Кіріспе

Ричард Стэнли Никель (31 мамыр 1928 – 13 сәуір 1972) – поляк-американдық архитектуралық фотограф және тарихи мұраны сақтаушы, Чикаго, Иллинойс қаласында жұмыс істеген. Ол сәулетші Луис Салливанның ғимараттарын сақтап, құжаттауға және «Адлер мен Салливан» архитектуралық фирмасының еңбектерін зерттеуге атсалысқандығымен әйгілі.

Ерте өмір

Ричард Никель Чикаго қаласының Хумбольдт Парк ауданында, 4327 W. Хаддон даңғылындағы екі пәтерлік үйде дүниеге келді. Оны 1880 жылы Германияның Позен қаласында туған әкесі Джон Никиелмен бірге, поляктан таралған американдықтардың бірінші буыны тәрбиеледі. Ричардтың әкесі, Польшаның Daily News газетінде жүргізуші болып жұмыс істеген Стэнли, поляктарға қарсы сезімге тойтарыс беру үшін тегін Никель деп өзгертті. Отбасы көп ұзамай 4329 W. Кристалға көшіп, онда жас Ричард Кирилл және Мефодий атындағы бастауыш мектепке барып оқыды. Сол кезде бұл ауданда поляктар басым болды, ал жылдар өткен соң Никель оны «Мен бақытты түрде ерекшеленген поляк ауданы» деп сипаттады. 1950 жылдың 10 маусымында Никель, өнердеко стилімен танымал Сент-Венцеслаус шіркеуінде Адриен Дембо есімді жас поляк-американ қызына үйленді. Одан кейін Ричард Корея соғысына шақырылды. Бірнеше жылдан кейін Ричард Кореядан оралғанда, ол өзгерген адамға айналды, оны Кореядағыдай қайта-қайта түс көретін. Оның қалың ені оны «соғыстың салдары» деп есептеді. Әйгілегі ажырысып бітті.

Фотография және тарихи сақтау

1960-1970 жылдары Чикагода 19 ғасырға жататын көптеген ғимараттар бұзылды. Олардың ішінде Луис Салливанның және Прайри мектебі стилінде жобалаумен айналысқан басқа сәулетшілердің туындылары да болды. Көптеген ғимараттар сол кезде ескере берілмей, оларды сақтап қалуға қоғамдық қызығушылық танытпады. Никель Чикагодағы IIT Дизайн институтында Аарон Сискиндтің жетекшілігімен мектеп жобасы үшін сәулетшінің ғимараттарын суретке түсірген кезде Салливанның жұмысымен танысты. Салливанның ғимараттарын зерттеу және суретке түсіру оған тез қызығушылыққа айналды. Соңында, ол өмірінің көп бөлігін оларды суретке түсіруге арнады, толық фотосуреттік жинақ жасауды үмітті. Олардың кейбіреуі – Historic American Buildings Survey (HABЅ) федералдық жобасының құжаттамалық материалдары болды. Ричард Никель мұндай ғимараттардың Чикагоның сәулет және мәдени мұрасының маңызды бөлігі екеніне сенді. Қалалық жаңару мен даму қарқыны осы тарихи ғимараттардың көпшілігіне қауіп төндіріп отырғанын түсінген Никель, оларды сақтау үшін үгіт жүргізіп, лоббилеумен айналысты. Гаррик театры және Чикаго қор биржасы сияқты танымал ғимараттар Никельдің және басқалардың барлық күш-жігеріне қарамастан бұзылды. Бірақ Никель қайтыс болғаннан кейін оның күресі күш алды және Салливанның көптеген ғимараттары сақталып қалды. Чикаго ғимараттарына төніп тұрған қауіп туралы Никель: «Ұлы архитектураның тек екі жауы бар: су және ақымақ адамдар» деді. Егер ғимаратты қорғау мүмкін болмаса, Никель оның ішкі және сыртқы көрінісін кеңінен суретке түсіріп, шеберлікті мұрағаттап, суреттері арқылы ғимараттардың ерекшелігін сақтауға тырысты. Сонымен қатар, бұзылатын ғимараттардың ерекше әшекейлерін алып тастады. Мұндай заттардың ондаған данасы Оңтүстік Иллинойс университетіне (SIUE) сатылды және қазірге дейін көрмеге қойылған. Ричард Никель Чикагоның көптеген көрнекті сәулетшілерін суретке түсірді, соның ішінде Бернхэм & Рут, Холаберд & Рош, Людвиг Мис ван дер Ро, C. F. Мерфи Ассошиатс, Франк Ллойд Райт және Скидмор, Оуингс & Мерриллдің жұмыстарын фотоға түсірді.

Тұрғылықты жері

Никельдің Чикаго қаласындағы Бактаун ауданындағы 1810 батыс Кортленд көшесіндегі үйі фотосуретке түсіру және қалдықтарды іздеу жұмыстары үшін негізгі орын болды. Кирпіштен салынған ғимараттың фасады, қарапайым жоспары және тарихымен әсерленген Никель оны "Польша сарайы" деп атады. Ол ғимаратты жаңартқанға көп күш жұмсады.

Өлім және мұра

Ричард Никель 1972 жылғы 13 сәуірде Чикаго қор биржасының ескі ғимаратының бір бөлігі құлап, архитектуралық бұйымдарды құтқаруға тырысқанда қаза тапты. Оның денесі шамамен төрт апта бойы табылмай, 9 мамырда ғимаратты бұзушылар тапты. Ол Чикаго қаласындағы Грейсленд зиратында, Луис Салливанның қабірінен көп алыс емес жерде жерленген. 1994 жылы Ричард Каханның "Бәрі құлайды: Ричард Никельдің Америка сәулетін сақтау үшін күресі" атты кітабы, Никельдің өмірінің бар сағасын, досы және сәулетші Джон Винчимен бірге Чикагоның сәулеттік мұрасын сақтауға арнағанын баяндайды.

Ричард Никель мұрағаты

Рихард Никельдің негативтері, фотосуреттері және зерттеу жұмыстары 2010 жылы Рихард Никель комитеті тарапынан Чикаго өнер институтының Райерсон және Бернхам кітапханаларына сыйға берілді. Рихард Никель мұрағатының қоры өнер институтында көпшілікке ашық, сонымен қатар қорына шолу жасауға көмектесетін анықтама бар. Сонымен қатар, Рихард Никель комитетінің сыйға берген қорынан 1300-ден астам сурет Райерсон және Бернхам кітапханаларының Рихард Никель мұрағаты веб-беттерінде онлайн қарауға қолжетімді. Көптеген фотосуреттердің көшірмелері уақыт өте келе басқа мекемелерге, оның ішінде Чикаго өнер клубына, сәулет тарихшыларының қоғамына, Иллинойс ескерткіштері қорына және Чикагоны сақтау ұйымына сыйға берілді. Гаррик театрының суреттері Рихард Никель комитеті тарапынан Чикагодағы Америка поляк мұражайының қорына сыйға берілді.