Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Квинсленд штатының тұрғын үй стилі, Австралия
Residential style of Queensland, Australia
Квинсленд архитектурасы – Австралияның Квинсленд штатында кең таралған тұрғын үйлердің бір түрі. Ол сонымен қатар көршілес Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының солтүстік бөлігінде де кездеседі және Австралияның басқа штаттарындағы сәулет өнерімен көптеген ұқсастықтары бар, бірақ ерекше және бірегей. Типик Квинсленд стиліндегі үйлердің формасы Брисбеннің шағын аудандарын басқа астаналардан ерекшелейді. Квинсленд стилі Австралияның ең танымал сәулет стилі деп есептеледі. Бұл стиль 1840 жылдары қалыптасты және жергілікті стильдің дамуын көрсете отырып, бүгінге дейін салынып келеді. Бұл термин көбінесе тұрғын үй құрылысына қолданылады, алайда кейбір коммерциялық және басқа да құрылыс түрлері Квинсленд стилі деп танылады.
Queenslander architecture is a modern term for a type of residential housing, widespread in Queensland, Australia. It is also found in the northern parts of the adjacent state of New South Wales, and shares many traits with architecture in other states of Australia, but is distinct and unique. The form of the typical Queenslander style residence distinguishes Brisbane's suburbs from other capital cities. The Queenslander is considered Australia's most iconic architectural style. This style developed in the 1840s and is still constructed today, displaying an evolution of local style. The term is primarily applied to residential construction, although some commercial and other types of construction are identified as Queenslander.
Сипаттамалары
Квинсленд стиліндегі үй – жеке жер учаскесінде орналасқан, толқынды темір шатыры бар ағаштан салынған дербес үй. Еден асты кеңістігі көбінесе қойма, машина тұрағы немесе ғимараттың астындағы салқын, қараңғы жерде қосымша тұруға арналған кеңістік ретінде пайдалануға жеткілікті. Кейде еден асты аймағы ағаш тіреулермен әдеміленеді. Мұндай үйлердің тағы бір артықшылығы – олардың оңай бейімделуі. Квинсленд үйін көтеру, төмендету, қайта бағыттау немесе толығымен орнын ауыстыру салыстырмалы түрде оңай. Үйдің негізгі тұрғын бөлмелері жерден көтеріліп, платформа қабатта орналасқан бірнеше бөлмеден тұрады. Дәстүрлі жоспарлау және терезелердің орналасуы, жақтаулар, төбе розеталары және есіктер мен терезелердің ауа ағынын үздіріссіз қамтамасыз ететіндей етіп орналастырылуы сияқты инновациялық әдістер арқылы пассивті салқындатуға ыңғайлы жағдай жасайды. Веранда – жоспардағы ең көп кездесетін элемент, ол күндіз де, түні де жартылай сыртқы тұрғын кеңістік ретінде пайдаланылуы мүмкін. Брисбенде көптеген адамдар верандада тамақ ішуге арналған үстел мен орындықтарға, сондай-ақ күндіз демалуға арналған төсек немесе ұйықтауға арналған орындықтар қояды. Шатырға орнатылған желдеткіштер (whirly birds) ыстық ауаны төбеден сыртқа шығаруға көмектеседі. Әдетте, Квинсленд үйі Квинслендтің субтропиктік климатына – көп жауын-шашынға және орташа жазғы температурасы 23–36°C (73–97°F) аралығында болатын, жұмсақ және ылғалды климатқа өте қолайлы. Дегенмен, бұл стиль штаттың басқа да аймақтарында, тіпті суық және ыстық жерлерде де кездеседі, бірақ олар сол жергілікті жағдайға бейімделіп салынған.
The quintessential Queenslander is a single detached house made of timber with a corrugated iron roof located on a separate block of land. The underfloor space is often high enough for additional uses such as storage, a carport, or even as extra living area in the cool, dark spaces beneath the building. The underfloor area was sometimes decoratively screened at the perimeter with timber battens. Another advantage of being constructed on stumps is that the buildings are highly adaptive. Raising, lowering, reorienting, or completely relocating Queenslanders is relatively easy. The main living areas of the house, being raised from the terrain, are a series of rooms on a platform floor. Traditionally, planning and fenestration encouraged cross ventilation for passive cooling in a variety of innovative methods, including fanlights, ceiling roses, and alignment of doors and windows to allow uninterrupted air flow. The veranda is the most typical inclusion in the plan, and can be used day and night as a semiexternal living space. In Brisbane, many people have tables and chairs for dining and a daybed or sleepout on their verandas. Whirly birds placed on roofs allow for hot air to be drawn out of ceiling spaces. Typically, the Queenslander is suited to the subtropical climate of Queensland of high rainfall and mild to hot, humid climate with average summer temperatures in the range of 23–36 °C (73–97 °F). However, the type is found across the state in both colder and hotter locations, usually with adaptations to suit.
Тарих
Ағаш жеткілікті болғандықтан және 1900 жылдан кейін Квинслендте бағаланатын құрылыс материалы болғандықтан, ағаш саудагерлері барлық бөліктері алдын ала кесілген және тапсырыс беруге дайын үйлерді ұсына отырып, тұрғын үй қорының қажеттігін қанағаттандырды. Бұл үйлер үй салудың басқа тәсілдеріне – белгілі құрылысшымен жұмыс істеуге немесе сәулетшіні жалдауға қарағанда арзанға түсті. Дегенмен, "құрастыруға дайын" үйлер (немесе диірменде кесілген үйлер) Квинсленд үйлеріне басқа австралиялық штаттардағы немесе климаттардағы үйлерге қарағанда жақсырақ сәйкес келді. Брисбенде осы өнімді ұсынған компаниялар негізінен Ньюстедтен Браун мен Брод және Крик-стриттен Кемпбелл ағайындары болды. Браун мен Брод 1915 жылы өнімдерін жариялағаннан кейін "құрастыруға дайын" үй салу фазасын бастады. Компанияның ұраны: "Үйлер жарты уақытта салынады". Бірақ, олардың каталогтарында сенімділік пен сапа, сондай-ақ олардың шеберлері өз мамандықтарында сарапшылар екендігі де баса көрсетілді. 1922 жылға қарай, құрастыруға дайын үйлер Солтүстік Жаңа Оңтүстік Уэльске тарады, бұл өнімнің "Квинсленд феномені" болуы мүмкін екенін көрсетеді. Квинслендте осы идеяны қабылдаған басқа да ағаш компаниялары болды. Құрылысының қарапайымдығының арқасында 1920-1930 жылдар аралығында стандартталған үлгілер жасалды. Осы артықшылықтарға қарамастан, талқылар өзгерді және Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін бұл стиль сұраныстан қалды. Арзан үйлерге деген қажеттілікке байланысты үлкен верандалар кішкентай алаңдарға дейін азайтылды. Кейіннен ішкі қабырғалар ағаштан емес, талшықты тақталардан, мысалы асбесттің қабаттарынан немесе талшықты/гипсті панельдерден жасала бастады. Сонымен қатар, соғыстан кейін, артық әскери техникасы қолжетімді болды, бұл құрылыс алаңдарын дайындауға мүмкіндік берді және бұтақтарға орнатудың салыстырмалы арзандығы төмендеді. Жерге қолжетімділік азайды және тұрмыстық тұрғыдан қарағанда аз күтімді қажет ететін үйлерге басымдық берілді.
With timber plentiful and the preferred building material in Queensland after 1900, a new product emerged to fill the need for housing stock – “Ready to Erect” homes provided by timber merchants with all of the pieces already pre cut and readily available for ordering. The homes were cheaper than the other options for home building either working with an established builder or employing an architect. However, it would appear that “ready to erect” houses (or mill cut houses) were more suitable to the Queensland house than those constructed in other Australian states or climates. The companies that offered this product in Brisbane were primarily Brown and Broad of Newstead and Campbell Brothers of Creek Street Brisbane. Brown and Broad began the “ready to erect” home building phase, with their products announced in 1915. The motto of the company was “Houses built in half the time.” However, their catalogues also emphasized reliability and quality, and the fact that their tradesman were all expert in their own trade. By 1922, the ready to build homes had spread to northern New South Wales, with an indication that this “ready to build” product may be a “Queensland phenomenon.” There were some other timber companies in Queensland that had also adopted the concept of ready to build homes. Owing to their simplicity of construction, standardised designs were produced through the 1920s and 1930s. Despite these advantages, tastes changed and the style fell out of favour after the Second World War. The need for cheaper homes first had large verandas reduced to small landings. Subsequently, internal walls were no longer made of timber and were made of fibreboards, such as asbestos sheeting or fibre/gypsum panels. Additionally, after the war, surplus military earthmoving equipment became common and preparing sites for construction was then possible and the relative cheapness of construction on stumps diminished. Land availability decreased and preferences moved towards lower maintenance types of housing.
Ағымдағы
Көптеген ескі Квинсленд штатының ғимараттары, тұрғын және коммерциялық үйлер, Брисбен қаласының орталық бөлігінде, жаңа заманауи ғимараттар салу үшін бұзылып, Брисбеннің жаңаруына (gentrification) себепкер болды. Дегенмен, қалалық мұраға қоғамдық назардың артуы жергілікті билік органдарына Квинсленд архитектурасы үстемдік ететін аудандар мен қалалардың ерекше "темір және ағаш" сипатын қорғауға бағытталған консервациялық шараларды қабылдауға мүмкіндік берді. Бас жоспармен салынған тұрғын үйлер басқа штаттардағылардан ешқандай айырмашылығы жоқ болса да, көптеген жекелеген үйлер Квинсленд стилінде, әсіресе жағажай бойындағы демалыс үйлері, көбірек заманауи үлгіде салынды. Көптеген Квинсленд стиліндегі үйлер жерді дамыту кезінде бұзылудан сақтау үшін көшіріліп немесе орнынан алынып тасталады.
Many old Queenslander buildings, both residential and commercial, have been demolished to make way for more modern buildings, particularly in the inner urban area of Brisbane, contributing to Brisbane's gentrification. However, community awareness of urban heritage has had local governments implement conservation measures to protect the unique 'tin and timber' character of neighbourhoods and towns dominated by Queenslander architecture. While master planned housing estates are indistinguishable from those in other states, many custom built homes are designed in a more modern version of the Queenslander style, particularly holiday houses in coastal areas. Many Queenslander style homes are being removed/relocated to save them from demolition when the land is being developed.
Биік ғимарат
Кейбір биік ғимараттарда Квинсленд үйінің архитектурасының белгілі бір элементтерін табуға болады. Алғашқы биік ғимараттардың тар балкондары көбінесе терезелердің сыртын тазалау үшін пайдаланылған. Квинслендте биік балкондар біртіндеп кеңейіп, Квинсленд үйлері мен басқа да ескі үйлердің верандалары мен артқы палубалары сияқты кең ауқымды ашық тұрғын алаптарына айналды. Квинслендтің биік ғимараттары ландшафт үстінде сәндік көтерілудің жаңа жолдарын тауып, қоғамдық ыңғайлылықты кеңейтетін, жасыл жеңілдіктерді, тіршілік ортасын және қозғалыс жолдарын, көлеңке, бассейндер, бақтар, палубалар, жаяу жолдар мен көшелерді су жағалауымен байланыстыратын мүмкіндіктерді жасайды, сондай-ақ биік ғимараттардың астынан және арқылы өтетін жолдарды ұсынады. Ғимарат тіректері жаңбырлы ормандардағы ағаштарды еске түсіріп, көлеңкелі алаптарға салқындық әкелетін папоротниктер мен жүзімдерді қолдайды. Биік ғимараттардың астына қоғамдық қол жеткізімділікті кеңейту, аудандағы тығыздық артатын кезде тұрғындарға су жағалауына көру және/немесе жаяу жолмен қол жеткізуді қамтамасыз ету мүмкіндігін береді. Квинсленд биік ғимараттар тәжірибесі архитекторларға астыңғы кеңістіктерді әшекейлік торы мен балюстрадамен үйлестіріп, көрнекті етудің жолдарын ұсынады.
Certain elements of Queenslander house architecture can be found in some highrise buildings. Early highrise buildings had narrow balconies that were mostly used for cleaning the outside of windows. In Queensland, highrise balconies gradually evolved to become wide outdoor living spaces of the quality of verandas and the back decks of Queenslander houses and other old houses. Queensland's highrise buildings are finding new ways to hover above the landscape creating lush shaded undercrofts that extend public amenity, mature planting, habitat and flowpaths, shade, pools, gardens, decks, boardwalks and amenity connecting streets to waterfront through and under the highrise. Building supports give vertical elements to mimic rainforest trees in supporting ferns and vines that bring coolness to shaded undercrofts. Extending public access under high rise is an opportunity to give the community visual and or pedestrian access back to waterfronts as the density rises in their neighbourhood. Queenslander highrise practice gives architects ways to blend and celebrate undercrofts with lace and balustrade detailing.
Түйінді шапкалар
Ағаш үйлер үшін Квинсленд штатында ақ құмырсқалар (термиттер) елеулі мәселе тудыратындықтан, Квинслендтік үйлерде түбір қаптары (сондай-ақ құмырсқа қаптары деп те аталады) болады. Бұл – ғимараттың негізгі бөлігіне ақ құмырсқалардың жетіп кіруін қиындататын металл пластиналар. Дегенмен, кір немесе құмырсқа ұялары жиналған жағдайда, ақ құмырсқалар осы қаптарды аралап өтуі мүмкін, сондықтан түбір қаптарының жақсы жағдайда екенін және ақ құмырсқалардың негізгі құрылымға кіруін ертерек анықтау үшін жүйелі тексерулер қажет. Тас немесе кірпіштен салынбағандықтан, Квинсленд сәулетінде іргетас болмайды. Алайда, негіз тасын салудың дәстүрлі рәсіміне деген құштарлық, әсіресе шіркеулер мен басқа да қоғамдық ғимараттар үшін, Квинслендтік үйлерде түбір қаптау рәсімі деген жаңа дәстүрді қалыптастырды, онда құмырсқа қабы бір немесе бірнеше түбірге салтанатты түрде бекітілді. Құмырсқа қабында естелік жазу орналастыру мүмкін болмайтындықтан (іргетастан айырмашылығы), кейде ғимаратқа кейіннен плакет немесе басқа да естелік белгі қосылып, оқиғаны тарихқа түсірілді, бірақ көбінесе мұндай түбір қаптау рәсімдері тұрақты естелік қалдырмады.
As white ant (termites) pose a serious problem in Queensland to timber dwellings, Queenslander buildings have stump caps (also known as ant caps). These are metal plates placed on top of each stump shaped to make it difficult for white ants to reach the main part of the building. However, accumulations of dirt or ants' nests can enable the caps to be traversed by the white ants, so regular inspections are needed to ensure the stump caps are in good condition and for early detection of white ant entry to the main structure. Not being built of stone or brick, Queenslander architecture cannot have a foundation stone. However, the desire for the traditional ceremony of laying a foundation stone, particularly for churches and other community buildings, evolved a new tradition in Queenslander buildings of a stump capping ceremony, where an ant cap was ceremonially affixed to one or more stumps. Since an ant cap cannot have a commemorative message (unlike a foundation stone), sometimes a plaque or other method of commemoration was subsequently added to the building to record the occasion for posterity, but mostly such stump capping ceremonies left no permanent commemoration.