Кіріспе

Агнес Бернауэр (шамамен 1410 – 12 қазан 1435) Бавария герцогы Альберт III-нің сүйіктісі және, мүмкін, бірінші әйелі болған. Оның әкесі Эрнест, сол кезде Баварияны билеген герцог, осы қарапайым қызбен қарым-қатынасты ұлының мәртебесіне лайық емес деп есептегендіктен, осы мәселеде ұлымен келіспей, ақырында Агнесті колдовство жасады деп айыптап, 1435 жылы Дунайға батырып жіберді. Оның өмірі мен өлімі көптеген әдеби туындыларда бейнеленген, ең танымалдары – Фридрих Хеббельдің осы аттас трагедиясы және композитор Карл Орфтың "Бернаурин" атты халық музыкалық шығармасы.

Өмірбаян

Агнес Бернауэр шамамен 1410 жылы туған болуы мүмкін; оның балалық шағы мен жастық кезеңі туралы ештеңе белгісіз. Ол дәстүрлі түрде Аугсбургтік хирург-шашкер Каспар Бернауэрдің қызы саналады, алайда оның өмір сүргені әлі дәлелденбеді. Эрнесттің ұлы Альберт 1428 жылдың ақпанында Аугсбургте өткен турнирге қатысқандықтан, ол сол кезде Агнеспен кездесіп, жақын арада оны Мюнхенге алып келген деп есептеледі. 1428 жылғы Мюнхендік салық тізілімінде оның патшалық үйінің мүшесі ретінде "пернавин" деп тіркелген, бұл Агнес Бернауэрге сілтеме болуы мүмкін. 1432 жылдың жазында Агнес Бернауэр Мюнхен сарайының ажырамас бөлігіне айналды. Ол Мюнхендегі Ескі сотқа қашқан қарақшы барон Мюннхаузерді ұстауға қатысты және өзінің сенімді мінезімен Альберттің әпкесі, Пфальц графинясы Беатриксті ренжітті. Агнес пен Альберт осы кезде үйленген болуы мүмкін, бірақ неке рәсімін растайтын нақты дәлел жоқ. Альберттің 1433 жылдан бастап Блутенбург сарайында жиі тұруы және Агнеске жақын жердегі екі мүлікті сатуы олардың бірге өмір сүргенін көрсетеді. Альберттің Вохбург графтығында бірге тұрғанына дәлел жоқ, сондай-ақ олардың ұрпақтары да белгісіз. Альберттің әкесі, герцог Эрнест, жалғыз ұлының лайықсыз байланысының мұрагерлікке қауіп төндіргеніне қатты ашуланды. Альберт өзінің туысы Бавариялық Генрих Ландсхут ұйымдастырған аң ауына барғанда, герцог Эрнест Агнесті тұтқындап, 1435 жылдың 12 қазанында Штраубингке жақын Дунай өзеніне батырып жіберді. Альберт содан кейін Ингольштадтқа герцог Людовик VII-ге барды, бірақ бірнеше айдан кейін әкесімен татуласып, 1436 жылдың қарашасында Брансвик Аннасына үйленді. Әке мен ұл арасындағы қауіпті әскери қақтығыс болған жоқ; император Сигизмунд Альбертты ұстап тұруға ықпал еткен болуы мүмкін.

Оның есіне арналған құрметті

1435 жылдың желтоқсанында Альберт Агнес Бернауэрді еске алу үшін Штраубинг кармелит монастырында мәңгілік мисса мен жыл сайынғы естелік шарасын өткізді. 1447 жылы ол оның құрметіне жасаған сыйлықтарын арттырды. 1436 жылы оның әкесі Санкт-Петер Штраубинг зиратында Агнес Бернауэр капелласын салғызды, мүмкін, ұлын жұбатқан болуы мүмкін. Агнес Кармелит монастырында жерленген бе, әлде Альберт оның денесін оған арналған капеллаға көшірген бе, белгісіз. Қалай болғанда да, қызыл мәрмәрден жасалған, Агнес Бернауэрдің тікелей мүсіні бар қабір тасы капелла еденіне орнатылды. Рельефте ол үлкен жастыққа басын тіреп жатқан күйі бейнеленген. Оң қолында, екі сақина тағылған, ол розарий ұстап тұр, ал аяқтарының жанындағы екі кішкентай иттің оны арғы өмірге жол көрсетуі тиіс. Онда оның қайтыс болған күні 1436 жылғы 12 қазан деп қате көрсетілген. Келесі үш ғасырда Агнес Бернауэрге арналған естелік сыйлықтары туралы аздаған мәлімет сақталған. 1508 жылы Иоганн Хаберландер Бернауэр капелласы үшін жауапты капеллан болды. Оның күтімі мен естелік миссасын күнделікті оқуы үшін герцогтік қазынадан Регенсбург ақшасымен 17 фунт алды. 1526 жылы оның лауазымы Леонард Платнерге берілді, ол қызметі үшін 48 гульден және 4 шиллинг Вена ақшасымен алды. Капеллан лауазымы қанша уақыт сақталғаны белгісіз. 1785 жылы шіркеудің сенімдісі Франц фон Паула Ромайр қабір тасын қабырғаға көшірді, себебі ол оны "аяқтардың зиянды әрекетінен" қорғағысы келді. Қабір тасын орнына ауыстырған кезде қабірдің өзі табылған жоқ. Дегенмен, 19 ғасырдың басында Агнес Бернауэр капелласы туристер үшін тартымды орынға айналды. Бір газет (Bayerische National Zeitung) тіпті Штраубингке барудың жалғыз себебі осы капелла екенін мәлімдеді. Жергілікті тұрғындар қонақтарға ақпарат беруге дайын болды, бірақ олардың барлығы да сенімді емес еді. Бір оқырман 1813 жылы "Königlich Bairische Intelligenzblatt" газетіне Австрия әскерлері Агнес Бернауэрдің сүйегін алып кеткенін айтты. 1822 жылы неміс ақыны Август фон Платен қабір тасын тексергенде, әйел секстантан Агнес пен Альберт сәби кезінде ауыстырылған, сондықтан ол герцогтың қызы, ал ол шаштараздың ұлы болған, бірақ осы алмасуды растайтын кітапты француз әскерлері ұрлап кеткенін естіді. Санкт-Петер капелласындағы қазба жұмыстары нәтиже бермегеннен кейін, Бернауэрдің өмірбаяны жазған Феликс Иозеф Липовский 1897 жылы кармелит монастырының аумағын қабір іздеу үшін қарап шықты. Ол монастырь архивінен қабірдің монастырь шіркеуінің бұрынғы Николай капелласында екенін көрсететін жазбаны тапты, бірақ бұл капелла 1692 жылдан кейін сакристияға айналдырылып, астыңғы бөлігі толтырылған. Липовский оның денесі қайта құрылыс жұмыстары кезінде басқа жерге көмілген деп болжады. Келесі іздеулерге қарамастан, оның қабірі әлі табылмаған. Бавария королі Людвиг I, 1812 жылы ханзада кезінде Агнес Бернауэр капелласына барып, кейін Агнеске арнап өлең жазған, Агнес пен Альберт үшін миссалар қайтадан кармелит шіркеуінде оқылуын қамтамасыз етті. 1922 жылдан бастап қаржылық шектеулерге байланысты жыл сайын бір ғана естелік миссасы өткізіледі, оны Бавария үкіметі төлейді. 2013 жылы Блутенбург сарайында Джозеф Майкл Нойштифердің Бавария герцогы Альберт III-мен бірге Агнес Бернауэрдің мүсіні орнатылды. Мемориалды Урсула мен Фриц Хаймбюхлерлер қаржыландырды. Мюнхеннің Оберменцинг / Унтерменцинг (бұрынғы Менцинг) аудандарының 1200 жылдығына орай, 2017 жылы Блутенбург сарайының жанындағы "Leiden Christi" ғибадатханасына тиесілі сахнада "Агнес немесе Блутенбург сарайының құпиясы" атты музыкалық қойылымның премьерасы өтті, онда Агнес Бернауэрдің тағдыры туралы фантастикалық нұсқа ұсынылды.