Исландиядағы ирланд монахтары – Папар. Скандинавиялық викингтерге дейін христиан дінін ұстанған монахтардың тарихы, археологиялық жаңалықтар мен сагалар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
кельт христиандық тобы
Исландияның скандинавиялық викингтерден бұрынғы ирланд монахтары
the Celtic Christian group
Pre Norse Irish monks of Iceland
Папар (; латынша papa сөзінен, көне ирланд тілі арқылы, "әке" немесе "папа" деген мағынаны білдіреді) – ерте исланд сагаларында айтылғандай, скандинавиялықтар бұл аралды мекендегенге дейін, қазіргі Исландияның кейбір бөліктерінде шөлгештік өмір салған ирланд монахтары. Бұл туралы сагалар мен жақындағы археологиялық жаңалықтар куәлік етеді.
The Papar (; from Latin papa, via Old Irish, meaning "father" or "pope") were, according to early Icelandic sagas, Irish monks who took eremitic residence in parts of what is now Iceland before that island's habitation by the Norsemen of Scandinavia, as evidenced by the sagas and recent archaeological findings.
Исландиядағы Папар
Исландияға алғашқы викингтер 874 жылы қоныстанған. Дегенмен, Папардың бар екенін көрсететін ең көне скандинавиялық дереккөз – исландтық жылнамашы Ари Торгильссонның «Исландтықтар кітабы» (Íslendingabók) еңбегі, ол 1122 және 1133 жылдар аралығында, оқиға болғаннан кейін жазылған. Ари «христиан дінін ұстанатын адамдар» туралы жазады, викингтер оларды «Папар» деп атаған, және олар викингтердің «язық» дінін ұнатпағандықтан аралды тастап кеткенін айтады, бұл Папар викингтерден бұрын келген болуы мүмкін екенін көрсетеді. Папарға сілтеме жасай алатын ертерек дереккөз – 9-ғасырдың басында өмір сүрген ирландтық монах және географ Дикуилдің еңбегі, онда «қасиетті адамдардың» солтүстік жерлерге саяхаттары туралы айтылған. Алайда, Дикуил Исландия туралы айтып отыр ма, әлде Оркни және Шетланд сияқты солтүстік аралдарға қоныстанған гэльдік ирландтық шөлгештер туралы баяндап отыр ма, белгісіз. Бірнеше исландтық жер-су аттары Папармен байланыстырылған, соның ішінде Папей аралы және Вестманнэйяр («Батыстықтар аралдары»), бірақ бұл жерлерде археологиялық дәлелдер әлі осы байланысты растаған жоқ. Тағы бір теория бойынша, екі дереккөз біріктірілген, ал Торгильсон өзінің тарихын Дикуилдің жазбаларына негіздеген. «Исландиялық қоныстар кітабы» (Landnámabók), түпнұсқасы 11 ғасырға жататын болса, бірінші бетінде скандинавиялықтар келгенге дейін Исландияда ирландтық монахтар тұрғанын нақты айтады. Бұл мәліметке сәйкес, монахтар өздерінен қалған көптеген естеліктер арқылы – ирландтық кітаптар, қоңыраулар және митралар – олардың алдынғыларын анықтауға викингтерге көмектескен. «Исландиялық қоныстар кітабы» бойынша, ирландтық монахтар викингтер келген кезде аралды тастап кеткен немесе викингтер келген кезде онда тұрмаған.
The first Norsemen began settling in Iceland in 874 CE. The oldest Scandinavian source mentioning the existence of the Papar, however, the Íslendingabók ("Book of the Icelanders") by Icelandic chronicler Ari Þorgilsson, was written between 1122 and 1133, some time after the event. Ari writes of "Christian men", titled the 'Papar' by the Norsemen, who departed the isle because of their dislike of the 'heathen' Norse, pointing to the possibility of the Papar having arrived before the Norse. An earlier source that could possibly refer to the Papar is the work of Dicuil, an early 9th century Irish monk and geographer, which included mention of the wandering of "holy men" to the lands of the north. However, it is not known whether Dicuil is speaking about Iceland, as Gaelic Irish hermits also settled in other islands of the north such as Orkney and Shetland. Several Icelandic toponyms have been linked to the Papar, including the island of Papey and the Vestmannaeyjar ("islands of the Westmen"), but no archaeological evidence in these places has yet confirmed the link. Another theory is that the two sources were conflated and that Þorgilsson based his history on the writings of Dicuil. The Landnámabók (The Icelandic Book of Settlements), possibly dating from the 11th century in its original form, clearly states on page one that Irish monks had been living on Iceland before the arrival of Norse settlers. According to this account, the basis behind this knowledge was monks' leaving behind numerous reminders of their stay, including Irish books, bells and crosiers, helping the Norse to identify their predecessors. According to the Landnámabók, the Irish monks left the island either when the Norse arrived or were no longer living there when the Norse arrived.