Кіріспе

Малайзиядағы қала маңы темір жол жүйесі

Орталық сектор

KTM Komuter-дің 287 км (179 миль) желісі Орталық секторда негізінен Кланг аңғарын қамтиды. Оның 53 станциясы бар. Ол екі қала ішіндегі бағыттан тұрады, атап айтқанда KTM Tanjung Malim Port Klang Line және KTM Batu Caves Pulau Sebang Line. Екі негізгі желі арасындағы ауысулар орталық бөлігіндегі төрт станцияның кез келгенінде жасалуы мүмкін: KL Sentral, Куала-Лумпур, Bank Negara және Putra. Куала-Лумпурда бір платформада немесе кросс-платформалық ауысу мүмкіндігі бар. KTM KL Sentral Terminal Skypark Line – Субанг әуежайына бағытталған жолаушылар үшін шектеулі экспресс қызметі. Уақытты үнемдеу үшін ол Субанг-Джая станциясында ғана тоқтайды. Бұл Малайзиядағы осы сипаттағы екінші желі. Алайда, төмен жол жүргісілігіне байланысты ол уақытша тоқтатылды. Жылдар бойы бағыттар өзгертілді. Бұрын Бату үңгірлері – Pulau Sebang желісі (бұрынғы Серембан желісі) пойыздары Танжунг Малимге, ал Танжунг Малим – Порт Кланг желісі (бұрынғы Порт Кланг желісі) пойыздары Бату үңгірлеріне бағытталған. Сәтті сынақтан кейін бағыттар ауыстырылды. Серембаннан пойыздар Бату үңгірлеріне, ал Порт Клангтан пойыздар Танжунг Малимге қарай жүре бастады. Серембаннан пойыз қызметі Pulau Sebang / Tampin-ге дейін тұрақты түрде кеңейтілді, сондықтан желі қазіргі атауын алды. Сағаттардағы қыжылдама кезеңде қызметке жүктеме көп түседі. Бұл жағдайды жеңілдету үшін бірнеше шаралар қабылданды. Біріншіден, оператор жаңа кезек құру жүйесін енгізді, онда еденге әр пойыз жиынтығының үш түсімен боялған сызықтар салынды. Пойыздар 3+3 құрамында жүрді, бірақ алты вагондық жиынтық енгізілгеннен кейін бұл тоқтатылды. Сағаттардағы қыжылдама кезеңде Серембаннан KL Sentral-ға экспресс қызметі қолжетімді.

Солтүстік сектор

KTM Komuter Солтүстік секторының қызметі бастапқыда Кедах штатындағы Гурун, Пенанг штатындағы Баттерворт және Перак штатындағы Камунтинг арасында іске қосылды. Бұл, аталған учаскедегі электрлендіру жұмыстары аяқталғаннан кейін орын алды. Содан бері маршрут бірнеше рет өзгертілді. Бүгінде екі бағыт бар: Паданг Бесар – Баттерворт және Ипох – Баттерворт. Баттерворт, Букит Тенга және Букит Мертажам станциялары екі бағыт арасындағы ауысу станциялары болып табылады.

Оңтүстік сектор (тоқтатылды)

КТМ Комьютер Оңтүстік секторы (KTM Komuter Sektor Selatan) аталмыш учаскеде электрлендіру жұмыстары аяқталған соң Серембаннан Гемасқа дейін қызмет көрсетті. Бұл Кланг аңғарынан тысғы екінші KTM Komuter қызметі болды, алғашқысы – солтүстік бағыты. 2016 жылдың 20 маусымынан бастап Гемас және Батанг Мелака аялдамалары жойылып, пойыз Серембан мен Плауа Себанг/Тампин арасында қатынады болды. Содан кейін, шағын қызмет 2016 жылдың 11 шілдесінде Бату үңгірлері – Плауа Себанг бағытының құрамына енгендіктен тоқтатылды. Қазіргі таңда екі жол желісін жаңғырту жобасы аяқталғаннан кейін Оңтүстік сектор желісін Гемастан Джохор-Бахруға қалалық пойыз қызметі ретінде қайта іске қосу жоспарлануда.

Тарих

1,5 млрд теңге тұратын екі жолды теміржол жобасы 1990 жылы басталды. Жоба 150 шақырымнан астам маршрутты қамтиды, ол Раванг, Порт Кланг және Серембанға дейін созылады. Дегенмен, жоба 1995 жылдың қаңтарында аяқталу мерзімі кейінге жылдырылды, нәтижесінде қызмет уақтылы іске қосылмады. Қызметтің бірінші кезеңі бастапқыда 1995 жылдың шілдесінде басталуы жоспарланған. KTM жұртшылықты "қалалық пойыздарды ойлауға" баулу мақсатында 1995 жылдың 2-11 тамызы аралығында тегін жол билеттерін ұсынды. Қызмет 1995 жылдың 12 тамызында Куала-Лумпурдан Равангқа дейін, бастапқы Серембан желісі бойынша басталды. Қызметтің коммерциялық жұмысы екі күннен кейін басталды. Екі жолды теміржол жобасы 18 ЭМУ пойыз және қосымша 62 пойызбен жүзеге асырылды, олардың құны 180 млн теңге болды. Әрбір пойыз шамамен 240 жолаушыны тасымалдайды және сағатына 100 км жылдамдықпен жүреді. 1995 жылдың 29 қыркүйегінде Салак Селатанға дейін желі ұзартылды. Сентул мен Шах Алам арасындағы қозғалыс 1995 жылдың 28 тамызында, бастапқы Порт Кланг желісінде басталды. Бұл желі 1995 жылдың 29 қыркүйегінде Клангқа дейін ұзартылды. Серембан желісі 1995 жылдың 20 қарашасында Кажангқа және 1995 жылдың 18 желтоқсанында Серембанға дейін ұзартылды. Бұл он жылдан астам уақыт бойы "Коммутер" желісін құрады. 2000-шы жылдардың басында қолданыстағы маршрут бойында қосымша станциялар салынды. KL Sentral 2001 жылдың 16 сәуірінде ашылды және Куала-Лумпурдың жаңа көлік хабы ретінде қызмет етеді. Mid Valley станциясы 2004 жылдың 23 тамызында ашылды, ол жақын жердегі Mid Valley Megamall-ға қызмет көрсетеді. Кепонг Сентрал 2006 жылдың 1 шілдесінде ашылды. Серембан-KL Sentral экспресс қызметі 2004 жылдың 9 желтоқсанында енгізілді. Бұл қызмет кейіннен тоқтатылып, 2018 жылдың 25 шілдесінде қайта іске қосылды. Бұл қызметтер тек жұмыс сағаттарындағы ең көп сұраныс кезінде ғана жұмыс істейді. 1995 жылдан бері алғаш рет маршрут 2007 жылы Серембан желісі бойынша пойыз қозғалысы Расаға дейін ұзартылғанда кеңейтілді. Бастапқыда KTM Komuter қызметі Равангтан солтүстікке қарай жаңа станцияларға шатл ретінде жұмыс істеді. 2008 жылдың қаңтарында маршрут Куала Кубу Баруға дейін, ал 2009 жылдың 1 маусымында Танджунг Малимға дейін ұзартылды. 2016 жылдың 11 шілдесінде Rawang-Tanjung Malim шатл қызметі негізгі Port Klang Line желісіне біріктірілді. 2010 жылдың 28 сәуірінде әйелдерге арналған вагондар енгізілді. Port Klang Line 2010 жылдың 29 шілдесінде Бату үңгірлеріне дейін ұзартылды. Бұл кеңейтумен бірге төрт жаңа аралық станция – Бату Кентонмен, Кампунг Бату және Таман Вахю ашылды. Серембан желісі 2011 жылдың 14 мамырында Серембаннан Сунгай Гадутқа дейін, Сенавангтағы аралық станциясымен және 2013 жылы Рембауға дейін ұзартылды. Солтүстік сектор қызметі 2015 жылдың 11 қыркүйегінде Кедахтағы Гурун, Пенангтағы Баттерворт және Перактағы Камантинг арасында енгізілді. Бұл 2014 жылдың желтоқсанында Ипо-Паданг Бесар электрлендіру және екі жолды теміржол жобасы аяқталғаннан кейін болды. 2016 жылдың 1 қаңтарында Перлистегі Баттерворт пен Паданг Бесар арасында екінші желі енгізілді, ал 2016 жылдың 17 қаңтарында Гурун-Баттерворт-Камантинг маршруты екі бөлек маршрутпен ауыстырылды: Баттерворт-Гурун және Баттерворт-Камантинг. Үш желілік қызмет 2016 жылдың 1 шілдесіне дейін, Баттерворт-Гурун маршруты тоқтатылғанға дейін жұмыс істеді, ал кейіннен 2016 жылдың 1 қыркүйегінде маршрут қазіргі түріне ие болды. Оңтүстік сектор қызметі 2015 жылдың 10 қазанында, 2013 жылдың 30 қазанында Серембан-Гемас электрлендірілген екі жолды жобасы аяқталғаннан кейін енгізілді. Бұл қызмет Кланг аңғарынан тыс KTM Komuter қызметінің екіншісі болды. 2016 жылдың 20 маусымынан бастап Гемас және Батанг Мелака аялдамалары алынып тасталды, пойыз Серембан мен Пулау Себанг/Тампин арасында жүреді. Кейіннен, шатл қызметі 2016 жылдың 11 шілдесінде Серембан желісіне біріктірілген кезде тоқтатылды. 2015 жылдың 15 желтоқсанынан бастап Серембан желісі мен Port Klang Line желілерінің маршруттары алты айлық сынақ кезеңінде ауыстырылды. Серембаннан пойыз Бату үңгірлеріне, Port Klang-тан пойыз Равангқа және кері бағытта жүре бастады. Төрт ортақ станцияда ауысу мүмкіндігі болды. Бұл өзгеріс тұрақты болды, сондай-ақ желілердің атаулары өзгертілді: Серембан желісі мен Port Klang Line желісі Бату үңгірлері-Пулау Себанг желісі және Танджунг Малим-Port Klang желісі болып өзгерді. KL Sentral Terminal Skypark Line Subang әуежайына дейінгі желі 2018 жылдың 1 мамырында енгізілді. 2018 жылдың 10 қыркүйегінен бастап барлық қызметтерде қолма-қол ақшамен билет алу жүйесі жойылды, қолма-қол ақшасыз билет алу әдісі міндетті болды.

Оқиғалар мен жазатайым оқиғалар

2004 жылдың 3 наурызында кешке Серембан желісінде Серембанға бағытталған KTM Komuter пойзы, Тирой станциясы мен Серембан станциясы арасындағы сигналда бес минут күтіп тұрған, сол бағыттағы тағы бір Komuter пойзының артқы жағына соқтығысты. 40 адам жарақат алды, бірақ қаза болғандар туралы хабарлама жоқ. Апатқа себеп, алдыңғы пойызды тоқтатып тұрған (шарпыған найзағайдан зақымдалған) қателі сигнал шамдары болды. Алайда, соқтығысқан пойыздың жүргізушісі, соқтығысқан пойыз тұрған учаскеге қызыл шамға қарамастан кіргені туралы хабарлар бар. Осы оқиғадан кейін KTM Komuter қызметі бір күнге тоқтатылды. Бұл KTM Komuter қызметі тарихындағы ең ауыр апат болып табылады. 2007 жылдың 2 наурызында кран Sentul Port Klang бағытындағы Шах Алам Komuter станциясының жанындағы KTM Komuter темір жолына құлап, шамамен 10 000 жолаушыны қиын жағдайға түсіріп, 40 рейс тоқтатылды. Балама көлік қызметтері ұсынылды. 2007 жылдың 25 мамырында заңсыз түрде темір жолдан өткеш адам KTM Komuter пойзының соққысынан қаза тапты. Мұндай оқиғалар бұрын да болған. 2008 жылдың 27 ақпанында Sentul Port Klang бағытындағы Субанг Джая мен Петалинг станциялары арасындағы жоғары кернеулі электр сымдары үзіліп, барлық пойыз қызметі Sentul Petaling бағытына ауыстырылды. 2009 жылдың 22 қазанында көп мақсатты көлік Куала-Лумпурдан Субанг-Джаяға қарай келе жатқанда темір жолға құлады. Пойыз қозғалысы тоқтатылды және көлік апаттан кейін 3 сағаттан соң сүйретіліп әкетілді. 2013 жылдың 4 ақпанында Таман Вахю KTM Komuter стансасында 50-ге жуық әйел жолаушылар пойзының астына түсіп қайтыс болды. Оқиға куәгерлерінің айтуынша, құрбан болған әйел 50 метрге дейін темір жол бойымен сүйреліп кеткен. 2013 жылдың 15 ақпанында сағат 23:00-де жөндеуге Sentul депосына қайтып бара жатқан қызметтен тыс KTM 92 класты SCS 20 пойзы Шах Алам станциясының жанында рельстен шығып кетті. Ешкім зардап шекпеді. Пойыз ауыр зақымданып, кейіннен жарамсыз деп жарияланды. 2013 жылдың 1 қарашасында Раванг станциясының жанында 3 вагондық KTM 83 класты пойыз рельс ауыстырғышы арқылы өте келе рельстен шығып кетті. Оқиға кезінде ешкім жарақат алмады. Екі артқы вагон ажыратылып, локомотивпен сүйретілді, ал алдыңғы вагон крандардың көмегімен алынып тасталды. 2017 жылдың 18 қыркүйегінде Раванг пен Куанг станциялары арасындағы KM361.76 учаскесінде электр кабелінің жыртылуына байланысты KTM пойыз қызметі үлкен бұзылысқа ұшырады, нәтижесінде екі темір жол да жабылды.