Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Орталық Лаоста кездесетін кеміргіштердің түрі
Species of rodent found in central Laos
Лаос тас егесі немесе ха ню (Laonastes aenigmamus, лаос тілінде: ຂະຍຸ), кейде "тышқан-сойылған" деп аталады, Лаос мемлекетінің Хамуан аймағында таралған кеміргіштердің бір түрі. Түрді алғаш рет 2005 жылы Паулина Дженкинс және авторлар тобы мақаласында сипаттады. Олар бұл жануарды барлық тірі кеміргіштерден настолько ерекше деп санады, оны жаңа Laonastidae отбасысына жатқызды. Ол Laonastes туысының жалғыз өкілі болып табылады. 2006 жылы Мэри Доусон және авторлар Лаос тас егесінің жіктелуіне қарсылық білдірді. Олар бұл кеміргіштің 11 миллион жыл бұрын, яғни миоценнің соңында жойылған деп саналған ежелгі Diatomyidae отбасысына жататындығын ұсынды. Осылайша, ол қайта тірілген түр (Лазарь түрі) болып табылады. Бұл жануарлар үлкен, қара түсті, қалың, құйрықтары сойылған сияқты егеуқұйрықтарға ұқсайды. Олардың бас сүйектері өте ерекше және барлық басқа тірі сүтқоректілерден ажыратады.
The Laotian rock rat or kha nyou (Laonastes aenigmamus, Lao: ຂະຍຸ), sometimes called the "rat squirrel", is a species of rodent found in the Khammouan region of Laos. The species was first described in a 2005 article by Paulina Jenkins and coauthors, who considered the animal to be so distinct from all living rodents, they placed it in a new family, Laonastidae. It is in the monotypic genus Laonastes. In 2006, the classification of the Laotian rock rat was disputed by Mary Dawson and coauthors. They suggested the rat belongs to the ancient fossil family Diatomyidae, which was thought to have been extinct for 11 million years, since the late Miocene. It would thereby represent a Lazarus species. The animals resemble large, dark rats with hairy, thick tails like those of a squirrel. Their skulls are very distinctive and have features that separate them from all other living mammals.
Жіктеу
Алғашқы кездескеннен кейін Дженкинс және авторлар (2005) Лаос тау-шаңылық тышқанын мүлдем жаңа отбасы деп қарастырды. Қазіргі сүтқоректілер тұқымдасының жаңа түрінің немесе жаңа тұқымдасының табылуы мерзімді түрде болып тұрады, мысалы, жапырақты мунджак немесе саола сияқты. Ал толығымен жаңа отбасының табылуы, оған қарағанда, әлдеқайда сирек кездеседі. Батыс ғылымының осы жаңалыққа дейінгі соңғы оқиғасы 1974 жылы құмырсқа жейтін шағала (Craseonycteris thonglongyai; Craseonycteridae отбасы) табылғаны болды. 20-ғасырдағы басқа мысалдар – бұл тек бірнеше ғалымдар тарапынан ерекше отбасылар деп саналатын түрлер. Оларға мыналар жатады: 1918 жылы қытай өзен дельфині (Lipotes vexillifer; Lipotidae отбасы), 1905 жылы Загрос егешқанағы (Calomyscus bailwardi; Calomyscidae отбасы) және 1904 жылы Гельдидің мармозеті (Callimico goeldii; Callimiconidae отбасы). Тірі өкілдері бар қалған барлық кеміргіштер отбасыларының (шамамен 30) өкілдері 1900 жылға дейін ашылған. Дженкинс және авторлар бұл зерттеуді белгілі кеміргіштердің қазба қалдықтарымен салыстырмады. Дженкинс және авторлар жүргізген мтДНК 12S рРНК және цитохром b тізбегінің талдауы Лаонастесті африкалық гистрикогнафты кеміргіштермен, атап айтқанда, блесмолдар мен дасси тышқандарымен байланыстырды. 1998 жылы ауыл тұрғындарынан және соудың құрылысынан үш қосымша жануардың қалдықтары алынды. Табиғатты қорғау қоғамының зерттеушілері Лаосқа қайта барып, тағы бірнеше мысал тапты.
Upon their initial discovery, Jenkins and coauthors (2005) considered the Laotian rock rat to represent a completely new family. The discovery of a new species of an extant mammal genus, or a new genus, happens periodically, such as with the leaf muntjac or the saola. The discovery of a completely new family is, by comparison, much more unusual. The most recent comparable incident before this discovery by Western science was the discovery of the bumblebee bat (Craseonycteris thonglongyai; family Craseonycteridae) in 1974. The only other examples from the 20th century are species that are only considered distinct families by a few authorities. These discoveries are: the Chinese river dolphin (Lipotes vexillifer; family Lipotidae) in 1918, the Zagros mouse like hamster (Calomyscus bailwardi; family Calomyscidae) in 1905, and Goeldi's marmoset (Callimico goeldii; family Callimiconidae) in 1904. Representatives from all the remaining rodent families with living representatives (approximately 30) were discovered before 1900. Jenkins et al. did not compare the specimens to known rodent fossils. The analysis of mtDNA 12S rRNA and cytochrome b sequence by Jenkins et al. allied Laonastes with African hystricognath rodents, namely the blesmols and the dassie rat. Remains of three additional animals were obtained in 1998 from villagers and in an owl pellet. Return trips to Laos by the Wildlife Conservation Society researchers uncovered several other specimens.
Сипаттама
Бұл жануарлар, әдетте, тышқанға ұқсайды, бірақ олардың қалың, түкті құйрықтары батпанға ұқсас, бірақ салбырап тұрады. Басы үлкен, құлақтары дөңгелек, мұрнының көпірі сәл дөңгелектелген, ал мұрттары өте ұзын. Олардың жүні қара сұр, құйрығы қара түсті. Қарын жағы ақшыл, ортасында кішкентай ақ дақ бар. Көздері қара және кішкентай. Олардың ұзындығы құйрығымен бірге шамамен және салмағы Jenkins et al. (2004) жауын гистрикогнатоз деп сипаттаған, бірақ Доусон және авторлар бұл сциурогнатоз екенін дәлелдеді. Инфраорбитальды тесік кеңейген, бұл гистрикоморфты зигомасетерикалық жүйемен сәйкес келеді. Птеригоидты шұңқырлар орбитамен байланыспайды, бұл оларды гистрикогнатты кеміргіштерден ерекшелейді. Вьетнамда ол 5 коммунада (xã) – Thượng Hoá, Hóa Sơn, Trung Hoá, Hóa Hợp және Dân Hoá, сондай-ақ Phong Nha – Kẻ Bàng ұлттық паркінде, Вьет тілінде сөйлейтін Ruc, Sach және Chut этностық топтарының ауылдарының жанында табылған. Бұдан өзге, Лаос мемлекетінің Хин Намно ұлттық биологиялық әртүрлілік сақтау аймағында да кездеседі. Лаоста бұл түр көбінесе Пху Хин Пун ұлттық биологиялық әртүрлілік сақтау аймағында таралған. Нгуен және авторлар.
The animals look generally like rats, with thick, furred tails similar to a squirrel's, but limp. The head is large, with round ears and a somewhat bulbous bridge of the nose, and very long whiskers. Their fur is dark slate grey, with a blackish tail. The belly is lighter, with a small, whitish area in the center. Their eyes are beady and black. They are about long with a tail and weigh about Jenkins et al. (2004) described the jaw as hystricognathous, but Dawson et al. argued it is sciurognathous. The infraorbital foramen is enlarged, consistent with a hystricomorphous zygomasseteric system. The pterygoid fossae do not connect to the orbit, setting them apart from the hystricognathous rodents. In Vietnam, it is found in the 5 communes (xã) of Thượng Hoá, Hóa Sơn, Trung Hoá, Hóa Hợp, and Dân Hoá, and in Phong Nha – Kẻ Bàng National Park, near the villages of the Vietic speaking Ruc, Sach, and Chut ethnic groups. It is also found directly across the border in Hin Namno National Biodiversity Conservation Area, Laos. In Laos, it is most common in the Phou Hin Poun National Biodiversity Conservation Area. Nguyen et al.
Табиғат тарихы
Лаос тас егесіктері карст әктас аймақтарында таралған. Олар көбінесе төбелердің беткейіндегі әктас тастар арасында ғана кездеседі. Жергілікті тұрғындар бұл жануарды «ханю» деп атайды және оны тағам ретінде аулайды.
Laotian rock rats are found in regions of karst limestone. They appear to be found only among limestone boulders on hillsides. Villagers in the area are familiar with the animal, calling it kha nyou, and trapping it for food.