Көкжота маяғы: Тарих және мұражайы

Кіріспе

Сплит-Рок маяғы – АҚШ-тың Миннесота штатындағы Сильвер-Бэй қаласының оңтүстік-батысында, Супериор көлінің солтүстік жағалауында орналасқан маяк. Бұл құрылысты маяк инженері Ральф Рассел Тинкхэм жобалаған және 1910 жылы АҚШ-тың маяктар қызметі ғимараттар мен жерді қоса алғанда 75 000 долларға аяқтаған. Ол АҚШ-тағы ең әдемі маяктардың бірі саналады.

Тарих

Сплит-Рок маягы 1905 жылғы атақты Матааф дауыл кезінде көптеген кемелердің жоғалуына жауап ретінде салынды, сол кезде 29 кеме Супериор көлінде жоғалып немесе зақымданды. Сегізбұрышты ғимарат – жартастың ішкі жағына орнатылған бетон негіздемесі бар, бетон жиектерімен безендірілген болаттан жасалған кірпіш құрылыс. Оның үстінде үлкен болат фонарь орнатылған, онда үшінші реттік, екі жақтаулы Френель линзасы бар, оны Париждегі Барбье, Бернар және Тюрен компаниясы жасаған. Мұнара екінші реттік линзаға арналған, бірақ құрылыс бюджеттен асып кеткенде, кіші үшінші реттік линзаға ғана қаражат жетті. Линза сұйық сынаптан жасалған иінтірек бетінде қозғалады, бұл дерлік үйкеліссіз жұмыс істеуге мүмкіндік береді. Линза мұнараның ортасынан төмен түсетін салмақтармен қуатталатын және содан кейін оларды жоғары көтеріп қайта орнату арқылы қозғалатын күрделі сағат механизмімен айналады. Құрылысы аяқталғаннан кейін, шам керосин майының буымен жағылды. Салынысы кезінде бұл аймақта жол болған жоқ. Барлық құрылыс материалдары мен жабдықтар су арқылы жеткізіліп, кран көмегімен жартастың үстіне көтерілді. Шам алғаш рет 1910 жылдың 31 шілдесінде жарық берді. Маяк көрікті орнының арқасында тез арада теңізшілер мен экскурсиялық кемелер үшін танымал туристік орынға айналды. Сөйтіп, 1924 жылы жерге қол жеткізу үшін жол (қазіргі Миннесота штатының 61-ші тас жолы) салынды. 1940 жылы станция электрлендірілді, шам 1000 ватттық электр шаммен ауыстырылды, ал қыздырылған май буымен жұмыс істейтін шам Солтүстік Мичигандағы Ау Сабль Пойнт маяғына көшірілді. Сплит-Рок маягының жанында тұман сигналы орнатылған ғимарат салынды. Бастапқы сигнал – Чикаго пневматикалық құралдар компаниясы жасаған екі Франклин бензиндік ауа компрессорларымен жұмыс істейтін екі сиренадан тұрды. 1932 жылы бензиндік қозғалтқыштар дизельдік қозғалтқыштармен ауыстырылды. Бу сиреналары 1936 жылы F2T типіндегі диафондық сигналмен алмастырылды. Төрт жылдан кейін станция мен тұман сигналы электрлендірілді, бірақ 1961 жылы тоқтатылды. 1969 жылы АҚШ Жағалау күзеті жарықты өшірді. Қазір маяк Сплит-Рок маяк мемлекеттік паркінің бөлігі болып табылады және Миннесота тарихи қоғамы басқарады. Мұнда түпнұсқа мұнара мен линза, тұман сигналы ғимараты, май сақтау үйі және үш сақшы үйі бар. Ол 1920 жылдардың соңындағы түріне келтірілді. Бұл орын 1969 жылы Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілді. Өшірілгеніне қарамастан, әр жылғы 10 қарашада маяк 1975 жылы осы күні батқан SS Эдмунд Фитцджеральд кемесінің құрметіне жарық шығарады. 2011 жылдың 30 маусымында маяк Ұлттық тарихи ескерткіш деп жарияланды. Маяк сақшысы Ли Радзак 1982 жылдан 2019 жылға дейін маякта жұмыс істеді, бұл орынның ең ұзақ қызмет еткен сақшысы.

Split Rock Lighthouse was built in response to the great loss of ships during the famous Mataafa Storm of 1905, during which 29 ships were lost or damaged on Lake Superior. The octagonal building is a steel framed brick structure with concrete trim on a concrete foundation set into the rock of the cliff. It is topped with a large, steel lantern which features a third order, bi valve type Fresnel lens manufactured by Barbier, Bernard and Turenne Company in Paris. The tower was built for a second order lens, but when construction went over budget, only enough funding remained for the smaller third order lens. The lens floats on a bearing surface of liquid mercury which allows near frictionless operation. The lens is rotated by an elaborate clockwork mechanism that is powered by weights running down the center of the tower which are then reset by cranking them back to the top. When completed, the lighthouse was lit with a kerosene oil vapor lamp. At the time of its construction, the area had no roads. All building materials and supplies arrived by water and were lifted to the top of the cliff by crane. The lamp was first lit on July 31, 1910. The lighthouse soon became a tourist attraction for sailors and excursion boats thanks to its scenic location. So much so, that in 1924 a road (now Minnesota State Highway 61) was built to allow land access. In 1940, the station was electrified, the lamp was replaced with a 1000 watt electric bulb, and the incandescent oil vapor lamp was moved to Au Sable Point Lighthouse in Northern Michigan. Split Rock was upgraded with a fog signal housed in a building next to the light tower. The original signal was a pair of sirens driven by two Franklin gasoline driven air compressors manufactured by Chicago Pneumatic Tool Company. In 1932 gasoline engines were replaced with diesel engines. The steam sirens were replaced with a Type F 2 T diaphone (be you) type signal in 1936. The station and the fog signal were electrified four years later, but discontinued in 1961. The light was retired in 1969 by the U. S. Coast Guard. The lighthouse is now part of the Split Rock Lighthouse State Park and is operated by the Minnesota Historical Society. The site includes the original tower and lens, the fog signal building, the oil house, and the three keepers' houses. It is restored to appear as it did in the late 1920s. The site was added to the National Register of Historic Places in 1969. Notwithstanding its retirement, every November 10 the lighthouse emits a light in memory of the SS Edmund Fitzgerald which sank on that date in 1975. On June 30, 2011, the lighthouse was designated as a National Historic Landmark. The lighthouse keeper, Lee Radzak, worked at the lighthouse from 1982 to 2019, the longest tenure of any lighthouse keeper at the site.

Өнер саласында

1995 жылы 17 маусымда АҚШ пошта қызметі осы маяқты бейнелейтін марка шығарды. Бұл, 1995 жылы Говард Кослоу салған "Ұлы көлдердің маяктары" сериясының бес маяқтың бірі болды. Ұлы көлдердің әрқайсынан бір маяқ таңдалды. Бес маяқ: Супериор көліндегі Сплит-Рок маяғы, Мичиган көліндегі Сент-Джозеф маяғы, Хьюрон көліндегі Спектакл-Риф маяғы, Эри көліндегі Марблхед (Огайо) маяғы және Онтарио көліндегі Тридцать Майл Пойнт маяғы. Өз көркем пішіні мен орналасқан жерінің арқасында, ол көптеген фотосуреттер мен бедел карталарында бейнеленген. Сондай-ақ, бұл маяқ 2013 жылғы "Ұлы Гетсби" фильмінде де пайда болды.

Жазбалар

Маяк сақтаушыларының түпнұсқа, микрофильмделген және фотокөшірме жазбалары, олар станция қызметі мен күтімі туралы күнделікті жазбаларды, шығындарды, ауа райын, кеме жүру жағдайларын, келушілерді және кеме қатынасы маусымында Супериор көлінің солтүстік жағалауындағы әлеуметтік оқиғаларды қамтиды, зерттеу мақсатында Миннесота тарихи қоғамында қолжетімді.