Кіріспе

Куала-Лумпур теміржол станциясы, Малайзия. Куала-Лумпурдың басты теміржол станциясы.

Куала-Лумпур теміржол станциясы – Малайзияның Куала-Лумпур қаласында орналасқан теміржол станциясы. Құрылысы 1910 жылы басталып, 1917 жылы толық аяқталды. Бұл станция сол жердегі бұрынғы станцияның орнына салынды. Станция, 2001 жылы Куала-Лумпур Сентрал көптеген функцияларын өз мойнына алғанға дейін, Біріккен Малай Штаттары теміржолдары және оның ізбасары – Малайзия теміржолдары (Keretapi Tanah Melayu) үшін қаланың теміржол торабы болды. Станция архитектурасымен ерекшеленеді, ол Шығыс және Батыс үлгілерінің үйлесімін көрсетеді. Станция Jalan Sultan Hishamuddin көшесі бойында орналасқан, бұл көше бұрын Жеңіс даңғылы деп аталып, Дамансара жолының бір бөлігі болған. Станция сол сияқты жобаланған Теміржол әкімшілігі ғимаратына, сондай-ақ Ұлттық мешітке және Дайабуми кешеніне жақын орналасқан. Пасар-Сени станциясы Кланг өзенінен 400 метр қашықтықта орналасқан.

Алдыңғы станциялар

Қазіргі Куала-Лумпур станциясы салынар алдында қалада екі станция қызмет етіп тұрды. Куала-Лумпурдағы алғашқы теміржол станциясы, Британдық жоғарғы комиссарының резиденциясына жақындығынан «Резидент станциясы» деп аталды. Ол Селанггор клубының (қазіргі Датаран Мердека) батысында орналасқан. Ағаштан және нипа пальмасының жапырақтарынан жасалған шатыры бар станция Куала-Лумпурдағы алғашқы станция болды, ол Куала-Лумпурды Клангқа (Пенгалан Бату) байланыстырған алғашқы теміржол желісі арқылы қаланы Малай түбегінің қалған бөлігімен байланыстырды (ресми түрде 1886 жылдың 22 қыркүйегінде ашылды). Екінші станция, Сұлтан көшесі станциясы, 1892 жылы Фош даңғылында (қазіргі Тун Тан Ченг Лок жолы), қазіргі Мейбанк мұнарасына, Пудурайя автобус станциясына және Плаза Раяққа жақын жерде салынды. Оның дизайны Резидент станциясының үлгісімен жасалған және Пуду теміржол желісі бойында орналасқан, бұл 1910 жылғы станциядан солтүстікке қарай тармақталған және Ампангтан қалаға дейін шахталарды байланыстырған жаңа желі болды. Бұл желі ерекшелігімен көзге түсті, себебі Сұлтан көшесі станциясына негізгі желіден жақындаған жолдың бастапқы бөлігі қаланың шығыс жағындағы Фош даңғылының екі қабатты жолының арасымен өтіп, оны кесіп өтетін. Жаңа Куала-Лумпур станциясының құрылысы аяқталғаннан кейін Резидент станциясы бұзылды. Ал Сұлтан көшесі станциясы Фош даңғылындағы рельстер жол қозғалысы үшін демонтаждалғанда кішігірім терминал станциясымен ауыстырылды және 1960 жылдан кейін бұзылды. Ампангқа байланысқан маршруттың бір бөлігі LRT Ampang желісімен қайта пайдаланылады.

Жобалау, құрылыс және пайдалану

Артур Бенисон Хаббек, британдық сәулетшінің көмекшісі, станцияның жобасын жасады. Ол станцияның дизайнына аймақтағы ерекше ағылшын-азиялық сәулет стилін енгізді. "Жаңа маврлық/Мұғұл/Индо-сарацен/Жаңа сарацен" стилі сол кезде кең таралған. Сұлтан Абдул Самад ғимараты (А.С. Норманға жатқызылған, бірақ негізінен Р.А.Ж. Бидуэлл жобалаған, 1897 жылы аяқталған), Ескі қалалық әкімшілік (А.Б. Хаббек жобалаған, 1904 жылы аяқталған) және Жамек мешіті (А.Б. Хаббек жобалаған, 1909 жылы аяқталған) сияқты ұқсас құрылыстар Куала-Лумпур станциясынан бұрын салынған. 23 000 долларға станция 1910 жылдың 1 тамызында аяқталып, пайдалануға берілді. Резиденттік станцияны бұзудан және Сұлтан көшесі станциясын оқшаулаудан кейін Куала-Лумпур станциясы Куала-Лумпурдың басты теміржол станциясына айналды. Станцияның солтүстік бөлігінде және жоғарғы қабаттарында орналасқан теміржол қонақ үйі, кейін 1996 жылы "Heritage Station Hotel" деп аталды, 170 бөлмесі мен 2000 жылдардың соңында Чарлидің мейрамханасы мен бары орналасқан сәнді вестибюлімен мақтанды. 1995 жылы станцияда KTM Komuter қызметтеріне қол жеткізу мүмкіндігі енгізілді. 2001 жылдың 15 сәуірінде ұзақ қашықтықтағы қалааралық пойыз қозғалысы бір шақырымнан кем уақытқа оңтүстікке, Куала-Лумпур орталық станциясына ауыстырылғаннан кейін бастапқы станцияның маңызы төмендеді. Қалааралық пойыздар станциядан өтіп жатса да, енді тоқтамайды, станцияны Komuter және жүк тасымалы үшін ғана пайдалануға мүмкіндік берді. Жолаушылар ағынының және қызмет көрсету деңгейінің төмендеуіне байланысты, қалааралық қызметтерге арналған билет сату кассалары, станция кеңселері және жалға берілген бизнес орындары сияқты пайдасыз станция құрылыстары қызметтен шығарылды немесе бірте-бірте босатылды. "Heritage Station Hotel" 2011 жылы клиенттер санының азаюы және 2000 жылдардың соңында жүргізілген нашар басқарылған жөндеулерден кейін жұмысын тоқтатты; мейрамхана 2014 жылы қысқа мерзімге қайта ашылды, бірақ сол жылы жабылды. Бастапқы станцияның қабырғалық платформалары, қалааралық вагондарға ыңғайлы түсу-түсу үшін көтерілгенімен, KTM Komuter пойыздары үшін де қолданысқа жарамды болды, бірақ арал платформасының конфигурациясы және Komuter қызметінің алғашқы 15 жылындағы жағдайлар, 2009 жылғы жөндеулер бастапқы платформалардың соңғысын көтергенге дейін станцияны электр пойыздары үшін толыққанды пайдалануға мүмкіндік бермеді. 2007 жылдың 31 тамызына дейін, Малайзияның тәуелсіздігінің 50 жылдығына орай, түрлі дереккөздер Клангтағы теміржол қоймасынан және басқа да бірнеше орындардан Куала-Лумпурдың ескі вокзалына түрлі ескі теміржол жабдықтарын ауыстыру туралы хабарлады. Олардың ішінде қалпына келтірілген шағын локомотив және антикалық өрт сөндіру машинасы болды. Станция 2007 жылдың 31 тамызында теміржол мұражайы ретінде қайта ашылды (көрмелер станцияның басты залында және платформасында орналастырылған), сондай-ақ оны мәдени орталыққа айналдыру туралы ұсыныстар жасалды.

Жаңарту, жаңарту және өзгертулер

Станция өзінің қазіргі тарихында бірнеше маңызды өзгерістерге ұшырады. 1967 жылға дейін солтүстік қанаты кеңсе ретінде пайдалану үшін қайта жабдықталды, аркалы галереялар терезелермен жабылды. 1986 жылы станция күрделі жөндеуден өтті, ішкі және тиісті терезелер заманауи үлгілермен ауыстырылды, ал сыртқы бөлігі жөнделіп, сақталды. Сонымен қатар, кондиционерленген күту залдары, туристік ақпарат бюролары және дәмханалар сияқты қосымша жаңа ғимараттар мен құрылыстар салынды. Станцияның бастапқы интерьер дизайны мен жақтауларының бөліктері әлі де Heritage Station қонақүйінде сақталған. Жөндеу жұмыстары барысында ғимараттың оңтүстік қанатына "Радж" стиліндегі қосымша кеңейтім салынды, бұл стиль ғимараттың көп бөлігін билеп тұрады. Солтүстік қанатына да ұқсас архитектуралық элементтері бар алдыңғы қасбет қосылды, ол станцияның алдыңғы жағынан батыс үлгілерінің іздерін жасырады. Бұл өзгерістер нәтижесінде ғимараттың әр қанатының бұрышындағы екі қосымша шатри (кішкене күмбез) бастапқы төртеуге қосылды. Ескі ғимаратқа енгізілген басқа да өзгерістерге станцияның артқы қабырғасын кеңейтіп, жаңа станция кіреберісін, такси тұрақтарын, бірнеше кеңсе және сауда орындарын орналастыру кірді. Сондай-ақ, негізгі ғимаратқа кіретін екі жақын жолдың біріне қосымша екі қабатты сауда орындары салынды. 1986 жылғы қайта құрылымдауда солтүстікке қарай платформалар кеңейтілді және аймақтағы жаңа станция ғимараты Бас пошта кеңсесімен (1982-1984 жылдары салынған, жаңа аяқталған Дайабуми кешенінде орналасқан) біріктірілді. 1995 жылы KTM Komuter қызметі іске қосылғанда, Раванг-Серембан және Сентул-Порт Кланг бағыттарында қызмет көрсету үшін билет кассалары мен жол төлемдері басқа KTM Komuter станцияларымен бірдей қосылды. Komuter нысандарының орналасуы KTM Komuter пойыздарының тек жаңа аралдық платформаны пайдалануына мүмкіндік берді (платформаға қараңыз). Куала-Лумпур орталық станциясы қалааралық бағыттарды қабылдау жауапкершілігін алғаннан кейін, қалааралық қызметтерге арналған станцияның бір бөлігі тоқтатылды немесе алынып тасталды. 2009 жылы станция ETS аялдамасы ретінде тағайындалғаннан кейін, станцияға шектеулі қалааралық қызметтер қайтадан енгізілді.

Сәулет

1917 жылы салынған кезде Куала-Лумпур теміржол станциясы алдындағы негізгі ғимараттан және арт жағындағы төрт теміржолға қызмет ететін үш платформадан тұрды. Негізгі залы, билет сату орындары, теміржол кеңсесі және теміржол қонақ үйі бар негізгі құрылым негізінен «Радж» стилінде, яғни батыс және моғол архитектурасының қосылысынан, мавр жаңғыруы немесе Индо-сарацен архитектурасына ұқсас жасалған. Ат жалындай иілген және сүйір аркалармен, ғимараттың бұрыштарындағы үлкен чатрилермен (бастапқыда алты, кейін екі қосылды) және алдыңғы жағындағы кішірек нұсқаларымен станция Сұлтан Абдул Самад ғимараты, Мердека алаңының төңірегіндегі құрылыстар мен теміржол басқармасы ғимараты сияқты сол замандастарымен салыстыруға болады. Негізгі станция ғимаратына қоса, қызмет етудің алғашқы кезеңінде солтүстік жағына үш қабатты қосымша салынды, ол әртүрлі ендегі айналасындағы верандалармен және сегменттік аркалармен көбірек батыстық стильдегі жергілікті дизайнды қабылдады. Станцияның қасбеті, ұқсас стильдегі ғимараттардан өзгеше, ашық кірпішпен қаланбаған және қызмет ету кезеңінде ақ немесе қаймақ түспен боялған. Платформалар үлкен болаттан жасалған жабықтармен қоршалған, олар станцияның алғашқы жылдарында қысқарақ болған. Шатырлар бастапқыда шынымен жабылған, содан кейін бу локомотивтерінен шыққан түтінді шығару үшін жартылай ашық қалдырылған, ал кейін станцияның қызмет ету кезеңінде толқынды металл жақтармен ауыстырылды. Негізгі ғимаратқа тікелей жанаспайтын платформалардың қабырғалары негізгі ғимараттағыдай стильде салынған қабырғалармен қоршалған. Платформалар мен негізгі ғимарат екі жер асты жолы арқылы байланыстырылған. 1986 жылғы станцияны қайта жаңарту кезінде кеңейтілген платформаның дизайны модернистік бағытта жасалды, ол торы бар шатырды ұстап тұрған үлкен бетон бағаналар мен солтүстік жағындағы бетон плиталарға орналасқан билет сату орынды қамтиды. Ақ қабырғалар мен аркалар кеңейтуге сәндік элементтер ретінде қызмет етеді және ескі станция мен Даябуми кешенінің дизайнынан алынған. Жаңа кеңейту де Даябумимен көтерілген жаяу жолы арқылы байланыстырылған.