Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық христиан ғалымы (1923–2006)
American Christian scholar (1923–2006)
Ярослав Ян Пеликан-младший (17 желтоқсан 1923 – 13 мамыр 2006) – Йель университетінде христиан дінінің тарихы, христиан теологиясы және орта ғасырлық ой-сана тарихы саласындағы американдық ғалым.
Jaroslav Jan Pelikan Jr. ('/j//ɑːr//ə//s//l//ɑː//v// /'/p//ɛ//l//ɪ//k//ən/; December 17, 1923 – May 13, 2006) was an American scholar of the history of Christianity, Christian theology, and medieval intellectual history at Yale University.
Алғашқы жылдар
Ярослав Ян Пеликан кіші 1923 жылғы 17 желтоқсанда Огайо штатының Акроны қаласында словак әкесі Ярослав Ян Пеликан аға және словак анасы Анна Бузекова Пеликан отбасында дүниеге келді. Оның анасы Сербияның Шид қаласынан шыққан. Әкесі Чикаго қаласындағы Троица словак лютеран шіркеуінің пасторы болды. Әкесінің әкесі Чикагодағы лютеран пасторы болған, ал 1902 жылы Евангелиялық лютеран шіркеулері Синодының негізін қалаушысы және кейін президенті болды. Бұл синод 1958 жылға дейін Словакиялық Евангелиялық Лютеран шіркеуі деп аталды, ол Аугсбург конфессиясының қатаң консервативті православие шіркеуі еді. Отбасы мүшелерінің айтуынша, Пеликанның анасы оны үш жасында машинкамен жұмыс істеуге үйреткен, себебі ол қаламды дұрыс ұстай алмай, бірақ жазуға құштар болған. Пеликаннің тілдерге қабілеті көптілді балалық шағы мен ерте біліміне байланысты туындады. Бұл қабілет оған концерт пианині болу мүмкіндігін қарастырғаннан кейін таңдаған христиан дінтану тарихшысы мамандығында өте пайдалы болды. Ол зерттеулерін тек римдік-католик және протестанттық теология тарихымен шектемей, христиан Шығысының тарихын да қамтыды. 1946 жылы, 22 жасында, ол Миссури штатының Сент-Луис қаласындағы Конкордия семинариясынан семинариялық диплом алды және Чикаго университетінде докторлық диссертациясын қорғады.
Jaroslav Jan Pelikan Jr. was born on December 17, 1923, in Akron, Ohio, to a Slovak father Jaroslav Jan Pelikan Sr. and Slovak mother Anna Buzekova Pelikan from Šid in Serbia. His father was pastor of Trinity Slovak Lutheran Church in Chicago, Illinois. His paternal grandfather was a Lutheran pastor in Chicago, and in 1902, a charter founder, and later president of, the Synod of Evangelical Lutheran Churches, which until 1958 was known as the Slovak Evangelical Lutheran Church, a strictly conservative orthodox church of the Augsburg Confession. According to family members, Pelikan's mother taught him how to use a typewriter when he was three years old because he could not yet hold a pen properly but wanted to write. Pelikan's facility with languages may be traced to his multilingual childhood and early training. That facility was to serve him well in the career he ultimately chose (after contemplating becoming a concert pianist) as an historian of Christian doctrine. He did not confine his studies to Roman Catholic and Protestant theological history, but also embraced that of the Christian East. In 1946, when he was 22, he earned both a seminary degree from Concordia Seminary in St. Louis, Missouri and a PhD at the University of Chicago.
Жазбалар мен сұхбаттар
Пеликан 30-нан астам кітап жазды, оның ішінде бес томдық «Христиандық дәстүр: Ілімнің даму тарихы» (1971–1989). Оның кейінгі еңбектерінің бірқатары ғалымдар ортасынан асып, жалпы оқырман қауымға жол тартты, әсіресе «Мәрия ғасырлар бойы», «Иисус ғасырлар бойы» және «Кімнің Киелі кітабы?» еңбектері. 1983 жылғы Джефферсон лекциясындағы «Дәстүрді қорғау» атты сөзінде ол жиі цитаталанатын бір сөйлем айтты, оны 1989 жылы «U.S. News & World Report» журналына берген сұхбатында кеңінен түсіндірді. Ол былай деді:
Pelikan wrote more than 30 books, including the five volume The Christian Tradition: A History of the Development of Doctrine (1971–1989). Some of his later works attained crossover appeal, reaching beyond the scholarly sphere into the general reading public, notably, Mary Through the Centuries, Jesus Through the Centuries, and Whose Bible Is It? His 1983 Jefferson Lecture, The Vindication of Tradition, included an often quoted one liner, which he elaborated in a 1989 interview in U. S. News & World Report. He said:
Лютеран пасторы православиелік дінге жат адамнан
Пеликан өмірінің көп бөлігінде лютеран дінінде болды және сол дәстүрде пастор қызметін атқарды. Америкадағы евангелистік лютеран шіркеуіне (ELCA) қосылғанға дейін Лютеран шіркеуінің Миссури Синодында дін қызметкері ретінде тағайындалды. Бірақ 1998 жылы ол әйелі Сильвиямен бірге ELCA-дан шықты. Осы тіркеске риза болған ол, оны (немесе ұқсас нұсқаларын) отбасы мен достары арасында бірнеше рет қолданды, тіпті Владимир қасиетті шіркеуіне құдай қызметіне барған кезде де, ол "өлімінен бұрынғы соңғы" сапар болды. Дегенмен, Пеликан көп жағдайда экуменикалық көзқарас сақтады. Өзінің өлімінен көп бұрын, 2005 жылы Рим Папасы Иоанн Павел II қайтыс болған кезде, ол The New York Times газетінде жариялаған мақаласында оны жоғары бағалады:
For most of his life Pelikan was a Lutheran and was a pastor in that tradition. He was an ordained pastor in the Lutheran Church–Missouri Synod before becoming a member of a Lutheran Church in America congregation, which subsequently became part of the Evangelical Lutheran Church in America (ELCA). In 1998, however, he and his wife Sylvia left the ELCA Delighted with this turn of phrase, he used it (or close variants) several times among family and friends, including during a visit to St. Vladimir's for Divine Liturgy, the "last before his death." Nevertheless, Pelikan was still ecumenical in many ways. Not long before his own death, he praised Pope John Paul II in an article in The New York Times when the pope died in 2005:
Егер Шығыс және Батыс шіркеулері қажетті қайырымдылық пен адал еңбектің араласуын таба алса, барлығы бірегей болатын уақытқа жұмыстарын жалғастыра алса, онда бұл Рим Папасы Иоанн Павел II-нің мұрасын тойлау және оның (және барлық христиандардың, бастапқыда олардың Иесінің) дұғаларына жауап болады.
It will be a celebration of the legacy of Pope John Paul II and an answer to his prayers (and to those of all Christians, beginning with their Lord himself) if the Eastern and Western churches can produce the necessary mixture of charity and sincere effort to continue to work toward the time when they all may be one.
Өлім
Пэликан 2006 жылғы 13 мамырда Коннектикут штатының Хамден қаласындағы үйінде 82 жасында, өкпе рагымен 17 ай бойы күрескеннен кейін қайтыс болды. Ол 2006 жылғы 17 мамырда Нью-Хейвендегі Гроув-стрит зиратына жерленді. Пэликанның естелігіне арналған рәсім 2006 жылғы 10 қазанда Йель университетінің Баттелл шіркеуінде өтті, онда көрнекті ғалымдар сөз сөйледі, сондай-ақ виолоншист Йо-Йо Ма мен Йельдің орыс хоры музыкалық өнер көрсетті.
Pelikan died on May 13, 2006, at his home in Hamden, Connecticut, at the age of 82, after a seventeen month battle with lung cancer. He was interred at Grove Street Cemetery in New Haven, Connecticut, on May 17, 2006. Pelikan was honored by a memorial service in Yale's Battell Chapel on October 10, 2006, with speeches by distinguished scholars and musical performances by cellist Yo Yo Ma and the Yale Russian Chorus.