Американдық джаз пианистісі және композиторы: Мэрилин Криспелл

Кіріспе

Американдық джаз пианині және композиторы

Мэрилин Криспелл (30 наурыз 1947 жылы туған) – американдық джаз пианині және композиторы. Скотт Яноу оны «өзіндік стильде кеңістікті пайдаланатын күшті орындаушы» деп сипаттады. Ол өзінің саласындағы ең білгірлердің қатарында. «Нью-Йорк Таймс» газетінің журналисі Джон Парелес: «Мэрилин Криспеллдің жеке пианинода ойнағанын тыңдау – белсенді жанартауды бақылау сияқты. Ол еркін джазға жауап бере алатын өте сирек пианиношілердің бірі». Криспелл жеке орындаушы немесе топ жетекшісі ретіндегі кең ауқымды жұмысынан бөлек, 1980- және 90-жылдары саксофонист Энтони Бракстонның квартетінің тұрақты мүшесі ретінде де танымал.

Өмірбаян

Криспел Филадельфияда дүниеге келді және он жасында Балтиморға көшіп барды, онда ол Батыс орта мектебінде оқыды. Ол жеті жасынан бастап Пейбоди консерваториясында классикалық фортепианоны оқыды, сондай-ақ барлық оқушыларының дағды деңгейіне қарамастан импровизациялауды талап ететін мұғалімнің арқасында ерте жаста импровизациялауды бастады. Криспелл 1975 жылға дейін джазбен қызығушылық танытпады, Кейп-Кодта тұрып, ол алғаш рет Джон Колтрейннің "A Love Supreme" атты шығармасын естіді. Ол былай деп есіне алады: "Оның эмоционалдық және рухани күші мені басып алды. Шын айту керек, бұл менің өмірімдегі ең күшті сезім болды. "A Love Supreme" әнін қайта-қайта тыңдаған сол бір түн менің өмірімді түбірінен өзгертті". Бостонда ол саксофонист Чарли Марианомен танысты, ол Карл Бергер, Ингрид Серцо және Орнет Коулман құрған Нью-Йорк штатының Вудсток қаласындағы Creative Music Studio сессияларына қатысуды ұсынды. (Осы кезеңде оны жиі "әйел Сесил Тейлор" деп атады, өйткені оның фортепианоға деген жалынды көзқарасы және "барлық уақытта көптеген ноталарды" ойнауға бейімдігі бар еді. Ұдайы, үзіліссіз). Creative Music Studio-да Криспелл Энтони Бракстонмен танысты, ол оны өзінің тобымен бірге ойнауға шақырды. Ол былай деп есіне алады: "Біздің алғашқы концертімізде Энтони маған сыра ұстап: "Бос бол, сонша көп нота ойнама" деді. Мен минутына мыңға жуық нота ойнап жаттым, ал ол мені алғаш рет тыныс алу, фразалар және кеңістік туралы ойлауға итермеледі, үнемі шабуылдай бермей". 1970-жылдардың соңы мен 1980-жылдары ол Реджи Уоркман, Роско Митчелл, Вадада Лео Смит, Барри Гайдің жаңа оркестрі, Еуропалық квартет Noir (Урс Лаймгрюбер, Фриц Хаузер және Жоэль Леандрмен) және Бабатунде Олатунжимен бірге жұмыс істеді және жазбалар жасады. 1981 жылы ол Creative Music Studio-дың он жылдығына арналған Вудсток джаз фестивалінде өнер көрсетті. 1990-жылдардың басында оның стилі Стокгольмге сапары кезінде одан әрі дами бастады, онда ол бассист Андерс Йорминді қамтитын шведтік топтың музыкасын естіді. Ол былай деп еске алады: "Бұл менің ішкі жанды қозғайды, менің лирикалық жағымды ашты, сонымен қатар мен бұрын жасамай келген нәрсені жасауға мүмкіндік берді". Ол сондай-ақ Мэри Флаглер Кэри қайырымдылық қорының композициялық тапсырысын (1988–1989) және Нью-Йорк өнер қорының үш стипендиясын (1988–1989, 1994–1995 және 2006–2007) алды. 1996 жылы Криспеллге Жаңа Англия консерваториясының үздік түлектеріне арналған сыйлығы табыс етілді, ал 2004 жылы ол соңғы 100 жылдың ең көрнекті 100 түлегінің бірі деп аталды. Ол "Пианисттің еркін импровизацияға арналған нұсқаулығы: шығармашылықты ашу кілттері" (2002, Homespun Video) атты оқу DVD-нің авторы. 2000 жылы Криспел Жилль Корренің "Women in Jazz" француз фильмінде ойнады. 2005–2006 жылдары ол Ванкувердегі NOW оркестрімен бірге өнер көрсетіп, жазбалар жасады, сондай-ақ Ванкувердегі шығармашылық музыка институтының тең директоры және Банф орталығының халықаралық джаз шеберханасының оқытушысы болды. 2017 жылы ол Шотландиядан келген суретші Джо Гантер және саксофонист Реймонд Макдональдпен бірлесіп, Вудсток, Нью-Йорктегі Kleinert/James галереясында графикалық ноталар көрмесін ұйымдастырды – "Drawing Sound".

Crispell was born in Philadelphia and, at the age of ten, moved to Baltimore, where she attended Western High School. She studied classical piano at the Peabody Conservatory beginning at age seven, and also began improvising at an early age, thanks to a teacher who required all her students to improvise regardless of their skill level. Crispell was not interested in jazz until 1975, when, while living on Cape Cod, she heard John Coltrane's A Love Supreme for the first time. She recalls: "The emotional and spiritual quality of it overpowered me I can honestly say it's possibly the most overpowering experience I've ever had in my life. That one night of listening to A Love Supreme over and over and over just completely changed my life." While in Boston, she met saxophonist Charlie Mariano, who suggested she consider attending sessions at the Creative Music Studio in Woodstock, NY, founded by Karl Berger, Ingrid Sertso, and Ornette Coleman. (During this time, people frequently referred to her as "the female Cecil Taylor" due to her fiery approach to the piano and her tendency to play "lots of notes, all of the time. Continuously, without much of a break." While at the Creative Music Studio, Crispell also met Anthony Braxton, who invited her to sit in with his group. She recalls: "At our first gig Anthony placed a beer in my hand and said, 'Relax, don't play so many notes.' I was playing like a thousand notes a minute, and he was the first person to make me think of space and breath and phrasing, as opposed to a constant barrage." During the late 1970s and 1980s, she also worked and recorded with Reggie Workman, Roscoe Mitchell, Wadada Leo Smith, the Barry Guy New Orchestra, the European Quartet Noir (with Urs Leimgruber, Fritz Hauser, and Joëlle Léandre), and Babatunde Olatunji. In 1981 she performed at the Woodstock Jazz Festival, held in celebration of the tenth anniversary of the Creative Music Studio. In the early 1990s, her style began to evolve further when she visited Stockholm, where she heard a Swedish group that included bassist Anders Jormin. She recalls: "It just touched a nerve in me it unlocked the door to the lyrical things that I would have liked to be doing and wasn't doing." a Mary Flagler Cary Charitable Trust composition commission (1988 1989), and three New York Foundation for the Arts fellowship grants (1988 1989, 1994 1995 and 2006 2007). In 1996, Crispell was presented with an Outstanding Alumni Award by the New England Conservatory, and in 2004, was named as being one of their 100 most outstanding alumni of the past 100 years. She is the author of the instructional DVD "A pianist's guide to free improvisation: keys to unlocking your creativity" (2002, Homespun Video). In 2000, Crispell appeared in the French film Women in Jazz by Gilles Corre. In 2005–2006, she performed and recorded with the NOW Orchestra in Vancouver, and was co director of the Vancouver Creative Music Institute and a faculty member at the Banff Centre International Workshop in Jazz. In 2017, she collaborated with Jo Ganter, visual artist, and Raymond MacDonald, saxophonist, both from Scotland, on Drawing Sound, an exhibition of graphic scores at the Kleinert/James Gallery, Woodstock, NY.

Басшы / жетекші ретінде

1983Rhythms Hung in Undrawn SkyLeoСоло фортепиано1983Spirit MusicCadenceКвартет, Билли Бэнг (скрипка), Уэс Браун (гитара), Джон Бетч (барабаны); концертте1983A Concert in Berlin – Summer 83FMPSоло фортепиано1984Live in BerlinBlack SaintКвартет, Билли Бэнг (скрипка), Петер Ковальд (бас), Джон Бетч (барабаны)1985And Your Ivory Voice SingsLeoДуэт, Дуг Джеймс (перкуссия)1987Quartet Improvisations, Paris 1986LeoКвартет, Дидье Пети (виолончель), Марсио Маттос (бас), Йоваль Минцемахер (барабаны)1988LabyrinthsVictoСоло фортепиано1988GaiaLeoТрио, Регги Воркман (бас, барабаны, перкуссия), Дуг Джеймс (барабаны, перкуссия)1989Live in San FranciscoMusic & ArtsСоло фортепиано; концертте1990Duets Vancouver 1989Music & ArtsДуэт, Энтони Брэкстон (альт-саксофон, флейта); концертте1990Live in ZurichLeoТрио, Регги Воркман (бас), Пол Мотиан (барабаны); концертте1991CirclesVictoКвинтет, Оливер Лейк (сопрано-саксофон, альт-саксофон), Петер Бюттнер (тенор-саксофон), Регги Воркман (бас), Джерри Хемингуэй (барабаны); концертте1991The Kitchen ConcertLeoТрио, Марк Дрессер (бас), Джерри Хемингуэй (барабаны)1991Overlapping Hands: Eight SegmentsFMPDуэт, Ирен Швайцер (фортепиано)1992DuoKnitting FactoryДуэт, Джерри Хемингуэй (барабаны)1992Piano Duets (Tuned & Detuned Pianos)LeoДуэт, Георг Граеве (фортепиано)1993For ColtraneLeoSоло фортепиано; концертте1993SantuerioLeoКвартет, Марк Фельдман (скрипка), Хэнк Робертс (виолончель), Джерри Хемингуэй (барабаны)1993Highlights from the Summer of 1992 American TourMusic & ArtsТрио, Регги Воркман (бас), Джерри Хемингуэй (барабаны)1994Band on the WallMatchlessДуэт, Эдди Превост (барабаны); концертте1995Behind the NightB&W Music, X TalkКвинтет, Фриц Хаузер, Хильдегард Клеб, Урс Леймгрубер, Эльвира Пленар1995CascadesMusic & ArtsТрио, Барри Гай (бас), Джерри Хемингуэй (барабаны, вибрафон, гамелан); концертте1995Contrasts: Live at Yoshi's (1995)Music & ArtsСоло фортепиано; концертте1995HyperionMusic & ArtsТрио, Петер Брётцман (саксофоны, кларнеты, тарогато), Хамид Дрейк (барабаны); концертте1995Spring TourAliceТрио, Андерс Йормин (бас), Раймонд Стрид (барабаны)1995InferenceMusic & ArtsДуэт, Тим Берн (альт-саксофон); концертте1995Live at Mills College, 1995Music & ArtsСоло фортепиано; концертте1996The Woodstock ConcertMusic & ArtsСоло фортепиано; концертте1996DestinyOkka DiskТрио, Фред Андерсон (тенор-саксофон), Хамид Дрейк (перкуссия); концертте1996Connecting SpiritsMusic & ArtsДуэт, Джозеф Джарман (альт-саксофон, флейта); концертте1997Nothing Ever Was, Anyway: Music of Annette PeacockECМБольшинство треков трио, с Гэри Пикоком (бас), Полом Мотианом (барабаны); один трек квартет, с вокалом Аннетт Пикок1998Dark Night, and LuminousEdicions Nova EraДуэт с Агусти Фернандесом (фортепиано); концертте2000RedBlack SaintДуэт, Стефано Мальтезе (духовые)2001BlueBlack SaintБольшинство треков дуэт, с Стефано Мальтезе (духовые); некоторые треки трио, с вокалом Джоконды Чилио2001Selected Works 1983 1986 (Solo, Duo, Quartet)Golden Years Of New JazzСборник треков, ранее выпущенных на Rhythms Hung In Undrawn Sky (1983), And Your Ivory Voice Sings (1985) и Quartet Improvisations, Paris 1986 (1987).2001AmaryllisECMТрио, Гэри Пикок (бас), Пол Мотиан (барабаны)2001ComplicitéVicto3-дисковый набор. Криспелл играет соло на фортепиано на одном диске; на других двух дисках представлены Пол Плимли / Джон Освальд и Сесил Тейлор.2004StorytellerECMТрио, Марк Хелиас (бас), Пол Мотиан (барабаны)2005October 16, 1982: Donaueschinger Musiktage, Donaueschingen, ГерманияBootleg / UnauthorizedКвартет, Билли Бэнг (скрипка), Петер Ковальд (бас), Джон Бетч (барабаны)2007VignettesECМСоло фортепиано2008Sibanye (Біз бір) IntaktДуэт, Луи Мооло Мооло (барабаны, перкуссия)2009Collaborations Live at Nya Perspektiv Festivals 2004 және 2007LeoРазличные ансамбли; с Магнусом Бру (труба), Палле Даниэльссоном (бас), Фредриком Люнгквистом (кларнет и саксофон), Паалом Нильссеном Лавом (барабаны), Ларсом Гораном Уландером (саксофон) и Пером Занусси (бас)2010One Dark Night I Left My Silent HouseECMДуэт, Дэвид Ротенберг2011AffinitiesIntaktДуэт, Джерри Хемингуэй (барабаны, перкуссия, вибрафон)2011This Appearing WorldRattle RecordsТрио, Джефф Хендерсон (духовые) и Ричард Наннс (Taonga pūoro)2011Free Flight: Live At Enjoy Jazz Festival 2010fixcel (Релиз с ограниченным тиражом)Трио, с Эрвином Дитцнером и Себастьяном Грамссом2012Play BraxtonTzadikТрио, Марк Дрессер и Джерри Хемингуэй2013AzureECMДуэт, Гэри Пикок2015Table of ChangesIntaktДуэт, Джерри Хемингуэй (барабаны)2016In MotionIntaktТрио, Гэри Пикок (бас), Ричард Пул (барабаны)2018DreamstruckNot TwoТрио, Джо Фонда (бас), Харви Сорген (барабаны)2018Dream LibrettoLeoБольшинство треков дуэт, с Таньей Калманович (скрипка); некоторые треки трио, с Ричардом Тейтельбаумом (электроника)2019The Adornment of TimePiДуэт, Тайшаун Сори (барабаны, перкуссия)2020How to Turn the MoonPyroclasticДуэт, Анжелика Санчес2021StreamsNot TwoДуэт, Юма Уэсака2021ConcertOtoMatchlessТрио, Эдди Превост и Харрисон Смит2022With Grace in MindFundacja Sluchaj! Трио, Джо Фонда (бас), Харви Сорген (барабаны)2024Spi raling Horn Balance Point Acoustics Квартет, Джейсон Стейн (бас-кларнет), Деймон Смит (бас), Адам Шид (барабаны)

Year releasedTitleLabelNotes1983Rhythms Hung in Undrawn SkyLeoSolo piano1983Spirit MusicCadenceQuartet, with Billy Bang (violin), Wes Brown (guitar), John Betsch (drums); in concert1983A Concert in Berlin – Summer 83FMPSolo piano1984Live in BerlinBlack SaintQuartet, with Billy Bang (violin), Peter Kowald (bass), John Betsch (drums)1985And Your Ivory Voice SingsLeoDuo, with Doug James (percussion)1987Quartet Improvisations, Paris 1986LeoQuartet, with Didier Petit (cello), Marcio Mattos (bass), Yoval Mincemacher (drums)1988LabyrinthsVictoSolo piano1988GaiaLeoTrio, with Reggie Workman (bass, drums, percussion), Doug James (drums, percussion)1989Live in San FranciscoMusic & ArtsSolo piano; in concert1990Duets Vancouver 1989Music & ArtsDuo, with Anthony Braxton (alto sax, flute); in concert1990Live in ZurichLeoTrio, with Reggie Workman (bass), Paul Motian (drums); in concert1991CirclesVictoQuintet, with Oliver Lake (soprano sax, alto sax), Peter Buettner (tenor sax), Reggie Workman (bass), Gerry Hemingway (drums); in concert1991The Kitchen ConcertLeoTrio, with Mark Dresser (bass), Gerry Hemingway (drums)1991Overlapping Hands: Eight SegmentsFMPDuo, with Irene Schweizer (piano)1992DuoKnitting FactoryDuo, with Gerry Hemingway (drums)1992Piano Duets (Tuned & Detuned Pianos)LeoDuo, with Georg Graewe (piano)1993For ColtraneLeoSolo piano; in concert1993SantuerioLeoQuartet, with Mark Feldman (violin), Hank Roberts (cello), and Gerry Hemingway (drums)1993Highlights from the Summer of 1992 American TourMusic & ArtsTrio, with Reggie Workman (bass), Gerry Hemingway (drums)1994Band on the WallMatchlessDuo, with Eddie Prévost (drums); in concert1995Behind the NightB&W Music, X TalkQuintet, with Fritz Hauser, Hildegard Kleeb, Urs Leimgruber, and Elvira Plenar1995CascadesMusic & ArtsTrio, with Barry Guy (bass), Gerry Hemingway (drums, vibraphone, gamelan); in concert1995Contrasts: Live at Yoshi's (1995)Music & ArtsSolo piano; in concert1995HyperionMusic & ArtsTrio, with Peter Brötzmann (saxophones, clarinets, tarogato), Hamid Drake (drums); in concert1995Spring TourAliceTrio, with Anders Jormin (bass), Raymond Strid (drums)1995InferenceMusic & ArtsDuo, with Tim Berne (alto sax); in concert1995Live at Mills College, 1995Music & ArtsSolo piano; in concert1996The Woodstock ConcertMusic & ArtsSolo piano; in concert1996DestinyOkka DiskTrio, with Fred Anderson (tenor sax), Hamid Drake (percussion); in concert1996Connecting SpiritsMusic & ArtsDuo, with Joseph Jarman (alto sax, flute); in concert1997Nothing Ever Was, Anyway: Music of Annette PeacockECMMost tracks trio, with Gary Peacock (bass), Paul Motian (drums); one track quartet, with Annette Peacock (vocals) added1998Dark Night, and LuminousEdicions Nova EraDuo with Agustí Fernández (piano); in concert2000RedBlack SaintDuo, with Stefano Maltese (reeds)2001BlueBlack SaintMost tracks duo, with Stefano Maltese (reeds); some tracks trio, with Gioconda Cilio (vocals) added2001Selected Works 1983 1986 (Solo, Duo, Quartet)Golden Years Of New JazzCompilation of tracks previously released on Rhythms Hung In Undrawn Sky (1983), And Your Ivory Voice Sings (1985), and Quartet Improvisations, Paris 1986 (1987).2001AmaryllisECMTrio, with Gary Peacock (bass), Paul Motian (drums)2001ComplicitéVictoA 3 disc set. Crispell plays solo piano on one disc; the other two discs feature Paul Plimley / John Oswald and Cecil Taylor.2004StorytellerECMTrio, with Mark Helias (bass), Paul Motian (drums)2005October 16, 1982: Donaueschinger Musiktage, Donaueschingen, GermanyBootleg / UnauthorizedQuartet, with Billy Bang (violin), Peter Kowald (bass), John Betsch (drums)2007VignettesECMSolo piano2008Sibanye (We Are One)IntaktDuo, with Louis Moholo Moholo (drums, percussion)2009Collaborations Live at Nya Perspektiv Festivals 2004 and 2007LeoVarious ensembles; with Magnus Broo (trumpet), Palle Danielsson (bass), Fredrik Ljungkvist (clarinet and saxophone), Paal Nilssen Love (drums), Lars Goran Ulander (saxophone), and Per Zanussi (bass)2010One Dark Night I Left My Silent HouseECMDuo, with David Rothenberg2011AffinitiesIntaktDuo, with Gerry Hemingway (drums, percussion, vibraphone)2011This Appearing WorldRattle RecordsTrio, with Jeff Henderson (reeds) and Richard Nunns (Taonga pūoro)2011Free Flight: Live At Enjoy Jazz Festival 2010fixcel (Release with limited circulation)Trio, with Erwin Ditzner and Sebastian Gramss2012Play BraxtonTzadikTrio, with Mark Dresser and Gerry Hemingway2013AzureECMDuo, with Gary Peacock2015Table of ChangesIntaktDuo, with Gerry Hemingway (drums)2016In MotionIntaktTrio, with Gary Peacock (bass), Richard Poole (drums)2018DreamstruckNot TwoTrio, with Joe Fonda (bass), Harvey Sorgen (drums)2018Dream LibrettoLeoMost tracks duo, with Tanya Kalmanovitch (violin); some tracks trio, with Richard Teitelbaum (electronics) added 2019The Adornment of TimePiDuo, with Tyshawn Sorey (drums, percussion)2020How to Turn the MoonPyroclasticDuo, with Angelica Sanchez2021StreamsNot TwoDuo, with Yuma Uesaka2021ConcertOtoMatchlessTrio, with Eddie Prévost and Harrison Smith2022With Grace in MindFundacja Sluchaj! Trio, with Joe Fonda (bass), Harvey Sorgen (drums)2024Spi raling Horn Balance Point Acoustics Quartet, with Jason Stein (bass clarinet), Damon Smith (bass), Adam Shead (drums)

Қосымша көздер

Криспелл, Мэрилин. 2000 жыл. "Импровизация элементтері: Сесил Тейлор және Энтони Бракстонға". Джон Зорнның бас редакторы болған "Аркана: Музыка туралы музыканттар" кітабында, 190–192 беттер. Нью-Йорк: Granary Books/Hips Road.