Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Күмбезді қолдайтын сәулеттік элемент, сәулеттік ерекшелік. Архитектурада, шквинч – күмбездің негізін тіреп тұратын үшбұрышты бұрыш. Оның көрнекі мақсаты – тіктөртбұрышты сегізбұрышқа айналдыру. Қараңыз: пендентив.
Architectural element used to support a dome
an architectural feature
In architecture, a squinch is a triangular corner that supports the base of a dome. Its visual purpose is to translate a rectangle into an octagon. See also: pendentive.
Құрылыс
Скуинш көбінесе төртбұрышты бұрышты жабатын тас аркадан құралады.
A squinch is typically formed by a masonry arch that spans a square corner.
Тарих
Сквинштердегі күмбез ежелгі Римде ерте заманнан бері белгілі болған. Римдіктердің осы күнге дейін сақталған мысалдары кейінірек болғанымен, күмбезбен жабылған шаршы кеңістіктердің болуы осы техниканың ертеде-ақ қолданылғанын көрсетеді. Ең танымал мысалдардың бірі – Неапольдегі Сан-Джованни-ин-Фонте ерте христиан баптистериясының күмбезі, оның күмбезі мен сквинштері 5-ғасырға жататын мозаикалармен жабылған (дегенмен, баптистерияның құрылысы 4-ғасырда басталған). Византия, ислам және роман стиліндегі архитектурада жиі кездесетін «қабық» мотиві көбінесе римдік (Рим архитектурасындағы пеш күмбезі және тимпан безендірілуі) және ежелгі шабыт көзі болуы мүмкін. Дегенмен, сквинштердегі күмбездердің ең ерте сақталған мысалы Сассанид архитектурасында, 3-ғасырға жататын Ардашир сарайында табылады. Бұл ескерткіште басқа жерлерде римдік ықпал байқалады, сондықтан сквинштердің де римдік ықпалда пайда болғаны мүмкін. Бұл техника Византия және Армения архитектурасында кеңінен қолданылды, әсіресе күмбездердің диаметрі үлкен болмаған жағдайларда. Бірақ бұл техникаға Константинопольдегі Ая Софиядағыдай, үлкен күмбездерге арналған сфералық конструкциялар күшті қарсылық көрсетті. Сквинштердегі кішкентай күмбездер ислам архитектурасында да кеңінен таралды, онда олар жиі кездеседі. Олар көбінесе консольдік құрылымдарды имитациялайтын мукарналармен әшекейленеді. Ислам дінінің пайда болуынан кейін, бұл техника Таяу Шығыста шығыс романдық және ислам архитектурасында қолданылды. Ол ислам архитектурасының ерекшелігі болып қала берді, әсіресе Иранда, және көбінесе мукарна деп аталатын сталактит тәрізді құрылымдармен жабылған.
The dome on squinches was already known in Ancient Rome from early days. Although the Roman examples still standing that have survived to this day are late, the presence of square spaces that appear to have been covered by domes suggests that the technique was known very early. One of the most notable examples is the dome of the early Christian Baptistery of San Giovanni in Fonte in Naples, the dome and squinches of which are covered with mosaics from the 5th century (the construction of the baptistery, however, began in the 4th century). The fairly common "shell" motif found on Byzantine, Islamic and Romanesque horns is typically Roman (furnace vault and tympanum decoration in Roman architecture) and could be an indication of ancient sources of inspiration. However, the oldest known example of domes on squinches still standing is found in Sassanid architecture, in the 3rd century Ardashir Palace, a monument that displays some Roman influences elsewhere so the squinches there probably came from Roman influence. This technique was widely used in Byzantine and Armenian architecture, especially when the domes were not of large diameter. But this technique will be strongly challenged by pendentives, more suitable for large domes, as shown by that of the Hagia Sophia in Constantinople. Small domes on squinches also spread in Islamic architecture, where they were very common. They are often decorated with muqarnas that imitate cantilevered structures. After the rise of Islam, it was used in the Middle East in both eastern Romanesque and Islamic architecture. It remained a feature of Islamic architecture, especially in Iran, and was often covered by corbelled stalactite like structures known as muqarnas.