шекарасы Għajn Tuffieħa орналасқан.

Туризм

Мелиеха жаз айларында танымал туристік орын болып табылады. Ол жағажайларымен әйгілі, ең танымалдары – Гадира шығанағы және Алтын шығанақ. Ċirkewwa да су астына түсуге танымал орын, онда MV Rozi және P29 патрульдік қайығының құлау орындары бар. 2009 жылы Мелиеха тұрақты даму шаралары үшін Еуропаның үздік туристік орны атағын иеленді.