Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ұлы Солтүстік соғысында Норвегияның рөлі
Role of Norway in the Great Northern War
Ұлы Солтүстік соғысы – 1700 жылдан 1721 жылға дейін Дания-Норвегия, Ресей және Саксония-Польша (1715 жылдан бастап Пруссия және Ганновер) коалициясы мен Швеция арасында болған соғыс. Ол 1700 жылы коалицияның Швецияға жасаған бірлескен шабуылымен басталды және 1721 жылы Нистад және Стокгольм шарттарымен аяқталды. Соғыс нәтижесінде Ресей Балтық теңізі жағалауындағы Швецияның үстемдігін ығыстырып, Еуропа саясатындағы маңызды ойыншыға айналды.
The Great Northern War was the war fought between a coalition of Denmark–Norway, Russia and Saxony Poland (from 1715 also Prussia and Hanover) on one side and Sweden on the other side from 1700 to 1721. It started by a coordinated attack on Sweden by the coalition in 1700, and ended 1721 with the conclusion of the Treaty of Nystad, and the Stockholm Treaties. As a result of the war, Russia supplanted Sweden as the dominant power on the shores of the Baltic Sea, becoming a major player in European politics.
Соғыс сахнасын дайындау
1561 және 1658 жылдар аралығында Швеция Балтық теңізінде бірнеше соғыс жүргізіп, империя құрды. Осы кезеңде Швеция Данияның Сканне, Блекинге және Халланд провинцияларын, сондай-ақ Норвегияның Жемтланд, Херједален, Трёнделаг және Бохуслен провинцияларын басып алды. Дания үшін аумақ жоғалтудан гөрі, Швецияның Холштейнге үнемі араласуы – (Данияның иелігіндегі Шлезвигтегі жерлерге талаптарды қолдау арқылы) ең маңызды даудың түпкі себебі болды. 1690 жылдардың соңында Швециядан аумақтарын жоғалтқан Ресей, Дания-Норвегиямен және өзінің ішкі жағдайын нығайту үшін Польша корольдығы жоғалтқан аумақтарын қайтарып алуды күткен Саксония герцогымен одақтасты. 1697 жылы жас Карл XII Швеция тағына көтерілген кезде, жоғалған аумақтарды қайтарып алуға мүмкіндік туды.
Between 1561 and 1658, Sweden fought a series of wars in the Baltic, establishing an empire. During this period Sweden had occupied the Danish provinces of Skåne, Blekinge and Halland and the Norwegian provinces of Jämtland, Härjedalen, Trøndelag and Bohuslän. For Denmark, even more than the loss of territory, the continuous Swedish interference in Holstein (supporting claims for lands in Danish held Schleswig) was a major bone of contention. In the late 1690s Russia, who had also lost territory to Sweden, allied with Denmark–Norway, together with the duke of Saxony, who expected a reconquest of territory lost by his kingdom, Poland, to strengthen his domestic position. When the young Charles XII ascended Sweden's throne in 1697, the opportunity appeared ripe for recapturing lost territory.
Нарва шайқасы
1700 жылы үш мемлекет шабуыл жасады, ал Швеция үш майданды соғыстың қиындықтарымен бетпе-бет келді. Бұл содан кейін не болатынын ешкім күтпеген. Соғыстың басында Карл XII басшылығымен шведтердің үздіксіз жеңістері тіркелді. Дания 1700 жылғы жазда жеңіліске ұшырап, 1709 жылға дейін соғыстан шықты. Ресей қараша айында Нарва шайқасында жеңіліске ұшырады, бірақ қайтадан күш жинап, 1703 және 1707 жылдар аралығында Санкт-Петербург қаласын салды. Содан кейін Карл XII 1706-1707 жылдары Аугуст Күштіні жеңіп, оны Польша тағынан уақытша қуды.
In 1700 the three powers attacked and for Sweden the difficulty of a three front war had to be faced. No one expected what followed. The early part of the war consisted of a continual string of Swedish victories under Charles XII. Denmark was defeated in the summer of 1700 and withdrew until 1709. Russia suffered a defeat in the Battle of Narva in November, but regained the offensive and the city of St. Petersburg was founded between 1703 and 1707. Then Charles XII defeated Augustus the Strong in 1706 07, temporarily deposing him from the Polish throne.
Норвегияда
Дания және Норвегия королі Фридрих IV ақсүйектерге және помещиктерге сенімсіздікпен қарады және өзін қарапайым текті министрлер мен кеңесшілермен қоршады. Бір ғана ерекшелік – корольдің жартылай інісі Ульрих Кристиан Гилденлове, ол 24 жасында генерал-адмирал және Әскери-теңіз күштерінің Бас қолбасшысы болды. 1704 жылы Фридрих Норвегияға өзінің әскерінің және екінші корольдігінің жағдайын бағалау үшін сапар жасады. Таңертең, түске дейін және кешке король өзімен сөйлескім келетін барша адамдарды қабылдады, бай жер иелерінен бастап қарапайым шаруаларға дейін.
Frederick IV of Denmark Norway distrusted the nobility and gentry and surrounded himself with ministers and advisers of humble origin. The one exception was the king's half brother, Ulrich Christian Gyldenløve, who at the age of 24 was General Admiral and Commander in Chief of the Navy. Frederick toured Norway in 1704 to assess the condition of his army and his second kingdom. In the morning, at the noon stop, and in the evenings the king held audiences with all who wanted to speak to him, from wealthy landowners to lowly peasants.
Полтава шайқасы
1709 жылы маусым айында Полтава шайқасында (қазіргі Украинада) Карл XII Петрден жеңіліске ұшырады, ал оның әскері дерлік толығымен құрылды. Ол Осман империясына қашып, бес жыл бойы жер аударып өмір сүрді.
Charles XII was defeated by Peter in the Battle of Poltava (located in modern day Ukraine) in June 1709, and his army was virtually annihilated. He fled to the Ottoman Empire and spent five years in exile there.
Батыс майданда
1709 жылы қарашада Дания Сканнеге шабуыл жасады және Швецияны қорғауға тағайындалған граф Магнус Стенбок 1710 жылы Хельсингборг шайқасында Данияны жеңіп шықты. Осы арада Ресей шығыста Ливония мен Эстонияны жаулап алды. 1712 жылы желтоқсанда Гадебуш шайқасында даниялықтарға қарсы шведтердің тағы бір жеңісіне қарамастан, Стенбок армиясы 1713 жылы мамыр айында Тённинг бекінісін тапсыруға мәжбүр болды.
In November 1709 Denmark invaded Skåne and Count Magnus Stenbock, charged with the defense of Sweden, succeeded in defeating Denmark at the Battle of Helsingborg in 1710. Meanwhile Russia captured Livonia and Estonia in the east. Despite another Swedish victory over the Danes at Gadebusch in December 1712, Stenbock’s army was forced to surrender of the fortress of Tönning in May 1713.
Норвегияда
1709 жылдың қыркүйегінде норвегиялық күштерге жұмылдыруға бұйрық берілді, ал қазан айының соңында 6000 адам Швеция шекарасындағы Свинсундқа жиналды, ал 1500 адам шекараға жақын Конгсвингерде шоғырланды. 1710 жылдың тамызында барон Вальдемар Лёвендал Норвегияға өткен ғасырдағы соғыстардан ресурстары көп сарқылған елдің губернаторы және қолбасшысы ретінде оралды. Губернатор Швециядан аз ғана қашықтықта орналасқан елде азаматтық және әскери басшылықты құруға бел буды. 1712 жылы Норвегиядан кеткен кезде ол Норвегияда мемлекеттік қызмет құруға қызмет ететін реформалар жүргізді, сондай-ақ Норвегияда бұрын-соңды көрілмеген деңгейде мемлекеттік іс-қимылдарды құжаттауды ұйымдастырды, қатар күшті әскери басшы да болды. Барон Лёвендал генерал-лейтенант Каспар Герман Хаусманн басшылығымен бұрынғы норвегиялық Бохуслен провинциясын басып алып, қайтарып алу үшін норвегиялық армияны жинады және жарақтандырды. Осымен қатар, ол теңізден қорғау және тасымалдауды қамтамасыз ету үшін күшті флотты ұсынды, ал Фредерик IV 1711 жылдың маусымында вице-адмирал Сехестид басшылығымен мұндай күшті беруге міндеттенді. Тамыз айында норвегиялық армия Бохусланда басып кірді, бұрынғы отандастары жылы қарсы алды. Бірақ жаздың соңына қарай вице-адмирал Сехестидтің флоты Фредерик IV-тің бұйрығымен Балтық суларына қайтуға бұйрықтанғандықтан, теңіз жағасында пайда болмады. Теңіз қолдауы болмағандықтан, норвегиялық армия Норвегияға қайтуға мәжбүр болды. 1711 жылдың күзінде Данияда оба ауруы тарады, және Копенгаген қаласының өзінде 70 000 адам қаза тапты. 1712 жыл Норвегия үшін көңілі толмаған жыл болды, себебі Фредерик IV Лёвендалға норвегиялық армияны шабуылдық әрекеттерде пайдаланбауға, оны қорғанысқа және басқа жерлердегі даниялық әскерлерді толықтыруға қалдыруды бұйырды. Генерал Хаусман Норвегияның барлық құрлық және теңіз қорғанысының басшысы болып тағайындалды.
During September 1709 Norwegian forces were ordered to mobilise, and by the end of October 6,000 men were assembled on the Swedish border at Svinesund while 1,500 were congregated near the border at Kongsvinger. In August, 1710 Baron Waldemar Løvendal returned in Norway as Governor and commander of a country much drained in resources by the wars of the past century. The governor threw himself into building the civil and military leadership in the country just a short march from Sweden. When he left Norway in 1712, he had instituted reforms that served to create a civil service in Norway, and proceeded to document state activities to a degree never before seen in Norway, as well as being a strong military leader. Baron Løvendal raised and equipped a Norwegian Army to invade and recapture the former Norwegian province of Bohuslän under the leadership of General Lieutenant Caspar Herman Hausmann. In parallel he proposed a strong fleet to provide protection and transportation to seaward, and Frederick IV committed to providing such a force under Vice Admiral Sehested in June 1711. In August, the Norwegian army marched into Bohuslän, warmly welcomed by their former countrymen. But by late summer the fleet Vice Admiral Sehested’s fleet had not appeared offshore, having been ordered by Frederick IV to return to Baltic waters. Without naval support, the Norwegian Army was forced to return to Norway. In the autumn of 1711 the plague struck Denmark, and Copenhagen alone lost 70,000 occupants. 1712 was a disappointing year in Norway, as Frederick IV directed Løvendal not to use the Norwegian Army in offensive actions, reserving it for defense and for supplementing Danish troops elsewhere. General Hausmann was named head of all Norway’s land and sea defenses.
Халықтық бүлік
Соғыстан кейінгі салық салу және норвегиялық шаруа жігіттерін күштеп әскери қызметке шақыру Норвегияның кейбір аймақтарында көтеріліс пен наразылықтарға әкелді. Ең белгілі жағдайлардың бірі – 1713 жылғы шаруалардың салыққа қарсы көтерілісі (Халлингдал) және 1720 жылғы әскерлердің ереуілі (Телемарк). 1713 жылы Халлингдалдағы екі белгілі шаруа Дания билігіне қарсы сөйлесіп, соғыс салығын тоқтатуды талап етті, себебі шаруалар мұндай шығынды көтере алмайтын. Соңында салық жинаушылар бүкіл аймақта есіктердің жабық екенін көрді және қоғамдық жиналыс шақыруға мәжбүр болды. Екі көшбасшы сотталып, Акершус бекінісінде жұмыс істеуге кесілді. Олардың бірі, Эллинг Вилланд, сонымен қатар шаруашылығын беруге міндеттелді, жарты жылдан кейін босатылып, өмірінің соңына дейін шаруашылығында тұрды. Телемарктағы жергілікті шериф және белгілі шаруа Олав Олавссон Ховдейорд 1720 жылы неміс капитанына қарсы шығып, шаруалардың ұлдарын күштеп әскери қызметке шақыруды тоқтатуды талап етті. Осы кезде норвегиялықтар соғыстан жалыққан еді. Сот шаруа Олав Ховдейордтың пайдасына шешім шығарды, ал капитан оның өрескел мінез-құлқы үшін Данияға қайта шақырылды. Ол бұрын Олавтың оң қолын кесіп тастаған, араласып қалғаны үшін.
The taxations that followed from warfare and the forced mobilization of Norwegian farm boys led to uprising and riots in some parts of Norway. Among the most known cases are the farmer's tax rebellion in 1713 (Hallingdal), and a soldier's strike in 1720 (Telemark). In 1713, two leading farmers in Hallingdal spoke against the Danish authorities, demanding an end to war taxation, because the farmers could not bear the costs. Eventually, the tax collectors found doors shut all over the region, and had to call in a public meeting. The two leaders were tried and sentenced to labour in the fortress of Akershus. One of them, Elling Villand, who also was sentenced to give away his farm, was freed less than half a year later, and sat on his farm until he died. In Telemark, Olav Olavsson Hovdejord a local sheriff and leading farmer stood up against the German captain in 1720, demanding an end to the forced mobilization of farmer's sons. At this point, Norwegians were tired of the war. The case was tried in favour of the farmer, Olav Hovdejord, and the captain was called back to Denmark for his coarse behaviour. He had at this point chopped Olav's right hand off for interfering.
Стральзундтың құлауы
Тек канцлер граф Арвид Хорнның нық тұруы Швецияны соғыста ұстап тұрды, ал Карл Осман империясынан ақыры қайтып келді, 1714 жылдың қараша айында Балтық теңізінің оңтүстік жағалауындағы шведтер бақылауындағы Стралсундқа жетті. Карл осы кезде Солтүстік Еуропаның көп бөлігімен соғысқан болатын, ал Стралсундтың тағдыры шешілген еді. Карл 1715 жылдың желтоқсанына дейін онда болды, Стралсунд құлағанға дейін бірнеше күн бұрын қашып үлкерді. Осы кезде көптеген адамдар Карлдың ақылынан айырылғанын айтты, себебі ол бейбітшілік туралы ойлауға дайын емес еді, ал Швеция төлеген құн қазірдің өзінде жоғары болды, ал болашақта үміт көрінбейді. Швецияның Балтық және Германиядағы барлық иеліктерінен айырылды.
Only the firmness of the Chancellor, Count Arvid Horn, held Sweden in the war until Charles finally returned from the Ottoman Empire, arriving in Swedish held Stralsund in November 1714 on the south shore of the Baltic. Charles was by now at war with most of Northern Europe, and Stralsund was doomed. Charles remained there until December, 1715, escaping only days before Stralsund fell. By this point, Charles was considered mad by many, as he would not consider peace and the price Sweden had paid was already dear, with no hope in sight. All of Sweden’s Baltic and German possessions were lost.
1716 жылғы Норвегиядағы жорық
Ол бейбітшілік туралы ойламай, Швецияға оралғаннан кейін Карл тағы бір науқанға қажетті материалдар мен адамдарды жинауға кірісті, бұл жолы Копенгагенге қарсы, қатып қалған Эресунн суы арқылы Сканнеден шабуыл жасауды жоспарлады. Бірақ шабуылға кіріспей тұрып мұз еріді, сондықтан ол назарын басқа жаққа бұрды. Карл XII Норвегияға Бохуслен арқылы шабуыл жасауды шешті. Бұл туралы хабар алған генерал Каспар Герман Хаусманн Фредерик IV-ке ескертті, бірақ король генералға сенбеді және оны дереу қызметтен босатып жіберді. 1716 жылдың басында Норвегия армиясы Данияның қорғанысын күшейту үшін ең жақсы 5000 әскерін шығарғандықтан әлсіреген еді; сонымен қатар Норвегияның бас қолбасшысы Бартольд Генрих фон Лютцов көрегендікпен ерекшеленбеді. Карл XII шабуылға дайындалып жатыр деген қауесті Кристианияға жеткенде, Эстердал және Гудбраннсдалдағы барлық қалған әскерлерге Холден мен Фредрикстадқа, шекараға бару бұйрығы берілді. Норвегиялықтар шабуыл Швециядан Конгсвингер, Басмо немесе Халден бағытынан күтілді. Карл XII Басмоға шабуыл жасады, шекараны кесіп өтіп, 1716 жылдың 8 наурызында Хёланд пасторлығында штабын орнатты. Норвегиялық командир батылдық танытты, толық күшін жинауды күтпей, Карлдың басым күштеріне қарсы 200 драгунмен шабуыл жасады, қаһармандықпен соғысты, бірақ өзі тұтқынға түскенін қоса, ауыр шығынға ұшырады. Бұл жеңілістен кейін генерал Лютцов алдыңғы әскерлерін кері қайтарып, Кристианияда қорғаныс позициясын бекітті. Швеция әскерлері алға жылжыды және Кристианиядағы Акерсхус бекінісінде күшейтілген гарнизон қалдырып, 19 наурызда Лютцов Драммендегі Брагернеске шегінді. Норвегияның күйдірілген жер саясаты және Бохуслен тұрғындарының партизандық шабуылдарымен жабдықтау жолдарын қиындатуы Карлді жабдықтаудан айырды. Сонымен қатар, оның артындағы норвегиялық бекіністер, егер ол шайқаста қатты әлсіресе, кері шегінісіне қауіп тудыратын еді. Карл Кристиания қаласын басып алды, бірақ ауыр қоршау артиллериясы болмағандықтан Акерсхус бекінісін ала алмады. Кристианияны қысқа ғана уақыт басып алғаннан кейін Карл солтүстік-шығыс Норвегиядағы норвегиялық бекіністерді, әсіресе Фредрикстенді басып алу мақсатымен қадамдарын қайта бағыттады. Бұл оның артындағы қауіпті жоятын еді және сол жылдың соңындағы шабуылы үшін база болар еді, сондай-ақ Гломма өзенінің сағасындағы порттарды басып алуға мүмкіндік берер еді, бұл Акерсхусты сәтті қоршауға қажетті азық-түлікті жеткізуге көмектесер еді. Карл әскерлері 4 шілдеде Фредрикстенді шабуылмен алуға тырысты. Олар қатал шайқастан кейін қаланы басып алды, бірақ тұрғындар өз үйлерін өртеп жіберді және Карл қамалды ала алмады, сондықтан Динекилен шайқасынан кейін ауыр артиллерия келгенше күтуге мәжбүр болды. Бохуслендегі "Дания-Норвегия" флотының коммодоры Йохан Вибеге жабдықтауды тоқтату тапсырылды. Флотта қызмет ететін норвегиялық капитан Питер Вессел швед Помераниясының жағалауындағы көптеген шайқастарда өзін көрсеткен еді. 1716 жылдың басында Фредерик IV оны Торденшёльд деген атпен абыройлы етті. Капитан Питер Вессел Торденшёльд Бохуслендегі Динекиль фьордында шабуыл жасап, шведтік көлік флотын және одан да маңыздысы, Динекилендегі шведтік жабдықтауларын басып алды немесе жойды. Азық-түлігі таусылып, Карл шұғыл түрде Свинсунд арқылы шегінді және артындағы көпірлерді өртеп жіберді. 12 шілдеде Норвегияда бірде-бір швед әскері қалмады. Осы ерлігі үшін Фредерик IV Торденшёльдты коммодор дәрежесіне көтерді. 1716 жылдың қазан айында коммодор Торденшёльдке Солтүстік теңіз эскадрильясының басшылығы тапсырылды және Норвегияның жаңа бас генералы барон Веделдің наразылығына қарамастан Норвегия теңіз күштерінің басына қойылды.
Not one to consider peace, upon his return to Sweden Charles began gathering materials and men for another campaign, this time against Copenhagen, attacking across the frozen Øresund from Skåne. But the ice went out before he could launch his attack, so he redirected his focus. Charles XII chose then to invade Norway through Bohuslän. Getting intelligence of this intent, General Caspar Herman Hausmann warned Frederick IV, who didn’t believe the General and dismissed him summarily. The Norwegian Army had been weakened in early 1716 by withdrawal of 5000 of the best troops to support the defense of Denmark; further Norwegian Commander in Chief Barthold Heinrich von Lützow was not famous as a visionary leader. When rumors reached Christiania that Charles XII was preparing to invade, all remaining troops in Østerdal and Gudbrandsdal were ordered to the border at Halden and Fredrikstad. The Norwegians anticipated attack from Sweden might occur at Kongsvinger, Basmo or Halden. It was Basmo where Charles XII struck, crossing the border and establishing his headquarters at the Høland parsonage on March 8, 1716. The Norwegian commander of the district did not lack courage, and without waiting for his full forces to assemble, he attacked Charles’ superior forces with only 200 dragoons, fighting valiantly but suffered serious losses including his own capture. Upon hearing of this defeat, General Lützow withdrew his forward troops and established a defensive position at Christiania. The Swedish forces advanced and, leaving a greatly strengthened garrison in Akershus fortress at Christiania, on March 19 Lützow withdrew to Bragernes in Drammen. The Norwegian scorched earth policy and guerrilla raid interdiction of supply chains by the residents of Bohuslän denied Charles of supplies. Further, the Norwegian fortresses behind his lines threatened his retreat if he became seriously weakened in combat. Charles took the city of Christiania, but without heavy siege artillery was unable to take Akershus Fortress. After a brief occupation of Christiania, Charles retraced his steps to the Norwegian fortresses in south eastern Norway with the objective of capturing them, particularly Fredriksten. This would remove the threat at his back, and they were to serve as the base for his offensive later that year, as well as capture of the harbours at mouth of the Glomma river, which would allow him to land the necessary provisions for a successful siege of Akershus. Charles' troops attempted to take Fredriksten by storm on July 4. His troops took the town after fierce fighting, but the citizens set fire to their homes and Charles, unable to take the fortress, was forced to retreat and await the arrival of heavy guns in the aftermath of the Battle of Dynekilen. Commodore Johan Vibe of the Dano Norwegian fleet off Bohuslän was charged with interdicting supplies. Peter Wessel, a Norwegian captain serving in the fleet had distinguished himself in numerous engagements off the coast of Swedish Pomerania. In the beginning of 1716 he was ennobled by Frederick IV under the name of Tordenskiold. Captain Peter Wessel Tordenskiold led a daring cutting out raid at Dynekil Fjord in Bohuslän which captured or destroyed the entire Swedish transport fleet, and, more importantly, the Swedish supplies at Dynekilen. Running low on supplies, Charles retreated hastily across the Svinesund and burned his bridges behind him. By July 12, not a Swedish soldier remained in Norway. For this feat, Frederick IV promoted Tordenskiold to Commodore. In October 1716 Commodore Tordenskjold was given charge of a North Sea Squadron and placed at the head of Norway’s Sea Force over the protests of Baron Wedel, Norway’s new General in Chief.
1717 жылғы Норвегиялық үзіліс
Тіпті жеңіліске ұшырағаннан кейін де Карл Норвегияға шабуыл жасау арқылы өзін ақтауды жоспарлады. 1717 жыл екі тарап үшін де жаңару жылы болды. Әрекеттер коммодор Торденскьольдтің эскадрильясының Гетеборг және Стромстадқа жасаған сәтсіз шабуылдарымен ғана шектелді. Сәтсіздіктерге байланысты коммодор Торденскьольд Солтүстік теңіз флотының басшылығынан алынды.
Even with his defeat, Charles still planned to redeem himself by a Norwegian invasion. 1717 became a year of rebuilding for both sides. Action was limited to unsuccessful attacks by Commodore Tordenskjold's squadron on Gothenburg and Strömstad. As a result of the failures, Commodore Tordenskjold was relieved of Command of the North Sea fleet.
1718 жылғы Норвегиядағы жорық
Комодор Торденшёльд 64 зеңбіректі Эбенезер кемесінің командирі болып Балтық флотына қайта тағайындалды. Контр-адмирал Андреас Розенпальм басқаруындағы Солтүстік теңіз флоты Бохуслен жағалауында аса белсенді емес күзету стратегиясын ұстанды. Дания флотының Балтық теңізіне ауысуы және Солтүстік теңіз флотының күзетуін жеңілдетуі салдарынан, 1718 жылғы жаз бойы Бохуслен аралдары арқылы Норвегия шекарасына қарай үздіксіз жабдықтау ағыны жүргізілді. Қару-жарақтар ауыр артиллерия, оқ-дәрі және Фредрикшталдағы Фредрикстен мықты шекаралық бекіністерін басып алуға қажетті жабдықтарға баса назар берді. 1718 жылдың күзінде Карл Норвегияға қайта шабуыл жасады. Ол Фредрикстенге қарсы қоршау жұмыстарының алдыңғы қатардағы окоптарын тексеріп тұрғанда қаза тапты. Бұл оның соғысқа шаршаған әскерлерінің Швецияға дереу қайта шегінуіне әкеп соқты, нәтижесінде Норвегиядағы әскери науқандар тиімді түрде аяқталды.
Commodore Tordenskjold was reassigned to the Baltic Fleet, in command of the 64 gun ship of the line, Ebenezer. The North Sea fleet under Rear Admiral Andreas Rosenpalm pursued an unaggressive patrol strategy along the Bohuslän coast. With the Danish fleet diverted to the Baltic and the lightening of patrols from the North Sea fleet, throughout the summer of 1718, steady streams of supplies were carried up through the Bohuslän skerries and to the Norwegian border. Armaments emphasized the heavy guns, ammunition and supplies that would be necessary to take the strong border fortresses at Fredriksten in Fredrikshald. In the Autumn of 1718 Charles again attacked Norway. He was killed while inspecting the front trenches of the siege works against Fredriksten. This precipitated an immediate retreat of his war weary forces back to Sweden, effectively terminating the Norwegian campaigns.
Қорытынды
Соғыс 1721 жылы ақыры аяқталды. Швеция 17 ғасырда алған теңіз арқылы орналасқан иеліктерінің көбін жоғалтты және енді маңызды держава емес еді. Ресей Балтық аймағын алды және содан бастап шығыстағы басты күшке айналды. Швеция мен Дания-Норвегия арасындағы күштердің тепе-теңдігі қайта орнатылды.
The war was finally concluded in 1721. Sweden had lost almost all of her overseas holdings gained in the 17th century, and was no longer a major power. Russia took the Baltic territories, and from then on was the major power in the east. The balance of power between Sweden and Denmark Norway was restored.