Кіріспе

"Мормондар туралы", сондай-ақ "Мормондар туралы ма?" деп те аталады, – американдық анимациялық телесериал "Саут Парк" сериалының жетінші маусымының 12-ші, жалпы сериалдың 108-ші бөлімі. Ол алғаш рет 2003 жылдың 19 қарашасында АҚШ-та Comedy Central телеарнасында көрсетілді. Эпизод мормондардың діні мен мәдениетіне арналған, мормон отбасы Саут Парк қаласына көшіп келіп, Стэн Марш кейіпкерінің отбасының сенімдеріне әсер етеді. Джозеф Смиттің мормонизмді құру тарихы және Мормон кітабының пайда болуы музыкалық қосымшамен 19 ғасырға саяхат арқылы комедиялық түрде баяндалады. Эпизодтың сценарийін жазған және режиссерлік еткен – сериалдың авторы Трей Паркер, ал ол АҚШ-та TV MA рейтингісін алды. Эпизод Паркер мен Мэтт Стоунның жеке тәжірибесінен туындады, олар Колорадода өсті. Колорадода өскен Стоун мен Паркер жиі Ютаға барып тұратын, екеуінің де сыныптастары мормондар болған. Стэнды мормон отбасы кешкі асқа шақырған көрініс Паркердің орта мектептегі алғашқы қызынан шабыттанды, ол мормон болған және оны отбасылық кешке шақырған. Олар бұл дінді абсурдты деп тапты, бірақ көптеген мормондардың жақсы мінез-құлқына байланысты оны пародизациялау қиын болды. Эпизод телеарналардың сыншыларынан жағымды пікірлер алды және "Саут Парк" сериалының ең жақсы бөлімдерінің қатарына енді. Паркердің айтуынша, жас көрермендер бұл эпизодты қызықсыз деп тапқан, бірақ оның көптеген мормон достары оны өте күлкілі деп тапты. "Мормондар туралы" эпизодының DVD-сі 2006 жылдың 21 наурызында жетінші маусымның қалған бөлімдерімен бірге жарық көрді. Кейін Паркер мен Стоун эпизодтағы көптеген тақырыптарды 2011 жылы Бродвейде көрсетілген "Мормон кітабы" мюзикліне көшірді.

Сюжет

Жаңа отбасы, Харрисондар, Саут-Паркке көшіп келді, олардың ұлы Гэри әдеттегідей өте жақсы (жоғары баға алады, спортта штаттағы чемпион, өте сыпайы және т.б.) болып бейнеленеді, бұл басқа балалардың наразылығын тудырады. Стенді басқа балалар оны ұру үшін тартып алады, бірақ Гэридің әдептілігі Стенді сол түні кешкі асқа шақырумен қайтып кетеді. Стен Гэридің отбасымен танысады – тым мейірімді, сүйіспеншілікке толы, талантты отбасы (ішінде өте жақсы сөйлейтін нәресте де бар). Кешкі ас ішкеннен кейін, бес баласы бар, екі ата-анасы бар отбасы "Отбасылық кеш" өткізеді, онда олар ойындар ойнайды, өнер көрсетеді және Мормон кітабынан оқиды. Стен мұның бәріне таңғалып, қызығады, содан кейін ата-анасынан мормондардың сенімі туралы сұрайды. Рэнди (оның әкесі) олардың Стеннің миын жууға тырысатын діни фанаттар болуы керек деген қорытындыға келеді және мистер Харрисонмен сөйлесу үшін барады, оны ұруға ниеттеніп. Бірақ ол да отбасының кемелділігі мен сыпайылығына тәнті болады, соңында өзі мормондыққа өтуге шешім қабылдайды. Ертесі күні Кенни, Картман және Кайл Стенді Гаримен және оның отбасымен араласуы үшін аяусыз мазақтайды, Стеннің Гаримен кездесуге барғанын айтады. Харрисондар мен Гари келгенде, үш бала "соғыс жазалау орталығында волонтерлік жұмыс істеуге" бара жатырмыз деп жалған айтады. Эпизод бойы кейіпкерлер мормонизм туралы сұрақтар қояды, содан кейін оқиға Джозеф Смит және діннің негізі туралы қосымша оқиғаға бұрылады. Сатиралық мақсаттармен шоу мормондықтың бастапқы есептерінен ауытқиды, түпнұсқада түсініксіз қалған егжей-тегжейлі мәліметтерді қосады (мысалы, Мартин Харрис Жозеф Смит берген Лехи кітабының жалғыз көшірмесін жоғалтқан нақты орын); сонымен қатар, баяндама кезінде фондық музыкада көтеріңкі әуен ойнайды, әннің мәтіндік жолдарынан кейін "Дум, дум, дум, дум, дум" хоры естіледі. Скептик Люси Харрис қосымша оқиғаға кіргенде, хор "Ақылды, ақылды, ақылды, ақылды, ақылды" деп өзгереді, және дауыстар Смиттың әңгімесінен кейін "Ақымақ, ақымақ, ақымақ, ақымақ, ақымақ" деп ән салады екені анық болады. Шоу діннің негізіндегі кемшіліктерді көрсетеді, бұл әсіресе Стенді алаңдатады (мысалы, Джозеф Смит алтын тақташаларды тапқанын жалпы жұртшылыққа ешқандай дәлел көрсетпеді және ол алғашқы аударма жоғалғаннан кейін сәл өзгеше тақташадан аударғанын мәлімдеді. Мартин Харрис сақтағанда). Стен мормондарға дәлелсіз сенгендеріне ашуланып айқайлайды; олар күлімсіреп, мұның сенім мәселесі екенін шыдамдылықпен түсіндіреді, ал Стен бұл эмпирикалық дәлелдердің мәселесі болуы керек дейді. Ол олардың әрқашан тым жақсы болуына да шабуыл жасайды, бұл оның әкесі сияқты ақымақ адамдарды мормонизмге сендіреді дейді (сонда Рэнди Марш "Иә!" деп жауап береді). Стеннің ашуы мормон отбасындағы ешкімді ренжітпейді, Гариді ғана ренжітеді, ол ертесі күні Стенмен және басқа ұлдармен бетпе-бет келіп, өз дінінің шындыққа сай болуы керек емес екенін айтады, өйткені ол әлі де жақсы отбасылық құндылықтарды қолдайды және кедейлерге көмектеседі. Гари сондай-ақ олардың фанатизмін және білімсіздігін айыптайды, бұл тіл негізгі кейіпкерлерге тән, бірақ Гариден естігенде таң қалдырады және күшті әсер етеді, өйткені ол Стенге "маған жұмыртқа соруды" айтып, диалогын аяқтайды. Ол балаларды шоқ күйінде қалдырып, кетіп қалады. Эпизод Картманның Гариге деген жаңа құрметпен аяқталады: "Иә, бұл бала керемет екен, қой?" дейді.

Өндіріс

Эпизодтың сценарийін және режиссурасын «Саут Парк» сериалының авторы Трей Паркер жазды. Жаңа мормон студенті Гэри рөлін өзі мормон болып өскен «Саут Парк» сценарисі Кайл МакКаллок дауыстады. Колорадода өскен Паркер мен Стоун көптеген мормондарды білген, ал Паркердің жоғары сыныптағы бұрынғы қарындасы мормон болған, оның отбасына олар отбасылық кештер өткізген кезде қонаққа барған. Осы тәжірибелер арқылы Паркер дін туралы көп нәрсе білді және «Оргазмо» фильміндегі басты мормон рөліне дайындалу үшін қосымша зерттеулер жүргізді. «Сан-Антонио экспресс-жаңалықтарынан» Крис Куинн бұл эпизодты «Саут Парктің ең ұнатпаған 10 эпизоды және, мүмкін, ең жақсылары» тізімінде 7-орынға қойды. 2013 жылы жанкүйерлер бұл эпизодты 7-ші маусымның ең үздігі деп таныды. Бұл эпизод Юта Валли Мемлекеттік колледжінің дінтану профессоры Келли Поттердің «Поп-мәдениетте мормонизмнің американдануы» тақырыбындағы баяндамасында мормонизмді талқылау үшін мысал ретінде пайдаланылды. KUER радиосының «Radio West» бағдарламасының жүргізушісі Дуг Фабрицио бұл эпизодты «Мормонизм және танымал мәдениет» тақырыбындағы талқылауда зерттеу материалы ретінде қолданды.