Кіріспе

Манхэттендегі ойын-сауық кешені, Нью-Йорк

Челси Пирс – Нью-Йорк қаласындағы Манхэттеннің батыс жағындағы Челсиде орналасқан пирстердің бірнеше кешені. West Side Highway (Eleventh Avenue) және Гудзон өзені саябасының батысында, ал Гудзон өзенінің шығысында орналасқан бұл пирстер 1900 жылдардың басында жолаушылар кемелерінің терминалы ретінде салынған. Бұрынғыда кемелер мұнда тоқтаған, ал апаттан құтқарылғандар осы пирстерге жеткен. Пирстер бұрынғы тозығы жеткен жағалау құрылыстарын алып, қызғылт гранитпен әсемделген әсем ғимараттармен ауыстырды. Қазіргі уақытта пирстерді Челси Пирс спорт және ойын-сауық кешені пайдаланады. Кешен – Манхэттеннің Гудзон өзені бойындағы 17-ші және 23-ші көшелер арасында орналасқан 28 акрлық жағалау спорты ауылы. Бұл жеке қаржыландырылатын жоба 1995 жылы ашылды. 59, 60 және 61-ші пирстерде және оларды байланыстыратын бас ғимаратта орналасқан кешенде гольф клубы, көп қабатты драйвинг рендж; көптеген спорттық және жаттығу залдары бар Полевой үй; екі толық мұз айдыны бар Sky Rink; Челси Пирс фитнес клубы; Челси Пирстегі Bowlero боулинг аллеясы; және үйлену тойлары мен басқа да шараларды өткізетін Sunset Terrace орналасқан. Кешенге сонымен қатар бірнеше іс-шаралар орталығы, студиялар кино және теледидар өндірісімен айналысады, ал жеке қайықтарды тоқтатуға арналған теңіз орталығы да бар.

Даму және құрылыс

Тарихи тұрғыдан алғанда, "Челси пирсі" термині 1910 жылдан 1930 жылға дейін Манхэттеннің батыс жағындағы мұхит кемелері тоқтаған причалдарды білдірген. "Лузитания" сияқты мұхит кемелерінің өлшемдері ұлғайғандықтан, Нью-Йорк қаласы 1900 жылдардың басында жаңа жолаушылар кемесі докын іздестірді. Пирстердің орналасуын және мөлшерін бақылайтын армия, ешқандай пирстерді Солтүстік өзенінің (Хадсон өзенінің 30-шы көшеден оңтүстікке қарайғы навигациялық атауы) қазіргі пирс желісінен тысқары қарай кеңейтуге рұқсат бермеді. Кеме компаниялары 23-ші көшеден солтүстікке қарай салуға құлшынбады, себебі инфрақұрылым, соның ішінде Нью-Йорк орталық темір жолы және 23-ші көшедегі өзенге жақын паром станциясы қалыптасқан еді. 1837 жылы жағалаудың бір бөлігі толтырылып, Манхэттен 13-ші даңғылға дейін кеңейтілді, бірақ қала әкімдігі толтырылған жерді иеленді және оның көп бөлігін пирстерге айналдырды. Бұл даулы шешім көптеген кәсіпорындарды жабуға алып келді. Қала Батыс Вашингтон көшесіндегі базарды жабуға құлық танытпады, ол толтырылған күйінде қалды. Ақырында базар жабылды және док тазалау қондырғысына айналдырылды, ол Fresh Kills полигонына баратын қоқыс баржаларын тиеу үшін пайдаланылды. 13-ші даңғылдың жалғыз қалған бөлігі – қазірде санитарлық машиналардың тұрағы болып табылатын тазалау қондырғысының артында орналасқан. Бұл бөлік қазір Гансворт түбегі деп аталады. Жаңа пирстерді "Уоррен және Уэтмор" архитектуралық фирмасы жобалады, олар сонымен қатар Grand Central терминалын да жобалаған. Нью-Йорк қаласының кемежай және паромдар департаментімен жасалған келісімшарттар бойынша, ресми түрде "Челси секциясын жақсарту" деп аталған бұл жоба, құрылыстардың үйлесімсіз жиынтығын қызыл гранит фасадтарымен әшекейленген әсем ғимараттар қатарымен алмастырды және бәсекелес "Кунард" және "Уайт Стар Лайнз" кемелері үшін тоқтау пункттерін құрды.

ХХ ғасырдың басында

Бұл жерде Атлантиканы аралайтын ірі кемелердің көбі жағажайға тоқтаған және олар су тасқыны мен апаттарда маңызды рөл атқарды. "Люзитания" мен "Титаник" кемелері - пирс үшін ең есте қаларлық екі оқиға. 1915 жылы "Люзитания" "Кунард Пирс 54" кемесінен шығып, неміс субмаринасы U 20 оны торпедалады. "Титаник" "Ақ Жұлдыз" 59-шы пирсіне бағытталғанда батып кетті. Тірі қалғандар "Кунардтың" "Карпатия" кемесімен құтқарылды. "Карпатия" "Титаниктің" құтқару қайықтарын 59-шы пирсте түсірді, содан кейін оңтүстікке қарай 54-ші пирске оралды, онда ол жолаушылар мен тірі қалғандарды түсірді. Кемеге күтіп алу үшін мыңдаған адам жиналды. 1920 жылдың жазында 31 шілдеде "Уайт Стар Лайн" пирстерінде таңғажайып митинг ұйымдастырылды. Бұл Ирландиядағы ағылшын үкіметіне қарсы сөз сөйлеген және 1-ші дүниежүзілік соғыста әскери қызметке шақыруға қарсы науқандарды сәтті жүргізген, Австралияның Мельбурн қаласының ирланд туған архиепискобы Дэниел Мэнникстің құрметіне өткізілді. Шамамен 15 000 нью-йорктық 60-шы пирстің басында, Батыс 20-шы көшеде Ллойд Джордж Мэнникстің Ирландияға өтуіне рұқсат беруі үшін жиналды. 1930 жылдары үлкен кемелерді қабылдау үшін Батыс 44-ші және Батыс 52-ші көшелер арасында сәнді кемелер қатары салынды. 1935 жылы Нью-Йорк өзінің сәнді кемелер пирстерін Нью-Йорк круиздік терминалына, Батыс 46-шы және Батыс 54-ші көшелер арасына, "Олимпик" және "Королева Мария" сияқты үлкен кемелерді қабылдау үшін көшіргеннен кейін, Челси пирстері жүк терминалына айналды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде пирстер әскерлерді орналастыру үшін пайдаланылды.

ХХ ғасырдың аяғы

1980 жылдары Батыс жағындағы биік орналасқан тас жолды, 42-ші көшенің оңтүстігінде Батыс жағалауымен өтетін, деңгейдегі тас жолмен алмастыру жоспарлары таралды. Жоспар бойынша, тас жол бұрынғы қиратылған тіреулердің үстінен салынуы тиіс болған. 1991 жылы Pier 54 жоғарғы құрылымы, қанатты кіреберісінен (Ақ Жұлдыз және Cunard таңбаларымен бірге) басқа, бұзылды. Бұл жоба (Westway деп аталды) сот шешімімен жаңа тас жол жолақты балыққа қауіп келтіретіні анықталғаннан кейін тоқтатылды. Westway жобасы тоқтатылғаннан кейін, Батыс жағалау тас жолының дамуы екі бағытқа бөлінді: мемлекеттік-жеке серіктестік, нәтижесінде жоғары тіреулер демалыс орны ретінде пайдаланыла бастады. Оңтүстік тіреулер қазір Гудзон өзені саябағының бөлігі, ал солтүстік тіреулер Челси пирстері спорт және ойын-сауық кешенін құрайды. Кешеннің құрылысы 1994 жылдың 12 шілдесінде Нью-Йорк штатының губернаторы Марио Куомо, Нью-Йорк қаласының мэрі Руди Джулиани және Манхэттен округінің басшысы Рут Мессингердің қатысуымен салтанатты түрде басталды. 11 қыркүйек шабуылынан кейін Дүниежүзілік сауда орталығы құлағаннан соң, жедел жәрдем бригадасының сұрыптау орталықтары тез арада Челси пирстеріне және Стейтен-Айленд паром Уайтхолл терминалына көшіріліп, біріктірілді. Жедел жәрдем бригадасының сұрыптау орталығы 2001 жылдың 12 қыркүйегінде қажеттілік болмағандықтан жабылып, таратылды. 2001 жылдың 16 қыркүйегіне дейін Челси пирстерінде еріктілердің апаттан қалпына келтіру орталығы жұмыс істеді. Еріктілер "нольдік нүктеде" жұмыс істегендерге көмектесу үшін ресурстар ұсынды: ұйықтау орындары, тамақ және ұялы телефондар. "Челси Пирс Коннектикут", "Челси Пирс" компаниясының алғашқы кеңейту жобасы, Коннектикут штатының Стэмфорд қаласында салынды. Бұл нысан 2012 жылдың шілдесінде ашылды.