Кіріспе
Солтүстік Америкалық әнші-күйші Лхаса де Села (27 қыркүйек 1972 – 1 қаңтар 2010), Лхаса деген атпен де танымал, Мексика мен АҚШ-та өскен және ересек өмірін Канада мен Франция арасында өткізген американдық-канадтық әнші-күйші. Оның тұңғыш альбомы "La Llorona" Канадада платиналық мәртебе алды және Лхасаға Феликс және Джуно сыйлықтарын сыйлады. Осы жетістіктен кейін Лхаса Лилит Фэйрмен гастрольде болды, содан кейін француз цирк труппасындағы әпкелеріне қосылып, музыкалық қосымшаға өзінің дауысын қосты. Ол Марсельде тұрып, жаңа әндер жаза бастады, кейін Монреальге оралып, екінші альбомын – "The Living Road" шығарды. Ол тағы да альбомын насихаттау үшін гастрольдік сапарлар жасады және басқа музыканттардың жобаларында өнер көрсетті. Осы кезеңде BBC Radio 3 оны 2005 жылы Американың ең үздік әлемдік музыка әртісі деп мойындады. Ол саяхаттағы өмірінен алған әсерлерін баяндайтын кітап жариялады. Лхаса үшінші альбомын жазды, ол "Lhasa" деп аталды, бірақ 2008 жылы оған сүт безінің қатерлі ісігі диагнозы қойылды. 21 айлық ем-домнан кейін ол 2010 жылдың 1 қаңтарында дүние салды. 2012 жылдың қаңтарында Монреальде онымен бірге жұмыс істеген әртістер оның музыкасына арналған еске алу шарасын ұйымдастырды.
Lhasa de Sela (September 27, 1972 – January 1, 2010), also known by the mononym Lhasa, was an American Canadian singer songwriter who was raised in Mexico and the United States and divided her adult life between Canada and France. Her first album, La Llorona, went Platinum in Canada and brought Lhasa a Félix Award and a Juno Award. Following this success, Lhasa toured with Lilith Fair and then joined her sisters in a French circus troupe, contributing her husky voice to the musical backdrop. She lived in Marseille and began to write more songs, then she moved back to Montreal and produced a second album, The Living Road. Once again, she toured in support of her album and collaborated with other musicians on their projects. During this time, BBC Radio 3 honoured her as the best world music artist of the Americas in 2005. She published a book about her impressions of life on the road. Lhasa recorded a third album, titled Lhasa, but she was diagnosed with breast cancer in 2008. After 21 months of treatment, she died on New Year's Day 2010. A memorial program of her music was produced in January 2012, performed in Montreal by artists who had worked with her.
Ерте өмір
Лхаса Нью-Йорктің Биг-Индиан қаласында мексикалық әкесі, тіл оқытушысы Алехандро "Алекс" Села және американдық анасы, фотограф және актриса Александра Карамның қызы ретінде дүниеге келді. Лхасаның айтуынша, оның ата-анасы оған бес айлық болғанға дейін есім қоймаған; анасы Тибет туралы кітап оқып отырғанда, Лхаса деген сөз "оны қатты қызықтырды" және оны нәсілдің дұрыс аты деп ойлады. Лхасаның анасының әжесі Елена Карам (1909–2001) – актриса, ол Элия Казанның «Америка Америка» фильміндегі басты рөлімен танымал. Оның әкесінің анасы Кармен де Обаррио (1906–1982) – панамалық пианист, ол Лос-Анджелесте Эгон Петримен және Сан-Францискода Эдгар Варезеден сабақ алған. Лхасаның әкесінің атасы Базель есімді, ол алты тілде ән айтқан. Анасы арфада, әкесі флейтада ойнайтын. Оның ата-анасы екеуі де испан тілін жақсы білген, бірақ ол негізінен ағылшын тілінде өсті, испан тілін Мексикадағы сегіз жылдық тұру кезінде үйренді. Лхаса өзін испан тілінде еркін сөйлейтіндей санамаса да, ол осы тілде ән айтуды ұнататын, себебі ол "көңілдің түбінен" шығатын. Альбом Лхасаға үлкен жетістіктер әкелді, соның ішінде 1997 жылы Канададағы Квебек Феликс сыйлығы «Artiste québécois – musique du monde» («Квебектің ең үздік әлемдік музыка әртісі») және 1998 жылы ең үздік жаһандық суретші үшін Канадалық Джуно сыйлығы. Альбом Канадада платиналық сертификат алды. 2003 жылға қарай, ол Канадада 120 000 дана, Францияда 330 000 дана және АҚШ-та 30 000 дана сатылды. Лилит Фэйрмен бірнеше жыл Еуропа мен Солтүстік Америкада гастрольде болғаннан кейін, Лхаса 1999 жылы Францияға көшіп, әпкелерімен бірге Pocheros цирк/театр ұжымына қосылды. The Living Road альбомы «Culture Crossing» және «Жыл альбомы» номинацияларына ұсынылды, бірақ жеңіске жете алмады. Оның «Anywhere On This Road» әні жылдық сыйлық иегерлерінің жинақ дискіне енді; BBC Ибрагим Маалуфтың әндегі «тартымды араб мүйізі» Лхасаның альбомындағы «көптеген керемет сәттердің бірі» деп атады. Лхаса «Con toda palabra» әніне бейнеклип түсірді; Ральф Дфуни мен Бриджит Генридің режиссерлігімен түсірілген клип 2006 жылы Juno сыйлығына ұсынылды, бірақ жеңіске жете алмады. 2007 жылы ION халықаралық кинофестивалінде бейнеклип «Жылдың музыкалық бейнеклипі» деп танылды. 2008 жылы Лхаса француз тілінде «La Route chante» (Жол ән айтады) атты кітап жариялады. Кітапта Лхасаның апаларымен бірге жол жүріп өткен өмірі, музыкасы және балалық шағы туралы естеліктер мен ойлар келтірілген. Lhasa тобының үшінші альбомы Lhasa 2009 жылдың сәуір айында Канада мен Еуропада шықты, оның жазылуына азырақ музыкант қатысты. Альбом Лхаса емделіп жатқан кезде жазылды. Альбомның соңғы әні «Anyone and Everyone» The Guardian газетінің авторы Ян Фэрли тарапынан болашақты болжайтын ән деп сипатталды – ол өлімнің жақын екенін білетін адамның көзқарасынан жазылған. Лхаса бұл әннің ішкі бақыт туралы екенін және «аяқтарымның жерде тұрғанын сезіну, әлемде өз орнымды табу, нәрселердің өзінен-өзі шешілуі» туралы екенін айтты.
After touring in Europe and North America for several years with Lilith Fair, Lhasa moved to France in 1999 to join her sisters in Pocheros, a circus/theatre company. The Living Road was nominated for best "Culture Crossing" album and "Album of the Year", but it did not win. Her song "Anywhere On This Road" was placed on the annual compilation CD of award winners; the BBC cited Ibrahim Maalouf's "alluring Arabic trumpet" on the song as "just one stunning moment" among many within Lhasa's album. Lhasa filmed a video for the song "Con toda palabra"; directed by Ralph Dfouni and Brigitte Henry, the video was nominated in 2006 for a Juno Award but did not win. At the 2007 ION International Film Festival, the video was named the "Music Video of the Year". Lhasa published a French language book in 2008, titled La Route chante (The Road sings). The book offers snippets of experiences and impressions of Lhasa's life on the road with her sisters, of music, and of her childhood. Lhasa's third album Lhasa was released in April 2009 in Canada and Europe, with fewer musicians involved in the production. The album was recorded while Lhasa was being treated for breast cancer. The album's closing song, "Anyone and Everyone", was described as prophetic by Jan Fairley of The Guardian – it was written from the viewpoint of one who knows death is near. Lhasa said that the song was about inner happiness and "feeling my feet in the earth, having a place in the world, of things taking care of themselves."
Өлім
21 ай бойы кеуде безінің қатерлі ісімен күрескеннен кейін Лхаса 2010 жылдың 1 қаңтарында Монреальдегі үйінде 37 жасында қайтыс болды. Одан кейін оның серіктесі Райан Мори, ата-анасы және тоғыз бауыры қалды. Оның өлімінен кейін Монреальде төрт күн бойы қар жауып тұрды. Лхасамен бірге жұмыс істеген Патрик Уотсон, оның кейбір достарының бұл оның соңғы хабары деп ойлағанын айтты. Ол эксперименталды Esmerine тобымен бірге Лхасаға арналған "Лхасаға қарлы күн" ("Snow Day for Lhasa") әнін жазды. Лхасаның менеджері Дэвид Этьен Савойе және оның әріптесі Уотсон еске алу концерті туралы идеяны ұсынды, ал музыканттар Уотсонның студиясында репетиция жасады. Концертті ашу үшін Barr Brothers Сара Пейдж, Майлс Перкин және Джо Грасспен бірге Лхасаның "Small Song" әнін орындады. Басқа орындаушылардың арасында Ариан Моффатт, Esmerine, Уотсон, Марио Легаре, Arthur H, Жером Миниер және бразилиялық әнші Bïa болды. Билеттерге сұраныстың көп болуына байланысты келесі күні тағы бір қойылым қосылды. 16 қаңтарда Джим Коркоран өзінің CBC Radio One бағдарламасы À Propos-тың бір бөлімін, Квебек музыкасы туралы апталық бағдарламасын, Лхасаға арналған еске алу шоуына арнады. 2010 жылдың 21 маусымында Бургонияда (Франция) тағы бір еске алу рәсімі өтті. Лхасаның күлінің бір бөлігі Жерорта теңізіне құятын шағын өзенге шашылды. 2014 жылы Монреальдегі Mile End ауданындағы саябақтың аты оның құрметіне өзгертілді.