Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кеңес саясаткері Григорий Яковлевич Сокольников (шын аты – Хирш Бриллиант немесе Гирш Янкелевич Бриллиант; 15 тамыз 1888 – 21 мамыр 1939) – Ресейдің ескі большевик революционері, экономист және Кеңес саясаткері.
Soviet politician
Grigori Yakovlevich Sokolnikov (born Hirsch Brilliant or Girsh Yankelevich Brilliant; 15 August 1888 – 21 May 1939) was a Russian Old Bolshevik revolutionary, economist, and Soviet politician.
Ерте мансап
Григорий Сокольников 1888 жылғы 15 тамызда Ромны қаласында еврей дәрігерінің ұлы болып дүниеге келді. Ол жасөспірім шағында Мәскеуге көшіп, досы және сыныптасы Николай Бухаринмен бірге революциялық ағымдарға қатысты. 1905 жылы Ресей социал-демократиялық жұмысшы партиясының большевиктер фракциясына қосылды. 1906-1907 жылдары ол 1907 жылдың күзіне дейін Мәскеудің Сокольники ауданында большевиктердің үгітшісі болып жұмыс істеді, сол кезде аудандық ұйымды жапқан бұқаралық тұтқындаулар жүрді. Ол 18 айға Бутырка түрмесінде жалғыз камерада ұсталды және өмір бойына Сібірге жер аударылды. 1909 жылдың ақпан айында жер аударылып, тағайындалған Рыбное ауылына (Ангара өзенінің жағасында) жетуіне төрт ай, ал Мәскеу арқылы Парижге қашуына алты апта уақыт кетті. Францияда Сокольников экономика ғылымының докторы ғылымын қорғады. Ол меншевиктермен толық ажыраспауды қалаған "келісімшіл" большевиктерге қосылды. Соғыс жылдары Швейцарияға көшіп, Троцкий бас редакторлық еткен "Наше Слово" газетіне мақалалар жазды. 1917 жылдың сәуір айында Сокольников Владимир Ленин және басқа большевиктерді Германия арқылы Ресейге жеткізген танымал пломбаланған пойыздың жолаушысы болды.
Grigori Sokolnikov was born Girsh Yankelevich Brilliant in Romny on 15 August 1888, the son of a Jewish doctor employed by the railways. He moved to Moscow as a teenager and became involved in revolutionary circles alongside his friend and classmate, Nikolai Bukharin. He joined the Bolshevik faction of the Russian Social Democratic Labour Party in 1905. In 1906 07, he was based in the Sokolniki district of Moscow as a Bolshevik propagandist until autumn 1907, when mass arrests crushed the district organization, and he was detained for 18 months in solitary confinement in Butyrka prison, and sentenced to lifelong exile in Siberia. Deported in February 1909, it took four months for him to reach his assigned destination, a village called Rybnoye, on the bank of the Angara River, and six weeks to escape, via Moscow to Paris. In France, Sokolnikov obtained a doctorate in economics. He joined the 'conciliatior' Bolsheviks, who wanted to avert an outright split with the Mensheviks. During the war, he moved to Switzerland, and contributed to the newspaper Nashe Slovo, edited by Trotsky. In April 1917, Sokolnikov was a passenger in the famous sealed train that took Vladimir Lenin and other Bolsheviks across Germany to Russia.
1917 жылғы рөлі
1917 жылы сәуірде Сокольников Мәскеу партия комитетіне сайланды. Ол Лениннің екінші революцияға шақыруын қолдады. Ленин жасырынуға мәжбүр болғаннан кейін, шілдеде Сокольников Петроградқа көшіп барды, онда ол мен Сталинге большевиктердің газеттерін бірлесіп басқару міндеті жүктелді. 1917 жылдың тамызында Орталық комитетке сайланған Сокольников қазан айында "Саяси бюроның" мүшесі болып тағайындалды, оның құрамына Ленин, Зиновьев, Каменев, Троцкий, Сталин, Сокольников және Бубнов кірді, бірақ "бюро" ешқашан отырыс өткізбеді. Троцкий кейіннен Ленин мен Зиновьев жасырынғанда, ал Зиновьев пен Каменев жоспарланған большевик көтерілісіне қарсы болғанда, бұл бюроның "толыққанды қолданысқа ие емес" екенін жазды.
In April 1917, Sokolnikov was elected to the Moscow party committee. He backed Lenin's call for a second revolution. When Lenin was forced to go into hiding, in July, Sokolnikov moved to Petrograd, where he and Stalin were given joint control over Bolsheviks newspapers. Elected to the Central Committee in August 1917, he was selected in October as a member of the 'Political Bureau', a forerunner of the Politburo, whose members were Lenin, Zinoviev, Kamenev, Trotsky, Stalin, Sokolnikov and Bubnov, but the 'bureau' never met. Trotsky wrote later that it was 'completely impractical', with Lenin and Zinoviev in hiding, and Zinoviev and Kamenev opposed to the planned Bolshevik insurrection.
Брест-Литовск келісім-шарты
Қазан төңкерісінен кейін ол Германиямен бітімге қол қою үшін Брест-Литовскке жіберілген Жоффе басқарған алғашқы делегация мүшесі болды. Бітім бұзылып, немістер Латвия арқылы Петроградқа қарай жылдам ілгерілегенде, ол Лениннің кеңес үкіметі капитуляциялауға мәжбүр болады деген пікірін қолдады, бірақ бұл "революциялық соғыс" жүргізе алатын Қызыл Армия құрылғанша уақытты кешіктіру тактикасы деп есептеді. Шешім қабылданған 24 ақпан 1918 жылы ешкім де капитуляцияға қол қоюға құштар болған жоқ, сондықтан Сокольниковке делегацияны басқару тапсырылды, ол бұрын Зиновьевті ұсынуға тырысқаннан кейін. Ол 3 наурызда соңғы шартқа ашуланып, наразылық білдіре қол қойды, Германияның экспансионизмінің ұзаққа соқпайтынын болжады. Германия және Австрия дипломаттары оның тіл білдіруі келіссөздердің соңғы күнін бұзды деп шағымданды. Сокольников кейін "капиталистік қоғамдағы еңбек бөлінісі осы қарама-қарсылықта – майдан даладағы түсініксіз тонау мен жасыл үстелдегі әдептілікте керемет бейнеленген" деп жазды. 10 мамырда Сокольников Орталық Комитет отырысында немістерге шартты орындауға сенуге болмайтынын, оған қол қоюдың қателік болғанын мәлімдеді. Соғысты қайта бастау қаупін болдырмау үшін Лениннің қатаң қарсылығы қажет болды. Оның араласуына қарамастан, 1918 жылғы маусымда Сокольников Германиямен сауда шартын келісу үшін Берлинге делегация басқарды, бірақ шілдеде Мәскеудегі неміс елшісі Вильгельм фон Мирбахтың қазасынан кейін келіссөздер тоқтатылды.
After the October Revolution, he was a member of the original delegation led by Joffe sent to Brest Litovsk to sign a truce with Germany. When the truce broke down, and the Germans were advancing through Latvia towards Petrograd, he backed Lenin's line that the Soviet government would have to capitulate, although he saw this as a delaying tactic while they created a Red Army capable of conducting a 'revolutionary war'. When the decision was made, on 24 February 1918, no one wanted to sign the surrender, and Sokolnikov was instructed to lead the delegation, after he had tried in vain to nominate Zinoviev instead. He signed the final treaty, angrily and under protest, on 3 March, forecasting that German's expansionism would be short lived. The German and Austrian diplomats complained that his outburst spoiled the final day of negotiations. Sokolnikov later wrote that "the division of labour in capitalist society was brilliantly expressed in this contrast of unceremonial plunder at the front and mannerly gentlemanliness at the green table". On 10 May, Sokolnikov told a meeting of the Central Committee that the Germans could not be trusted to honour the treaty, and that it had been a mistake to sign it. It required a fierce rebuttal from Lenin to avert the threat of resuming the war. Despite his intervention, in June 1918, Sokolnikov led a delegation to Berlin to negotiate a trade treaty with Germany, but the talks were aborted after the assassination of the German ambassador in Moscow, Wilhelm von Mirbach in July.
Азамат соғысындағы рөлі
1917 жылдың соңында Бресттен оралғаннан кейін Сокольников ресейлік банктерді тәркілеуді және жаңа орталықтандырылған банк жүйесін құруды қадағалады. 1918 жылдың наурыз айында ол "Правда" газетінің редакторы болып тағайындалды, бірақ Ресей азамат соғысының басым бөлігін майдан шебінде өткізді, бірінші кезекте Екінші армияның саяси комиссары ретінде, ол Урал тауларының батыс жағында, Вятка және Ижевск маңындағы большевиктерге қарсы көтерілістерді басуға жауапты болды. Екі айдан кейін, көтеріліс басылғаннан соң, ол Оңтүстік майданға ауыстырылды, тоғызыншы армияның комиссары, кейіннен он үшінші армия комиссары болып тағайындалды. Олардың міндеті – большевик үкіметіне қарсы көтерілген Дон казактарына және генерал Деникиннің Ақ әскеріне қарсы науқан жүргізу болды. Кейіннен Розалия Землячкамен бірге Сегізінші армияның комиссары болды және осы лауазымын Ресей азамат соғысы кезінде жаппай атуларға бұйрық беру үшін пайдаланды. Бір кезде ол Сегізінші армияның әскери қолбасшысы да болды, Сталиннің одақтасы Серго Орджоникидзенің наразылығына қарамастан, ол Ленинге былай деп жазды: "Сокольниковтың әскерге қолбасшылық етуіне қатысты идея қайдан келді? Оның мақтанышын қорғау үшін оған бүкіл армиямен ойнауға рұқсат етілді ме?" 1920 жылдың тамызында Сокольников Түркістан үкіметінің төрағасы және Түркістан майданының қолбасшысы ретінде Орталық Азияға жіберілді. Ол Басмаши көтерілісін басуға жетекшілік етті. Сондай-ақ, ол жаңа валюта енгізілуін, артық өнімді иеленудің орнына салық салуды, еркін сауданы қайта жандандыруды, орыс отарлаушылары басып алған жерді қиырғыздарға қайтаруды және мақта өндірісін дамытуды қадағалады.
After his return from Brest, late in 1917, Sokolnikov supervised the seizure of Russian banks, and the creation of new centralised banking system. In March 1918, he was appointed an editor of Pravda, but he spent almost the entire Russian Civil War on the front line, firstly as Political commissar with the Second Army, which was responsible for putting down anti Bolshevik rebellions on the western side of the Ural mountains, around Vyatka and Izhevsk. Two months later, after the rebellion had been crushed, he was transferred to the Southern Front, as commissar for the Ninth Army and later the Thirteenth Army, for the campaign against the Don Cossacks who had been rebelled against Bolshevik rule, and the White Army of General Denikin. Later, alongside Rosalia Zemlyachka, he became commissar of the Eighth army, using this position to order mass shootings during the Russian Civil War. He was also, for a time, military commander of the Eighth Army, despite a protest from Stalin's ally Sergo Ordzhonikidze, who wrote to Lenin demanding:"Where did the idea come from that Sokolnikov could command an army? Is it to protect Sokolnikov's pride that he has been allowed to play with a whole army?" In August 1920, Sokolnikov was posted to Central Asia as chairman of the government of Turkestan and commander of the Turkestan Front. He led the suppression of the Basmachi rebellion. He also oversaw the introduction of a new currency, the introduction of tax in place of appropriation of surplus produce, the return of free trade, the return of land to Kirghiz that had been seized by Russian settlers, and the revival of cotton production.
Қаржы жөніндегі комиссар
Сокольников 1922 жылғы 10 қаңтарда КСРО қаржы халық комиссарының орынбасары болып тағайындалды. Халық комиссары Николай Крестинский Германиядағы елші болып тағайындалғандықтан, ол сол кезден бастап Наркомфиннің басшысы болды. 1922 жылғы наурыз айында ол Орталық Комитетке қайта сайланды (одан 1920 жылы шығарылған), ал күзде ол ресми түрде Халық комиссары болып тағайындалды. Бұл рөл оны Жаңа экономикалық саясатты (НЭП) енгізудің басты фигурасына айналдырды. Ол, басқалардан гөрі, азамат соғысы жылдарындағы экономикалық хаосты тоқтату үшін тұрақты валюта енгізгенімен ерекшеленеді. Өзінің билікке келген айында жаңа валюта енгізуді ұсынды. "Алтын банкноттар" немесе "червонци" мемлекеттік банк 1922 жылғы қарашада шығарды. 1922 жылы Сокольников сыртқы саудадағы мемлекеттік монополияны жеңілдетуді, НЭП аясында пайда болған кейбір жеке кәсіпорындарға жабдықтарды импорттауға және мемлекеттік органдар арқылы өтпей-ақ өз өнімдерін шетелге сатуға мүмкіндік беруді үнемі қолдады. Оны Сталин, Зиновьев, Каменев және Николай Бухарин қолдады, яғни Политбюроның көпшілігі, бірақ Лениннің қатаң қарсылығына тап болды, ол ескертті: "Сокольников үлкен қателік жасап жатыр, ол бізді құртатыны сөзсіз, егер Орталық Комитет өз уақытында өзінің бағытын түземесе және түзетілген бағытты іске асыруды қамтамасыз етпесе. Оның қателігі – схемаға деген абстрактілі құлшыныс (Сокольников әрқашан кінәлі болған, талантты журналист және оңай әуре болатын саясаткер ретінде)". 1922 жылғы қазан айында Сокольников Орталық Комитетті монополияны ішінара алып тастауға келісуге көндірді, бұл Лениннің ашуын туғызды, ол науқастануына байланысты кездесуге қатыса алмады. Ол Сокольниковты "парадокстарды ұнататын" адам деп айыптады. Орталық Комитет желтоқсанда, қазан айындағы кездесуге қатыспаған Троцкий Ленинді қолдағаннан кейін, кері шегінді. 1922 жылғы наурыз айында КОКП-ның 11-ші съезінде сөйлеген сөзінде Сокольников мемлекет соғыстан зардап шеккен өнеркәсіпті қайта жандандыру үшін көбірек қағаз ақша басып шығаруы керек дегендерге қарсы шығып, оны опиумды инъекциялау арқылы жүйені улаумен салыстырды. Оның айтуынша, көптеген зауыттар ақшасын жоғалтып, мемлекет есебінен өмір сүруде және жаңа экономикалық саясат аясында өнімдерін сату арқылы өздерінің қаражатын төлеуге мәжбүр болады. 1924 жылғы мамыр айында Коммунистік партияның саяси бюросының кандидаты болды. Борис Баяновтың айтуынша, қаржы министрі ретінде Сокольников өзін қабілетті әкімші ретінде танытты, ол бірінші тұрақты кеңес валютасын жасау сияқты өзіне тапсырылған барлық тапсырмаларды орындады. Баянов сонымен қатар Сокольниковтың Қызыл Армиядағы өткеніне қарамастан, оның мінез-құлқы қатыгез емес екенін атап өтті. Жеке өмірінде Сокольников Сталиннің тұсында Кеңес Одағына деген сенімін жоғалтып, кейіннен Кеңес экономикасын мемлекеттік капиталистік деп сипаттады.
Sokolnikov was appointed USSR Deputy People's Commissar of Finance on 10 January 1922. Since the People's Commissar, Nikolai Krestinsky had been appointed Ambassador to Germany, he was in fact in charge of Narkomfin from that time. In March 1922, he was re elected to the Central Committee (from which he had been dropped in 1920) and in the autumn he was formally appointed as People's Commissar. This role made him central to the introduction of the New Economic Policy (NEP). More than anyone else, he is credited with introducing a stable currency to end the economic chaos of the civil war years. He proposed the introduction of a new currency in the month when he first took office. The 'gold bank notes' or chervontsi were issued by the state bank in November 1922. During 1922, Sokolnikov argued persistently in favour of relaxing the state monopoly on foreign trade, to allow some of the private enterprises that came into existence under NEP to import equipment sell their produce abroad without going through government agencies. He was supported by Stalin, Zinoviev, Kamenev and Nikolai Bukharin i. e. by a majority of the Politburo but met vehement opposition from Lenin, who warned: "Sokolnikov is making a great mistake, which is sure to ruin us, unless the C. C. corrects his line in time, and actually secures implementation of the corrected line. His mistake is abstract enthusiasm for a scheme (something of which Sokolnikov has always been guilty, as a talented journalist and a politician who is easily carried away)." In October 1922, Sokolnikov persuaded the Central Committee to agree to partially lift the monopoly, provoking an angry reaction from Lenin, who missed the meeting through illness. He accused Sokolnikov of being someone who "likes paradoxes". The Central Committee backed down in December, after Trotsky who also missed the October meeting had backed Lenin. Speaking to the 11th Congress of the CPSU in March 1922, Sokolnikov flatly contradicted those who suggested that the state should print more paper money to finance the revival of war damaged industry, likening it to poisoning the system by injecting opium. More controversially, he warned that many factories were losing money and living off the state, and would have to pay their way by selling products in the new free market conditions of NEP. He became a candidate member of the Politburo of the Communist Party in May 1924. According to Boris Bajanov, as minister of finance Sokolnikov proved himself to be a capable administrator, accomplishing every task he was asked to do, such as creating the first stable Soviet currency. Bajanov also notes that despite Sokolnikov's past in the Red Army, he was not ruthless in his personality. Privately, Sokolnikov lost faith in the Soviet Union under Stalin and later described the Soviet economy as state capitalist.
Отбасы
1925 жылы Сокольников жазушы Галина Серебряковаға үйленді. 1934 жылы олардың Гелиана атты қызы дүниеге келді.
In 1925, Sokolnikov married the writer Galina Serebryakova. They had a daughter, Geliana, born in 1934.
Сталинге қарсылық
1925 жылдың 5 қыркүйегінде Сокольников Зиновьев, Каменев және Лениннің жесірі Надежда Крупскаяның Сталин басшылығына қарсы жарияланбаған «Төрт платформасына» қол қойды. Оның шешімі жеке, саяси емес сияқты көрінеді, себебі саяси тұрғыдан ол партияның оң қанатында болды, ал Зиновьев пен Каменев Троцкийге Біріккен оппозицияға қосылуға азыр тұрды. Ол Сталинге деген сенімсіздік пен Каменевпен достықтан туған сезіммен әрекет еткендей. Оппозициямен ашық келіскенімен де, өнеркәсіпті кеңейтуден бұрын ауыл шаруашылығы өнімдерін арттыру қажеттігін, ал шаруаларды өнімдерін нарыққа әкелуге ынталандыру үшін тұтыну тауарларын импорттау керек екенін айтты. Ол сондай-ақ «Госплан» ұсынған көрсеткіштерге ашық күмәнданды, дұрыс басқарылған «мемлекеттік капитализм» орталық жоспарлы экономикадан тиімдірек болады деп сенді. Тарихшы Хироаки Куромияның сөзінше, Сталин 15-ші партия съезінде Лениннің өсиеті талқыланбауы үшін Сокольниковтан өтініш жасаған. 1926 жылдың қазан айында оппозицияның алты жетекшісі, Сокольников та олардың арасында болды, болашақта партия бағытына сәйкес әрекет етуге уәде берді. Ол бұл уәдесінде тұрды, бірақ басқаларынан айырмашылығы, 1926 жылдың қаңтарында саяси бюродан шығарылды, бірақ Орталық комитет мүшелігін сақтап қалды. Сол айда ол қаржы жөніндегі халық комиссары лауазымынан алынып, «Госплан» төрағасының орынбасары болып тағайындалды, орталық жоспарлаудың тиімділігіне деген күмәніне қарамастан. 1926 жылдың көктемінде ол АҚШ-қа сауда миссиясымен жіберілді, бірақ виза берілмегендіктен миссия тоқтатылды. 1928 жылдың наурызында Орталық комитет азық-түлік дағдарысын талқылаған кезде, Сталин сол жылы ауылдарға шабуыл жасап, астықты күшпен жинауды шешті. Сокольников бұрын қателескенін мойындады, бірақ бұрынғы сенімдерінде тұрып, шаруаларды өнімдерін сатуға көндірудің жолы – астық бағасын көтеру екенін дәлелдеді. Бірақ Бірінші бесжылдық жоспар енгізілгеннен кейін ол мемлекеттің экономикалық өнімді жоспарлауға араласуы мүмкін және қажетті деген қағиданы қорғады. Ол былай деп жазды:
On 5 September 1925, Sokolnikov signed the unpublished 'Platform of the Four', a joint protest by Zinoviev, Kamenev, and Lenin's widow, Nadezhda Krupskaya against Stalin's leadership. His decision seems to have been personal than political, because politically he was on the right of the party, whereas Zinoviev and Kamenev were about to join Trotsky in the United Opposition. He appears to have been motivated by mistrust of Stalin, and friendship with Kamenev. Even while publicly aligned with the opposition, he continued to argue that agricultural output had to be increased before industry could be expanded, and that consumer goods should be imported to give the peasants an incentive to take their produce to market. He was also openly dismissive of the figures produced by Gosplan, believing that 'state capitalism' properly managed would be more efficient that a centrally planned economy. According to historian, Hiroaki Kuromiya, Stalin pleaded with Sokolnikov, not to discuss Lenin’s testament at the 15th party Congress. In October 1926, the six principal leaders of the opposition, including Sokolnikov, signed a promise to follow the party line in future. He kept to this line, unlike the others but was removed from the Politburo nonetheless, in January 1926, while being allowed to retain his membership of the Central Committee. In the same month, he was removed from the post of People's Commissar for finance, and appointed Deputy Chairman of Gosplan, despite his well known scepticism about the value of central planning. In spring 1926, he was sent on a trade mission to the US, which aborted when he was denied a visa. In March 1928, when the Central Committee discussed the food crisis to which Stalin reacted later in the year by sending shock troops into the villages to collect grain by force Sokolnikov made a speech in which, while admitting that he had been wrong in the past, he stuck to his earlier beliefs by arguing that the way to get peasants to sell their produce was to raise the price of grain. However, after the introduction of the First five year plan, he defended the principle that it was possible and necessary for the state to intervene and plan economic output. He wrote:
1928 жылдың шілдесінде Сокольников пен Бухарин Орталық комитет пленумынан Кремльге қайтып келе жатқанда Каменевке кездесті, ал Бухарин Политбюрода Сталинге қарсы наразылық күшейіп бара жатқаны туралы сырлы сөздер айтты. 1929 жылдың ақпанында Сокольников бұл әңгімеге қатысқандығы үшін Политбюро тарапынан ресми сөгіс алды, әңгіменің транскрипциясы шетелде жарияланғаннан кейін. Ол «Госплан» лауазымынан алынды. 1929 жылдан 1932 жылға дейін Сокольников Ұлыбританиядағы Кеңес елшісі болды, онда жаңадан сайланған Лейборист үкіметі КСРО-ға дипломатиялық тану берген. Ағылшын тілін жақсы білмейтіндіктен, ол Ұлыбританияның жетекші саясаткерлерімен байланыс жасауға шектеулі болды. Беатрис Уэбб Сокольников пен оның әйелін үйіне шақырып, оны қаржы министрі Филип Сноуденмен таныстырды, ол күнделігінде былай деп жазды: «Біз олармен араласқан жалғыз «кабинет» мүшелеріміз. Хендерсондар оларды әлеуметтік жағынан «танымайды», премьер-министр де». 1932 жылы Сокольников Мәскеуге қайтарылды (және ағылшын тілін еркін білетін Иван Майскиймен ауыстырылды) және сыртқы істер жөніндегі халық комиссарының орынбасары болып тағайындалды.
In July 1928, Sokolnikov and Bukharin were returning to the Kremlin from a Central Committee plenum when they encountered Kamenev, and Bukharin talked indiscreetly about the gathering opposition to Stalin within the Politburo. In February 1929, Sokolnikov was formally rebuked by the Politburo for being present during this conversation, after a transcript had been published abroad. He was removed from his post in Gosplan. From 1929 to 1932, Sokolnikov was the Soviet ambassador to the United Kingdom, where the newly elected Labour government had extended diplomatic recognition to the USSR. Speaking very little English, he had limited contacts with leading British politicians. Beatrice Webb who invited Sokolnikov and his wife to her home and introduced him to the Chancellor of the Exchequer Philip Snowden noted in her diary: “We are the only ‘Cabinet’ members who have consorted with them. The Hendersons do not ‘know them’ socially, nor the PM." In 1932, Sokolnikov was recalled to Moscow (and replaced by Ivan Maisky, who spoke fluent English) and appointed Deputy People's Commissar for Foreign Affairs.
Тұтқындау және өлтіру
Британдық журналист Малкольм Маггеридж, Сокольниковпен Ұлыбританияда танысқан болатын, Ұлы тазалау басталар алдында оның Мәскеудегі пәтеріне келді. Кейін ол былай деп жазды:
The British journalist Malcolm Muggeridge, who had met Sokolnikov in the United Kingdom, visited his Moscow flat just before the start of the Great Purge. He wrote later:
Сокольников 1936 жылғы 26 шілдеде тұтқындалды. Ол тергеу кезінде, азаптау арқылы немесе жас әйелі мен қызына зиян келтіру туралы қорқыту арқылы, өзін кінәлі деп мойындаумен ғана шектелмей, Лазар Кагановичтің кеңсесінде Бухаринмен бетпе-бет кездесіп, оны КСРО-да капитализмді қайта орнатуға жасалған құдайсыздыққа қатысқан деп айыптады. Бұхарин оған: "Ақылыңнан айырылып қалдың ба?" – деп бәңгілік тартты. Бірақ, беті "сары, бірақ азапталмаған" Сокольников өз сөзінен мойын алмады. 1937 жылғы қаңтарда ол "Он жетінің ісі" тақыбындағы сотталушылардың бірі болды, онда ол 1932 жылдан бері Сталинге қарсы террористік қастандыққа қатысқанын және Троцкийдің Адольф Гитлердің орынбасары Рудольф Гесспен бірігіп, КСРО-ға нацистік басқыншылықты қоздыруға тырысқанын мойындады. Ол он жылға Гулагқа жіберілді. Осы оқиғаға күмәнданып, мәжбүрлеп мойындауға қарсы шыққан кеңес азаматтары да болды. Мысалы, жазушы Исаак Бабель, кинорежиссер Сергей Эйзенштейнмен жеке сөйлескенде: "Ленин Сокольниковті өте жақсы көретін, себебі ол өте зиялы адам және оның бар күресі – Сталиннің ықпалына қарсы күрес" деген сөзі үшін НКВД-ға хабарланды. 1939 жылғы 21 мамырда Сокольников басқа тұтқындар тарапынан түрмеде өлтірілді. Хрущев отызы кезіндегі Сталиннен кейінгі ресми тергеулер бұл кісі өлтіруді НКВД қызметкері ұйымдастырғанын және Лаврентий Берия мен Иосиф Сталиннің тікелей бұйрығымен жасалғанын көрсетті. Ол 1988 жылғы 12 маусымда ақталуға ие болды.
Sokolnikov was arrested on 26 July 1936. He was sufficiently broken under interrogation, either through torture or more probably through threats to harm his young wife and daughter, that he not only incriminated himself, but was made to confront Bukharin, in Lazar Kaganovich's office, and accuse him of being part of a conspiracy to restore capitalism in the USSR. Bukharin shouted at him "Have you lost your reason?" but Sokolnikov, whose face was "pale but not tortured" stuck to his story. In January 1937, he was a defendant at the Trial of the Seventeen at which he 'confessed' that he had been party to a terrorist plot against Stalin since 1932, and that Trotsky was conspiring with Adolf Hitler's deputy Rudolf Hess to incite a Nazi invasion of the USSR. He was sentenced to ten years in the Gulag. Even at the time, there were Soviet citizens who were not taken in by the trial and the forced confessions, such as the writer Isaac Babel, who was reported to the NKVD for saying, in private conversation with the film director Sergei Eisenstein "Lenin was very fond of Sokolnikov because he's a very smart man and his whole struggle is the struggle against Stalin's influence." Reportedly, Sokolnikov was assassinated in a prison by other convicts on 21 May 1939. A post Stalin official investigation during the Khrushchev Thaw revealed that the murder was organized by the NKVD official and ordered by Lavrenty Beria and Joseph Stalin personally. He was rehabilitated on June 12, 1988.