Кіріспе

Джеймс Бланделл (27 желтоқсан 1790, Холборн, Лондон – 15 қаңтар 1878, Лондон, Сент-Джордж Ханувер-сквер) – ағылшын акушері, қан кетуді емдеу мақсатында науқасқа адам қанын сәтті құйған алғашқы маман.

Алғашқы жылдар

Джеймс Бланделл Лондонда дүниеге келген. Оның әкесі майор Бланделл, ал анасы Сара Энн Хейтон есімді. Майор Лондонда "Майор Бланделл және Ко" атты тігін-тоқыма және мата сату компаниясына ие болған. Ағасы сияқты, қазірге дейін бала тудыруда қолданылатын бірнеше құралдарды жасаған Джеймс те акушерлік саласында мамандық алған. Кейіннен ол 1813 жылы Эдинбург университетінің медицина мектебін медицина докторы (MD) дәрежесімен бітірді. Бір жыл өткен соң, ол Лондонда акушерлік және физиологиядан дәріс оқып мансабын бастады. 1818 жылға қарай ол ағасының орнын басып, Гай ауруханасында осы екі пәннен лекция оқыды, оның акушерлік және әйелдер аурулары бойынша сабақтары Лондондағы ең көп студент жиналатын сабақтардың бірі болып есептелген.

Қан құю жұмыстары

1818 жылы Бланделл ауыр босанғаннан кейінгі қан кетуді емдеу үшін қан құюды ұсынды. Ол көптеген науқастарында босанғанда қайтыс болатынын көріп, дәрмен табуға бел буған. Бірақ ол Эдинбургтағы Ликоктың жұмысын да білген, ол бір түрдің қанын екінші түрге құю зиянды екенін айтқан. 1829 жылы ол бұл қан құюды "Ланцет" медициналық журналындағы мақаласында баяндады. Доктор Бланделл науқастың күйеуінің қолынан шприц арқылы 4 унция қан алып, оны науқасқа сәтті құйды. Бес жыл ішінде ол он рет қан құю жүргізді, оның бесеуі науқастарға пайдалы болды және осы нәтижелерді жариялады. Өмірі бойы ол қан құюға арналған көптеген құралдар ойлап тапты, олардың көптегені бүгінге дейін қолданылуда. Ол 1824 жылы "Физиологиялық және патологиялық зерттеулер" еңбегінің авторы атанды және S. Ашвелл редакциялаған іш қуысы хирургиясы және қан құю туралы екі мақала жазды. Кейінірек жарық көрген еңбектерінің ішінде 1834 жылғы "Босандық практиканың принциптері" және 1837 жылғы "Әйелдердің ең маңызды аурулары туралы байқаулар" кіретін еді. Жатыр зондын диагностикалық мақсаттар үшін қолдануда ол сол кездегі басқа акушерлерден озық саналды.

Кейінгі өмірі

Ол 1834 жылы аурухананың қазынашысымен болған даудан кейін Гайдан кетіп қалды. 1838 жылы Корольдік дәрігерлер колледжінің мүшесі болды, содан кейін сол жылы «Гексаметрлік тәжірибелер немесе Виргилийдің төрт пасторалының нұсқасы» деген еңбегін жариялады, онда оқу әдісін түсіндіретін нұсқаулар мен метр заңдары туралы шағын эссе берілген. Доктор Бланделл ешқашан үйленбеген, бірақ немере інісі Мэри Энн Харриет Нойеспен бірге тұрған. 1871 жылғы британдық халық санағы бойынша, ол Лондондағы Пикадилли көшесі, 80 мекенжайында тұрғаны белгілі, сонымен қатар Вестминстердегі Ұлы Джордж көшесі, 1 нөмірде де үйі болған. Доктор Бланделл 1847 жылы тәжірибасынан қанағаттанды. Өмірінің соңғы жылдарында ол түстен кейін ғана тұратын, науқастарды түстен кейін қабылдап, кешкі ас ішіп, сағат 8-ден 9-ға дейін қайта науқастарды қабылдаған. Ол әрқашан өзімен кітаптар алып жүретін, ал арнайы шам орнату арқылы арбада да оқи алатын.

Өлім

Джеймс Бланделл 1878 жылғы 15 қаңтарда Лондонда 87 жасында қайтыс болды. Оның өсиетнамасы 1857 жылғы 11 сәуірде жасалған, ал 1876 жылғы 27 наурыздағы қосымшасымен бірге 29 қаңтарда оның жүрегі елжіреген немере інісі, доктор Джордж Август Фредерик Уилкс куәландырды. Ол кезде оның мүлкі 350 000 фунт стерлингке бағаланған, бүгінгі күнгі шамамен 45 000 000 фунт стерлингке тең. Осы қор оның кең ауқымды жеке практикасы мен маңызды мұралары арқылы жинақталған. Оның көп бөлігі оның немересі Сара Хейтон Нойске (туған тегі Уилкс) қалдырылды, оның күйеуі Генри Крайн Нойс бес жыл бұрын қайтыс болған еді.