Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Марада қозғалысы (تيار المردة) – Ливандық саяси партия және Ливан азамат соғысы кезінде белсенді болған бұрынғы әскери жасақ. Ол ерте орта ғасырларда Византия империясының сыртқы шебінде күрескен аңызға толы Марда (Мардайлар деп те аталады) жауынгерлерінің құрметіне аталған. Бастапқыда Марада бригадасы (لواء المردة Лива әл Марада) деп аталған бұл топ 1975 жылы соғыс басталған кезде Ливан президенті Сүлеймен Франгиедің жеке милициясы ретінде құрылған. Олар Франгиенің Солтүстік Ливандағы туған қаласы Жартаның атымен Жарта азат ету армиясы деп те белгілі болған.
The Marada Movement (تيار المردة) is a Lebanese political party and a former militia active during the Lebanese Civil War named after the legendary Marada (also called Mardaites) warriors of the early Middle Ages that fought on the external edge of the Byzantine Empire. Originally designated the Marada Brigade (لواء المردة Liwa al Marada), the group initially emerged as the personal militia of Suleiman Frangieh, president of Lebanon at the outbreak of the war in 1975. They were also initially known as the Zgharta Liberation Army, after Frangieh's hometown of Zgharta in northern Lebanon.
Ливан тарихындағы Маранда
Марадалар – 630 жылы Сирияны араб әскері басып алғаннан кейін Ливан мен оны қоршаған таулы аймақтардағы тәуелсіз қауымдастықтардың тобы еді. Кейбір тарихшылар Марада "Мемлекеттерінің" марониттік арамей тілінде сөйлейтін христиан әскер элитасынан құралғанын айтады, ал басқалары олардың маңыздылығын төмендетіп, жағдайдың күрделірек екенін көрсетеді. Марониттер, демек Марадалар, Омейяд халифатында белгілі бір дербестікке ие болды. Марадалар кейбір деректерде қатал жауынгерлер тобы ретінде белгілі болды, ал кейбір пікірлер бойынша, бұл атау араб тіліндегі "көтерілісшілер" немесе "марониттер" сөздерімен мағынасы бірдей болған.
The Marada were a group of independent communities in Lebanon and the surrounding highlands after the conquest of Syria by the Arab army in 630 CE. While some historians argue that the Marada "States" were that of a Maronite Aramaic speaking Christian warrior elite, other historians tend to downplay their importance, and describe a more complex scenario. The Maronites and thus the Marada were given relative autonomy in the Umayyad Caliphate. The Marada were known by some as a fierce warrior group, and according to some, the name was synonymous with the Arabic word for rebels or also Maronites.
Ливандық азаматтық соғыс
Ливандық азаматтық соғыс кезінде марониттік әскерлердің бірі "Марада қозғалысы" деп аталды. Ливандық азаматтық соғыс кезінде Жарта Ливанның солтүстігіндегі майдан шебі және христиандық бекінісі болды. Жартадағы Марада бригадасы Триполи, Данния және Кура аудандарынан келген қарулы топтарға, сондай-ақ көршілес Беддави және Нахр әл-Баред палестиналық босқындар лагерьлеріндегі ПЛО жасақтарына қарсы сәтті шабуылдар жасап, оларға жауап берді. 1976 жылғы наурыз айында Марада бригадасы Баабдадағы Президенттік сарайды LNМ–LAA біріктірілген екі жақты шабуылдан қорғауда Ливан армиясының Республикалық гвардиялық батальонына көмектесті, бірақ шабуылға дейін Ливан президенті Жоуниге қауіпсіз жерге көшіп кеткен болатын. Марада 1978 жылға дейін Катаебпен одақтас болды, сол жылы Сулейман Франги Ливан майданының христиан кантонын жариялау жоспарын қабылдамады, ол елдің қалған бөлігінен бөлінген христиан анклавы еді. Ливан майданының христиандар, друздар және мұсылмандардың жеке анклавтарын/кантондарын құру жоспарына қарсы тұру үшін Сулейман Франги мен премьер-министр Рашид Карами арасында жаңа одақ құрылды. Франги Израильмен одақтасатын ливандық федеративтік мемлекет құрылуына қатысты болды, оның орнына арабтық, Сирияға жақын одақты қолдады және Ливан майданымен кездесулерге қатысуын тоқтатты. Бұл оқиға Эдден қырғыны деп белгілі. Кейіннен Катаеб мүшесі Самир Геагеа, Эхден қырғынына жауапты фаланга жасағын басқарды деген күдік туды, ол Эхден "операциясын" басқарған "әскери отрядтың" құрамында болғанын мойындады, бірақ ол қырғынға қатысқанын жоққа шығарды, ол аймаққа жеткенге дейін оң қолына оқ тиіп, ауруханаға жеткізілді деп мәлімдеді. Эли Хобейка өлімге қатысқанын жоққа шығарды.
During the Lebanese civil war was called one of the Maronite militias "Marada Movement". During the Lebanese civil war, Zgharta was the frontline and Christian stronghold of the north in northern Lebanon. The Zgharta based Marada Brigade militia successfully repulsed and responded with attacks on armed militias from Tripoli, Danniyeh and Koura districts, and from PLO militias from the neighboring Palestinian refugee camps of Beddawi and Nahr al Bared. In March 1976, the Marada Brigade supported the hard pressed Lebanese Army Republican Guard Battalion in defending the Presidential Palace in Baabda from a two pronged combined LNM–LAA assault, though prior to the attack the Lebanese President had decamped to the safety of Jounieh. The Marada were initially allied with the Kataeb until 1978, the year when Suleiman Frangieh refused the Lebanese Front's plan to declare a Christian canton, a Christian enclave separated from the rest of the country. A new alliance was formed between Suleiman Frangieh and Prime Minister Rachid Karami to counter the Lebanese Front's plan that called for separate enclaves/cantons of Christians, Druze and Muslims. Frangieh became firmly set against the onset of a Lebanese federal state that would make an alliance with Israel, promoted instead an Arab pro Syrian alliance and stopped attending meetings with the Lebanese Front. The incident is known as the Ehden massacre. Kataeb member at the time Samir Geagea, who allegedly headed the Phalangist force responsible for the Ehden massacre, admitted that he was among the "military squad" that was in charge of the Ehden "operation", but he denied taking part in the massacre, claiming that he was shot in his right hand before getting to the area and was taken to a hospital. Elie Hobeika has always denied taking part in the killing.
Қазіргі саясат
2005 жылғы заң шығарушы сайлаудан кейін Марада Хезболламен бірге (Сирияны қолдаушы) оппозициялық одақтың мүшесі болды. 2006 жылдың маусым айында Марада қозғалысы ресми түрде саяси партия ретінде Хезболла, Амаль қозғалысы, Еркін патриоттық қозғалысы және бірнеше Сирияны қолдайтын саяси тұлғалардың қолдаушылары мен өкілдері қатысқан салтанатты шарада іске қосылды. 2009 жылғы Ливанның жалпы сайлауында Марада Жарта сайлау округіндегі барлық 3 орынды жеңіп алды. Марада бастапқыда «Өзгеріс және реформа» блогының құрамында болды, бірақ 2013 жылы одан шығып кетті. 2010 жылғы әкімшілік сайлауда Марада Жартада жеңіске жетіп, Жарта округіндегі 31 муниципалитет ішінде 17-сінде жеңіске жетті. 2018 жылғы Ливанның жалпы сайлауында Марада Солтүстік III округінде 3 орынды жеңіп алды: Жартада 2 марониттік орын және Курада 1 православиелік орын. Сайлаудан кейін Франгие Фарид Хайкал Хазен, Фейсал Карами, Джихад Аль Самад және Джбейлдегі шиит депутаты Мостафа Хусейнимен бірге «Тәуелсіз Ұлттық Блок» (التكتل الوطني) құрды. Фейсал Карами мен Джихад Аль Самад блоктан шығып кетті, Кура депутаты Файез Госн мен Джбейл депутаты Мостафа Хусейни қайтыс болды, нәтижесінде блок тек 2 депутаттан тұрды. 2022 жылғы Ливанның жалпы сайлауында Мараданың тек бір ресми үміткері – Тони Франгиех кіші жеңіске жетті. Триполидегі Марада үміткері Рафли Диаб Солтүстік II округінде православиелік орынға ең көп дауыс жинады, бірақ жеңіліске ұшырады. Кура үміткері Фади Госн (Файез Госнның інісі) Уильям Таукқа жеңіліп қалды. Сайлаудан кейін Тони Франгие феодалдық әулеттерді (Франгие, Хазен, Тавк, Мурр) ұсынылатын бірнеше депутаттармен блок құрды және олардың 2022-2023 жылғы Ливан президенттік сайлауындағы президенттікке үміткері Сулейман Франгие болды.
After the 2005 legislative elections, the Marada became a member of the (pro Syrian) opposition alliance together with Hezbollah. In June 2006, the Marada Movement was officially launched as a political party during a ceremony attended by supporters and representatives from Hezbollah, Amal Movement, the Free Patriotic Movement, and several pro Syrian political figures. In the 2009 Lebanese general election, Marada won all 3 seats in the electoral district of Zgharta, Marada was initially part of the Change and Reform bloc but left in 2013. In the 2010 municipal election, Marada won in Zgharta and won a total of 17 out of 31 municipalities in the Zgharta District. In the 2018 Lebanese general election, Marada won 3 seats in North III: 2 Maronite seats in Zgharta and 1 Orthodox seat in Koura. After the elections, Frangieh formed the Independent National Bloc (التكتل الوطني) with Farid Haykal Khazen, Faisal Karami, Jihad Al Samad and Jbeil Shia MP Moustafa Husseini. Faisal Karami and Jihad Al Samad left the bloc, Koura MP Fayez Ghosn and Jbeil MP Moustafa Husseini died which left the bloc with only 2 MP. In the 2022 Lebanese general election, only one official Marada candidate Tony Frangieh Jr. won, Marada candidate in Tripoli Rafli Diab got the highest preferential votes for the Orthodox seat in North II but lost, Koura candidate Fadi Ghosn (brother of Fayez Ghosn) lost in favor of William Tawk. After the elections, Tony Frangieh formed a bloc with several MPs that represent feudal families (Frangieh, Khazen, Tawk, Murr) and their presidential candidate for the 2022 2023 Lebanese presidential election is Suleiman Frangieh.
Өлім-жітім
1957 жылғы 16 маусымда Слейман Франжие және оның жақтастары Мизиарадағы шіркеуде Дуайхи отбасына адал 30 адамды өлтірді. Бұл қырғын Мизиара қырғыны деп белгілі. Солтүстікте Катаб және Марада партиялары арасындағы шиеленіс кезінде, Катаб аймақтағы ықпалын кеңейтуге тырысқанда, Марада жасақтары Катабтың жетекшісі Жуд әл-Байехты өлтірді, бұл Эдден қырғынына себеп болды. 1978 жылғы 28 маусымда Эдден қырғынына кек қайтару мақсатымен Марада бригадаларының өкілдері Қаа және Рас Баалбек ауылдарында Катабтың 26 мүшесін тұтқындап, өлтірді. Бұл оқиға Қаа қырғыны деп танылды. 1987 жылғы 2 мамырда Жарта бөлімшесі, Марада 3/400 деп аталған, Франжие және Дуайхи рулары арасындағы ұзаққа созылған қақтығыс кезінде Баха Дуайхи мен Руманос Дуайхиді өлтіру үшін құрылған тұзаққа түсірді. 2005-2008 жылдар аралығында көптеген шабуылдар Ливан күштерінің мүшелерін нысанаға алып, олардың өліміне әкелді. Олардың арасында: Батрундағы Риад Аби Хатер, Бсармадағы Пьер Ишак және Дахр-эль-Айндағы Тони Исса.
On 16 June 1957, Sleiman Frangieh and his followers killed 30 loyalist to the Douaihy family in a church in Miziara, the massacre is known as Miziara massacre. Amid tensions in the North between the Kataeb and Marada parties when the Kataeb tried to expend their power in the region, Marada militiamen assassinated Joud el Bayeh, a Kataeb leader in Zgharta, which ignited the Ehden massacre. To seek revenge for the Ehden massacre, on 28 June 1978, Marada brigades affiliates captured and killed 26 Kataeb members in the villages of Qaa and Ras Baalback, the massacre is known as Qaa massacre. On 2 May 1987, a Zgharta unit called Marada 3/400 set up an ambush to kill Bahaa Douaihy and Roumanos Douaihy amid the long running Frangieh and Douaihy clans conflict. Between 2005 and 2008 numerous attacks targeted and killed multiple Lebanese Forces members. Those killed include: Riad Abi Khater in Batroun, Pierre Ishac in Bsarma and Tony Issa in Dahr al ain.
Шабуылдар
Марада жасағы грек православты депутат Фуад Гонның Кура ауданындағы Кусба қаласындағы үйін 1982 жылғы Ливан президенттік сайлауында Башир Джемайелге дауыс бергені үшін қиратты. Марада жақтастары Слейман Франгие 2005 жылғы сайлауда жеңілгендігіне байланысты, жаңадан сайланған депутат Самир Франгиедің үйін өртеді.
The Marada militia destroyed the house of Greek Orthodox MP Fouad Ghosn in the town of Kousba in the Koura district after he voted for Bachir Gemayel during the 1982 Lebanese presidential election. Marada loyalist burned the house of newly elected MP Samir Frangieh because Sleiman Frangieh lost the 2005 elections.