Кіріспе

Ұлыбританиядағы парламент сайлау округі, 1950 жылдан бастап

Дунди Ист – Ұлыбритания Парламентінің Өкілдер палатасының (Вестминстерде) сайлау округі. 1950 жылғы жалпы сайлауға арналған, ол бірінші келгенге дауыс беру жүйесі бойынша бір Парламент мүшесін (депутат) сайлайды. Бұл – ШҰП-тың ең сенімді округтерінің бірі. 2005 жылдан бері Стюарт Хози Шотландия Ұлттық партиясынан осы округтің депутаты болып табылады. 2014 жылдың 14 қарашасында Хози Шотландия Ұлттық партиясының орынбасары болып сайланды, бұрын партия жетекшісі болып сайланған Никола Стердженді алмастырды. Хози 2016 жылдың 13 қазанына дейін орынбасарлық қызметін атқарды. 2023 жылғы Вестминстер округтерінің кезекті қарауы аяқталғаннан кейін, округ шекаралары өзгереді, Арброт қаласы және айналасындағы аудандар қосылады, ал Дунди қалалық кеңесінің Эст-Энд, Мэрифилд және Стратмартин аудандарының бір бөлігі жоғалып, Дунди Орталық округіне өтеді. Осының салдарынан Дунди Ист округі Арброт және Броути-Ферри деп аталады және келесі жалпы сайлауда алғаш рет сайлауға ұсынылады.

Сайлау округінің бейіні

Қаланың портынан басталып, Данди-Ист түрлі тұрғын үйлерден тұратын аудандарды, Карноусти қаласына және солтүстік-шығыстағы Монифиеттің бай елді мекендеріне дейін қамтиды. Барнхилл және Броути Ферри сияқты гөрішті орта таптың шағын аудандары, Дуглас және Уитфилд сияқты ескі үйлер мен мемлекеттік тұрғын үйлермен керісінше келеді.

Шекаралар

1950–1974: Дунди қаласы округінің 1, 4, 5, 10, 11 және 12 бөлімдері. 1974–1983: Дунди қаласы округінің Броути-Ферри, Кейрд, Крейги, Дуглас, Харбор және Хиллтаун бөлімдері. Сайлау округінің шекаралары өзгеріссіз қалды. 1983–1997: Балгилло/Шығыс, Кейрд/Мидхилл, Клепингтон/Мэрифилд, Колдсайд/Хиллтаун, Крейгбинк, Дуглас/Драмгейт, Финтри, Уэлгейт/Бакстер Парк, Вест-Ферри/Броути-Ферри және Уитфилд/Лонгхоу Дунди қаласының сайлау бөлімдері. 1997–2005: Барнхилл, Броути-Ферри, Клепингтон, Денс, Дуглас және Ангус, Финтри, Кингсвей Ист, Стэннергейт және Уитфилд Дунди қаласының сайлау бөлімдері. 2005 жылдан қазіргі уақытқа дейін: Дунди қалалық кеңесінің Балгилло, Барнхилл, Бакстер Парк, Броути-Ферри, Клеверхаус, Крейгбинк, Дуглас, Ист Порт, Лонгхоу, Питкерро, Вест Ферри және Уитфилд, сондай-ақ Ангус кеңесінің Карноусти Орталық, Карноусти Шығыс, Карноусти Батыс, Монифит Орталық, Монифит Батыс және Сидлоу Шығыс және Ашлуди бөлімдері. Қазіргі сайлау округі – Дунди қалалық кеңесі аумағын қамтитын екі округтің бірі, екіншісі – Дунди-Батыс. Қазіргі шекаралар алғаш рет 2005 жылғы жалпы сайлауда қолданылды. 2005 жылғы сайлауға дейін екі округ те қала аумағында толығымен орналасқан, ал қаланың солтүстік-шығыс және солтүстік-батыс аймақтары Ангус округіне кірген. Шотландия Парламенті округтері бұрынғы шекараларын сақтайды.

Сайлау округінің саясаты мен тарихы

1950 жылы алғаш рет сайысқа түскен сәттен бастап 1966 жылғы жалпы сайлауға дейін, Дунди-Шығыс округінен лейбористер депутаттары консерваторлардан 3805-тен 8126 дауысқа дейін айқын артықшылықпен сайланып келді. Бұған қоса, лейбористтердің үміткері осы сайыстардағы дауыстардың 50%-дан астамын әрқашан жинады. Дегенмен, 1970 жылы лейбористердің консерваторлармен салыстырғандағы артықшылығы 2798 дауысқа дейін төмендеді және лейбористердің үлесі 50%-дан асты. Сол жылы Шотландия Ұлттық партиясы (SNP) алғаш рет жалпы сайлауда осы округке қатысты, бірақ олар бұрын 1952 жылғы ара сайлауда да бақ сынаған. Округ 1973 жылғы ара сайлаудан бері SNP мен лейбористер арасындағы бәсекелес округ болып табылады. Лейбористер сол ара сайлауда жеңіске жеткенімен, SNP өзін анық қарсыласы ретінде орнықтырып, келесі жалпы сайлауда жеңіп, алға жылжуын жалғастырды. 1979 жылғы жалпы сайлауда орынды қайта жеңіп алмағаны үшін лейбористердің жетіспеушілігі айтылды, ал бұрынғы коммунист Джимми Ридтің лейбористтік үміткер ретінде таңдалуы жеңіліске себеп болды деп есептелді. Джон МакАллион 1987 жылғы жалпы сайлауда лейбористер үшін округті қайта жеңіп алды. 2005 жылы күшіне енген округтік шекаралардың өзгеруі Ангус округінің бұрынғы қалалық аймақтарынан көптеген сайлаушыларды қосты. Жаңа шекаралар бойынша 2001 жылғы жалпы сайлау нәтижелері лейбористердің алда екенін көрсетсе де, артықшылық өте тар болды. 2003 жылы SNP бастапқы шекаралар бойынша Шотландия Парламентінің орын алғаннан кейін, 2005 жылғы жалпы сайлауда қызыл дауыл күтілді (және болды). Округті 2005 жылы лейбористерден 1,0% дауыспен басымдықпен жеңген SNP-нің Стюарт Хози, 2010 жылғы жалпы сайлауда осы көрсеткішті 4,5%-ға дейін арттырды. 2015 жылы SNP депутаты Стюарт Хози 19162 дауыспен және 39,8% дауыспен орынды сақтап қалды. Бұл сол жылғы жалпы сайлауда сайланған 56 SNP депутатының арасындағы ең үлкен пайыздық көрсеткіш, бірақ Фолкирк округіндегі сандық артықшылық сәл жоғары болды. 2017 жылы Хозидің дауыс үлесі 42,8%-ға дейін төмендеді, ал қайта жанданған Консервативтік партия оның артықшылығын үштен екі бөлігінен астам – 6645 дауысқа дейін қысқартты. Лейбористтер үшінші орынға түсіп қалды. 2019 жылы Хози көпшілігін 13000-нан астам дауысқа дейін арттырды, өйткені оның дауыс үлесі 11%-ға өсті. Пайыздық тұрғыдан алғанда, 29,54%-дық SNP артықшылығы сайлауда партияның екінші үлкені болды, оны тек Абердин-Солтүстік округіндегі 33,87% артықшылығы ғана басып өтті. Консерваторлар дауыс үлесінің шамалы төмендеуімен екінші орында қалды, бірақ лейбористердің дауысы күрт төмендеді, өйткені партия округ тарихындағы ең нашар нәтижесін көрсетті.