Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Астурия ханшайымы (1880–1904)
Princess of Asturias (1880–1904)
Мария де лас Мерседес, Астурия ханшайымы (María de las Mercedes de Borbón y Habsburgo Lorena; 11 қыркүйек 1880 – 17 қазан 1904) – Испания королі Альфонсо XII және оның екінші әйелі Мария Кристинаның үлкен баласы. Ол өмірінің барлық 24 жылында Испания Тажының мұрагері болған Астурия ханшайымы болды. Егер Альфонсо XII қайтыс болғанда оның кіші інісі (есімді білмейтін) қыз болғанда, Мерседес Испания патшайымы болар еді. Бірақ 1886 жылы ол ұл болып дүниеге келді – Альфонсо XIII, және Мерседес патшайым бола алмады. Ол мұрагерлік мәртебесін қайта алды және өліміне дейін осы мәртебеде болды. Одан кейін оның шағалалы ұлы Альфонсо мұрагер атанды, себебі Альфонсо XIII әлі үйленбеген және заңды баласы жоқ еді. Мерседес 1901 жылдың 14 ақпанында Мадридте өзінің екінші туысы, Екі Сицилия Корольдігінің корольінің немересі Карлос Бурбонмен үйленді. Карлос Испания Инфанты дәрежесіне көтерілді. Бұл неке оның қайын атасының Карлисттермен байланысы болғандықтан, қатты дау тудырды. Ол үш жылдан кейін үшінші баласын туған кезде туғаннан кейінгі асқынулар салдарынан қайтыс болды.
María de las Mercedes, Princess of Asturias (María de las Mercedes de Borbón y Habsburgo Lorena; 11 September 1880 – 17 October 1904) was the eldest child of King Alfonso XII of Spain and his second wife, Maria Christina of Austria. She was Princess of Asturias, the heiress presumptive to the Crown of Spain, for all 24 years of her life. Had her younger sibling, unborn at the death of Alfonso XII, been a daughter, Mercedes would have been Queen of Spain. The sibling proved to be a boy, Alfonso XIII, and on his birth in 1886, Mercedes turned out not to be queen. She resumed the position of heiress presumptive, which she held until her own death, and was succeeded in it by her own infant son Alfonso, Alfonso XIII having not yet married and fathered a legitimate child. Mercedes married in Madrid on 14 February 1901, her second cousin, Prince Carlos of Bourbon Two Sicilies, a nephew of the King of the then defunct Kingdom of the Two Sicilies, who was elevated to the rank of Infante of Spain. The marriage was highly controversial due to her father in law's ties with the Carlists. She died three years later from complication while giving birth to her third child.
Ерте өмір
1880 жылы 11 қыркүйекте Мадридтің Корольдік сарайында дүниеге келген Мерседес король Альфонсо XII мен оның екінші әйелі Мария Кристинаның тұңғыш баласы болды. Ол Мария де лас Мерседес Исабель Тереза Кристина Альфонса есімімен крещениеден өтті. Оның тәрбиешісі – Парижден зейнеттен оралған корольдік әжесі, король Изабелла II, өзінің тұңғыш немересінің дүниеге келуіне қатысты. Мерседестің әкесінің әпкесі Изабелла Астурия ханшайымы атағын сақтап келді, бірақ Праксес Матео Сагаста, Кановасты алмастырған үкімет президенті, король Альфонсо XII-ге Мерседеске бұл атақ беруге қысым жасады, нәтижесінде 1881 жылы 10 наурызда ол ханшайым атанды. 1882 жылы 12 қарашада Мерседестің Инфанта Мария Тереза есімді сіңлісі дүниеге келді. Оның ата-анасының некесі бақытсыз болды. Альфонсо Мария Кристинаға тақ мұрагерін қамтамасыз ету үшін үйленді. Ол әйеліне махаббат сезімі жоқ еді және екі қыз туғаннан кейін көңілі тоңды, өйткені ол бұрыннан екі бастамасы бар ұлының әкесі еді. 1883 жылдың шілдесінде Мария Кристина Испания сарайын тастап, қыздарымен бірге Австриядағы туыстарына сапар шекті. 1884 жылдың жазында Альфонсо XII-нің денсаулығы нашарлап, туберкулезге шалдықты. Қысқа ғана жақсарғаннан кейін, 27 жастағы король 1885 жылы 25 қарашада қайтыс болды, үш айлық жүкті әйелін қалдырып кетті. Мерседес патшайым деп жарияланбады, себебі егер ұл туса, ол оның орнын басатын еді, сондықтан алты айлық үзіліс жасалды. 1886 жылы 17 мамырда оның ағасы Альфонсо XIII дүниеге келген кезде ол бірден таққа отырды. Егер жүктілік үзіліп кеткен немесе тағы бір қыз туса, Мерседес толық құқықты патшайым болып, үзіліс кезеңінде ретроспективті түрде мойындалған болар еді. Ол өмірінің соңына дейін мұрагерлік мәртебесін сақтап, қайтадан иеленді.
Born on 11 September 1880 at the Royal Palace of Madrid, Mercedes was the first child of King Alfonso XII and his second wife, Maria Christina of Austria. She was christened María de las Mercedes Isabel Teresa Cristina Alfonsa. Her godmother was Queen Isabella II, her paternal grandmother, who came from retirement in Paris to attend the birth of her first grandchild. Mercedes's paternal aunt Isabella retained the title of Princess of Asturias until Práxedes Mateo Sagasta, President of the government replacing Cánovas, pressured King Alfonso XII to accord the title to Mercedes, which he did on 10 March 1881. On 12 November 1882, Mercedes gained a sister, Infanta Maria Teresa. The marriage of their parents was unhappy. Alfonso had married Maria Christina in order to secure the succession to the throne. He did not love his wife and was disappointed after she gave birth to two daughters, while he already had two extramarital sons. In July 1883, Maria Christina left the Spanish court and traveled with her daughters to visit her own family in Austria. By the summer of 1884, Alfonso XII's health had deteriorated and he had tuberculosis. After a brief improvement, the 27 year old king died on 25 November 1885, leaving behind a widow who was three months pregnant. Mercedes was not declared queen because she would be displaced if a son was born, and instead there was a six month interregnum until the birth of her brother Alfonso XIII on 17 May 1886, who assumed the throne as king immediately upon birth. Had the pregnancy been lost or resulted in another daughter, Mercedes would have become queen regnant and been retroactively recognized as such during the interregnum. She resumed the position of heiress presumptive, which she held for the rest of her life.
Білім
Мерседес Мария Кристина патшайым регент болып жарияланғанда анасының қолымен корольдік сарайда алғаш рет көпшілік алдына шықты. Астурия ханшайымы мен оның кіші қарындасы Инфанта Мария Тересаның білімі Мадридтің Корольдік сарайында екі жесір әйелдің – анасы мен әкесінің қарындасы Изабелланың (өзі бұрын Астурия ханшайымы болған) басшылығымен қатаң жағдайда жүрді. Патшайым үш баласын да қатаң тәрбиеледі. Ерекше назар мойынсұну мен діни ұстанымдарға бөлінді. Мерседес жасөспірім шағында анасымен бірге шетелге сапарлар жасады, әкесінің әжесіне Парижге, әкесінің қарындасына Мюнхенге, анасының әжесі Элизабет Францискаға Венаға барды. Би кешінде Мерседес Бурбон әулетінен ханзада Карлосқа ғашық болды; олар жиі бірге көрінетін.
Mercedes made her first public appearance at the royal court by the hand of her mother when Queen Maria Christina was declared regent. The education of the Princess of Asturias and her younger sister Infanta Maria Teresa was confined to the Royal Palace of Madrid in an austere environment headed by two widows: their mother and their paternal aunt Isabella (herself formerly Princess of Asturias). The Queen brought up her three children strictly. Particular attention was paid to obedience and religious precepts. In her adolescence, Mercedes accompanied her mother on trips abroad visiting her paternal grandmother in Paris, her paternal aunt Paz in Munich, and her maternal grandmother Elisabeth Franziska in Vienna. At the dance, Mercedes fell in love with Prince Carlos of Bourbon Two Sicilies; the two were frequently seen together.
Неке
Король Мария Кристинаның бірінші туысы, Екі Сицилияның құлатылған патшалық отбасының мүшесі Карлос, әскери мансапты Испания армиясында жасау үшін бірнеше жыл бұрын Испанияға келген еді. Карлос – салмақты мінезді, ұялшақ, әдемі жігіт болатын, және Мерседес оған қызығушылық танытты. Казертаның ұлы Мерседеске үйленсе, Карлист партиясын испан тағына тым жақын әкеледі деп қорқынышты. Тіпті ханзаданың аты – Карлос – да күдік тудырды. Мерседестің үйленуіне қарсы газеттерде қызу шабуылдар жасалды, Мадрид, Севилья және Гранада қалаларында наразылық акциялары өтті. Испанияның ең беделді дін қызметкерлерінің бірі Вальядолид архиепискобы королеваға хат жазып, егер осы неке орын алса, қандай қауіпті салдарлар болатынын ескертті. Королева оған жауап ретінде: "Монсиньор, сіз өзіңіздің епархияңызды басқаруға және дұға етуге ден қойыңыз, бәлкім осылайша сіз болжаған апаттардың ешқайсысы болмайды" деді. Бұл дау тойдың мерекелік атмосферасын бұзды. Той күні наразылық білдірушілерден сақтану үшін Патша сарайына апаратын көшелер кесілді, елорданың барлық жеріне көптеген әскерлер орналастырылды. Бірақ ірі оқиғалар болған жоқ, салтанат 1901 жылдың 14 ақпанында Мадридтегі Корольдік сарайдың шіркеуінде өтті.
Prince Carlos, Queen Maria Christina's first cousin once removed, belonged to the deposed royal family of the Two Sicilies and had arrived in Spain years earlier in order to follow a military career in the Spanish army. Carlos was of serious character, shy, handsome, and Mercedes was attracted to him. It was feared that Caserta's son marrying Mercedes would bring the Carlist party too close to the Spanish throne. Even the Prince's name – Carlos – aroused suspicion. There were bitter attacks against Mercedes's marriage in the newspapers and protest on the streets in Madrid, Seville and Granada. The Archbishop of Valladolid, one of Spain’s most prominent prelates, wrote a letter to the Queen warning her against the dire consequences if the marriage would take place. The Queen wrote him back: " Monsignor, dedicate yourself to direct your diocese and praying, which are your main obligations, perhaps this way none of the catastrophe you predict will happen". The controversy marred the wedding festivities. On the day of the wedding, the streets leading to the Royal Palace were barricaded for fear of the protesters and a vast number of troops deployed through the capital. There were no major incidents, however, and the ceremony took place on 14 February 1901 in the chapel of the Royal Palace of Madrid.
Өлім
Ерлі-зайыптылар Мадридтің Корольдік сарайында Мария Кристинаның тілегімен, оның жанында тұрды. Олардың одағы бақытты болды және екі бала тікелей бірінен кейін бірі дүниеге келді: Альфонсо ханзадасы (1901–1964) және Фернандо ханзадасы (1903–1905). Үшінші рет жүкті болған Мерседес екі ұлы болғаннан кейін қыз баланың тууына ниеттенді. 1904 жылдың қыркүйегінде оған жиырма төрт жас толды. Келесі айда, босануға жиырма күн қалғанда, Мерседес ауыр сырқатқа шалдықты. Оған апендицит диагнозы қойылды, бірақ бастапқыда бұл қарапайым ішек талмасы деп жаңылыстырылды.
The couple lived at the Royal palace of Madrid in close proximity to Queen Maria Christina, as she herself had wished. The union was happy and two children were born in quick succession: Prince Alfonso (1901–1964) and Prince Fernando (1903–1905). Pregnant for the third time, Mercedes longed for a daughter after having two sons. In September 1904, she turned twenty four years old. The following month, twenty days before her due day, Mercedes fell seriously ill. She had appendicitis which initially was misdiagnosed as simple intestinal cramps.