Кіріспе

Ұлыбританиядағы парламенттік сайлау округі, 1983 жылдан бастап

Морей ( /mʌˈreɪ/; Морейб немесе Мойреаб) – Ұлыбритания Парламентінің Өкілдер палатасының округтік сайлау округі. Ол бірінші келіп, орын алған сайлау жүйесі бойынша бір Парламент мүшесін (депутат) сайлайды. Ауылдық округ, Элгин – негізгі қала, ал қалған халқы бірнеше шағын балық аулау және фермерлік қауымдастықтарына таралып орналасқан. Округ 2014 жылы өткен референдумда Шотландияның тәуелсіздігіне қарсы дауыс берді, нәтижесі 57,6% "Жоқ" және 42,4% "Иә" болды, бұл көрсеткіш орташа деңгейден жоғары. 2016 жылғы Ұлыбританияның Еуропалық Одаққа қатысу туралы референдумда Шотландиядағы кеңес аудандарының ішінде "Қал" дауысының ең жоғары пайызын көрсетті – 50,1% "Қал" және 49,9% "Кету". 2023 жылғы Вестминстер округтерінің кезекті қарауы аяқталғаннан кейін, округ шекаралық өзгерістерге ұшырайды, шығыс бөліктері, соның ішінде Бакки және Китті жоғалтады, ал батысқа қарай кеңейіп, Найрн, Баденох және Стратспейді қосады. Осының салдарынан, округ Морей Вест, Найрн және Стратспей деп аталады және келесі жалпы сайлауда алғаш рет сайысқа түседі.

Шекаралар

1983–1997: Морей ауданы. 1997–2005: Морей округінің сайлау бөлімдері: Бакки, Бёргси, Элгин Солтүстік-шығыс, Элгин Оңтүстік-батыс, Эрнедал, Иннес Хелдон, Ратфорд Леннокс және Спейсайд Гленливет. 2005 жылдан бері: Морей кеңесінің аумағы. Сайлау округі Морей кеңесінің бүкіл аумағын қамтиды. 1997 мен 2005 жылдар аралығында аумағы сәл кіші болды. Шотландия Парламентіне сайлауда да қолданылатын, сондай-ақ Морей деп аталатын ұқсас округ бар. Орындық Банф және Бухан, Гордон, Инвернесс, Найрн, Баденох және Стратспи, Батыс Абердиншир және Кинкардин округтерімен шектеседі.

Тарих

Сайлау округі 1983 жылы Морей және Найрн, сондай-ақ Банфширдің бұрынғы сайлау округтерінің бөліктерінен құрылды.

Сайлау округінің бейіні

Морей – Шотландияның солтүстік-шығысындағы өркендеген ауылдық округ. Сайлау округі Морей-Ферт шығанағының оңтүстік жағалауын қамтиды, шығысында Калленнен басталып, батысында Форрес қаласының шетіндегі Дайкқа дейін созылады, және Спей өзені мен оның салалары арқылы Кэрнгормс ұлттық паркінің солтүстік жиегіне қарай жалғасады. Округқа Лосси өзені мен оның салалары, сондай-ақ Финдхорн өзенінің төменгі ағысы да кіреді. Жергілікті экономиканың маңызды салалары – ауыл шаруашылығы, балық аулау, туризм және виски қайнату. Морейдің солтүстік жағалауында Лоссимут, Портсесси және Порткноки сияқты балықшы қалалары мен ауылдары орналасқан. Лоссимут Корольдік Әуе күштерінің Лоссимут базасына ие, ол Ұлыбритания Әуе күштеріндегі ең жұқтырылған және ірі реактивтік базалардың бірі болып табылады және Элгин, Форрес және Лоссимут арасындағы Морейдің Лайх аймағында тұратын адамдар үшін маңызды жұмыс орындарының көзі. Финдхорн өзенінің шығыс жағалауында, Лоссимуттан оңтүстік-батысқа қарай 15 миль қашықтықта, Форрес қаласы орналасқан. Бұл қалада Суено тасы, Броди қамалы және Даллас Дху дистилляция зауыты бар. Спей өзені бойында және Крейгеллачи мен Морейдің астанасы Элгин арасындағы A941 дәлізінде виски дистилляция зауыттары шоғырланған. Элгин – Морейдегі ең ірі қала және Элгин соборының орны. Қала Морей халқының шамамен 25% -ын құрайды және ресми мәртебесі болмаса да, көбінесе қала деп аталады. HBOS жүргізген 2006 жылғы сауалнама бойынша, Элгинде Шотландиядағы кез келген қаладағы жылжымайтын мүліктің бағасы ең жоғары деңгейде. Элгиннің оңтүстігінде және шығысында Спей өзені мен өзеннің шығысындағы аймақтар тарихи тұрғыдан Банфшир графтығына қарасты болса, Морей Найрннің бір бөлігін қосты, ол қазіргі таңда Хайленд кеңесінің құрамына және Инвернесс, Найрн, Баденох және Стратспей сайлау округіне кіреді. Спей өзенінің жоғарғы ағысы оңтүстіктегі таулы жерлерден басталып, әлі сиреп қоныстанған төбелі жазықтарға дейін созылады. Бұл аймақтағы ауылдық қауымдастықтар негізінен туризм, виски қайнату және ауыл шаруашылығы салаларына тәуелді. Морейдің солтүстік-шығысындағы Бакки – маңызды балық аулау порты. Мұнай да жергілікті экономиканың маңызды бөлігін құрайды: Морей халқының 10% -дан астамы Абердин мен Абердинширге жұмысқа барып, негізінен мұнай және газ өнеркәсібінде жұмыс істейді.

Дауыс беру үлгілері

Тарихи тұрғыдан алғанда, Морейде басымдықпен Консервативтік партия өкілдік еткен. Сайлау округінің Банфшир және Морей, сондай-ақ Найрн округтері 1935 жылғы жалпы сайлаудан бастап, 1983 жылы Морей округі құрылып, екі округ таратылғанға дейін консерваторлармен үзбей ұсырылған. 1974 жылғы ақпан және қазан айларындағы жалпы сайлауларда сайлаушылар қысқа мерзімге SNP-ге дауыс берді. 1983 жылы Морей сайлау округі алғаш құрылғанда, консерватор Александр Поллок 1,713 (4.0%) көпшілік дауыспен депутат болып сайланды. Бірақ 1987 жылғы келесі жалпы сайлауда SNP-нің Маргарет Юинг көрші Банф және Бухан округтерімен бірге Шотландияның солтүстік-шығысында SNP үшін үлкен жетістікке қол жеткізді. Округ 1997 жылға дейін консерваторлар мен SNP арасындағы күрес аренасы болды, сол жылы Лейбористер үлкен жеңіске жетіп, Маргарет Юинг көпшілігін 5,566 (14.0%) дейін екі есеге арттырды. 2001 жылғы жалпы сайлауда Лейбористер округте алға басып, Маргарет Юинг зейнетке шығып, оның орнын Ангус Робертсон басты. Лейбористер алғаш рет консерваторлардан озып кетті, бірақ SNP оларды 1,744 дауыспен (5.2%) жеңді. Дегенмен, 2005 жылғы жалпы сайлаудан бастап округте SNP мен консерваторлар арасындағы күрес қайта жанданды. Ангус Робертсон 2005 жылғы жалпы сайлауда көпшілігін арттырды, ол 2010 жылы сәл төмендеді, бірақ 2015 жылы қайтадан өсті. 2015 жылғы жалпы сайлауда консерваторлар 1997 жылдан бері округте ең жақсы нәтиже көрсетті. Морей Шотландия бойынша консерваторлардың дауыс жинаған ең күшті аймағы болды. Шотландия парламентіне сайлауда Морей округі 2003 жылдан бері SNP үшін өте сенімді округ саналды. Алайда, 2016 жылы консерваторлар округте SNP-нің көпшілігін 10,944 (38.3%) -тен 2,875 (8.6%) -ке дейін қысқартты. 2017 жылғы Морей кеңесі сайлауында консерваторлар алғаш рет Морейде дауыс беру нәтижесі бойынша ең ірі партия атанды. Олар бес сайлау округінде ең көп дауыс жинады. Партия халық тығыз қоныстанған солтүстік-батыс аймақтағы барлық округтерде көш бастады, бұл аймақ Лайч Морэй деп аталады және Элгин, Форрес, Лоссимут, Бургед, Хопман және Лханбрид қалаларын қамтиды. Ал SNP Бакки, Каллен, Кит және Спейсайд округтерін қамтитын үш сайлау округінде көш бастады. Дуглас Росс 2017 жылғы кезектен тыс сайлауда Консервативтік партия үшін орынды жеңіп алды, ол 22,637 дауыс (47.5%) жинады, бұл SNP депутаты Ангус Робертсонның 18,478 дауысынан (38.8%) жоғары. Робертсонның жеңілісі 2017 жылғы жалпы сайлауда Шотландия Ұлттық партиясы үшін ең ауыр жеңілістердің бірі болды. Басқа да маңызды жеңіліс – бұрынғы SNP басшысы және бірінші министр Алекс Салмондтың Гордон округін консерватор Колин Кларкқа жоғалтуы. Сайлаудан кейін The Guardian газеті үшін жазылған округтің сипаттамасында журналист Северин Каррелл былай деді: "Морей 30 жыл бойы SNP орындығы болды, бірақ 2014 жылғы референдумнан кейін Brexit-ті екінші тәуелсіздікке дауыс берудің негізі ретінде пайдалану бірнеше жылдан бері партияға наразылық тудырды. Стердженнің "күнделікті жұмысына кірісуі керек" деген консерваторлардың шақыруы да жақсы қабылданды".