Кіріспе
Тұрғын үйді құрайтын ғимарат – тұрғын үй түрі. Үй – бір тұрғын бірлік ғимарат. Ол қарапайым лашықтан бастап ағаш, кірпіш, бетон немесе басқа материалдан жасалған күрделі құрылымға дейін әртүрлі күрделілікке ие болуы мүмкін, сондай-ақ сумен жабдықтау, электрмен жабдықтау, жылыту, желдету және кондиционерлеу жүйелерімен жабдықталған болуы мүмкін. Үйлер жаңбыр сияқты жауын-шашынның тұрғын кеңістігіне енуіне жол бермес үшін әртүрлі шатыр жүйелерін пайдаланады. Үйлер әдетте есіктермен немесе құлыптармен жабдықталады, олар тұрғын кеңістігін қорғауға және оның иелерін және мүліктерін ұрылардан немесе басқа да бөгет жасаушылардан қорғауға арналған. Батыс мәдениетіндегі көптеген қазіргі заманғы үйлерде бір немесе бірнеше жатын бөлмелері, ванна бөлмелері, ас үй немесе тамақ дайындау аймағы және қонақ бөлмесі болады. Үйде жеке асхана болуы мүмкін, немесе тамақтану аймағы ас үйге немесе басқа бөлмеге біріктірілген болуы мүмкін. Солтүстік Америкадағы кейбір үлкен үйлерде демалыс бөлмесі де болуы мүмкін. Дәстүрлі ауыл шаруашылығымен айналысатын қоғамдарда үй жануарлары, мысалы тауықтар немесе ірі мал (мысалы, сиырлар) адамдармен үйдің бір бөлігін бөлісе алады. Үйде тұратын әлеуметтік топ үй шаруашылығы деп аталады. Көбінесе үй шаруашылығы – қандай да бір отбасы, бірақ үй шаруашылығында бөлмедестер немесе жатақханадағы байланысы жоқ адамдар сияқты басқа да әлеуметтік топтар да болуы мүмкін, олар әдетте үйді өз үйі ретінде пайдаланады. Кейбір үйлерде бір отбасы немесе олармен шамалас топ үшін ғана тұрғын кеңістік бар; ал үлкен үйлер немесе қатарластырылған үйлерде бір құрылымда бірнеше отбасылық тұрғын үйлер болуы мүмкін. Үйдің жанында көлік құралын қоюға арналған гараж немесе бау-бақша құралдарын сақтауға арналған сарай сияқты қосымша ғимараттар болуы мүмкін. Үйдің артқы, алдыңғы немесе екі ауласы болуы мүмкін, олар тұрғындарға демалуға, тамақтануға немесе жаттығулар жасауға қосымша орын қызметін атқарады.
the form of dwelling
A house is a single unit residential building. It may range in complexity from a rudimentary hut to a complex structure of wood, masonry, concrete or other material, outfitted with plumbing, electrical, and heating, ventilation, and air conditioning systems. Houses use a range of different roofing systems to keep precipitation such as rain from getting into the dwelling space. Houses generally have doors or locks to secure the dwelling space and protect its inhabitants and contents from burglars or other trespassers. Most conventional modern houses in Western cultures will contain one or more bedrooms and bathrooms, a kitchen or cooking area, and a living room. A house may have a separate dining room, or the eating area may be integrated into the kitchen or another room. Some large houses in North America have a recreation room. In traditional agriculture oriented societies, domestic animals such as chickens or larger livestock (like cattle) may share part of the house with humans. The social unit that lives in a house is known as a household. Most commonly, a household is a family unit of some kind, although households may also have other social groups, such as roommates or, in a rooming house, unconnected individuals, that typically use a house as their home. Some houses only have a dwelling space for one family or similar sized group; larger houses called townhouses or row houses may contain numerous family dwellings in the same structure. A house may be accompanied by outbuildings, such as a garage for vehicles or a shed for gardening equipment and tools. A house may have a backyard, a front yard or both, which serve as additional areas where inhabitants can relax, eat, or exercise.
Этимология
Үй сөзі тікелей ескі ағылшын тіліндегі hus сөзінен шыққан, ол "тұрғын үй, паналау, үй" деген мағынаны білдіреді. Бұл сөз өз кезегінде этимологиялық талдау арқылы қайта құрастырылған протогерман тіліндегі husan сөзінен туындаған, оның шығу тегі белгісіз. Үй сөзінен бастау алған "Б" әрпі, үйді бейнелейтін ерте протосемиттердің иероглифтік символы арқылы пайда болды. Бұл символ түрлі туысқан тілдерде "байт", "бет" немесе "бет" деп аталды, содан кейін грек әрпі – бетаға айналды, оны римдіктер қолданды. Араб тілінде бейт сөзі үйді білдіреді, ал мальтий тілінде бейт үйдің шатырын көрсетеді.
Орналасу
Архитекторлар үйді мекендейтін адамдардың қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін бөлмелерді жобалайды. Фэн-шуй, бастапқыда жаңбыр және микроклимат сияқты факторларға сәйкес үйлерді орналастыруға арналған қытайлық әдіс, жақында үй ішінде тұратын адамдарға үйлесімді әсер ету мақсатында интерьер кеңістіктерін жобалауға да қатысты, бірақ ешқандай нақты әсері дәлелденбеген. Фэн-шуй сондай-ақ тұрғын үйдің ішіндегі немесе оның маңындағы "аураны" білдіруі мүмкін, бұл жылжымайтын мүлік сатудағы "ішкі-сыртқы ағын" тұжырымдамасына ұқсас. АҚШ-та үйдің шаршы футы "тұрғын алаңының" көлемін көрсетеді, гараж және басқа да тұрғын емес кеңістіктер есепке алынбайды. Еуропада үйдің "квадрат метр" көрсеткіші үйді қоршап тұрған қабырғалардың ауданын көрсетеді, сондықтан ол кез келген қосымша гараждар мен тұрғын емес кеңістіктерді қамтиды. Үйдің қабаттарының саны үйдің шаршы футына әсер етеді. Адамдар үй жануарлары мен жабайы жануарлар үшін де үйлер салады, көбінесе олар адамдарға арналған үйлердің кіші нұсқаларына ұқсайды. Адамдар салған таныс жануарларға арналған үйлерге құс үйлері, тауық үйлері және ит үйлері жатады, ал шаруашылық жануарлары көбінесе қораларда және аңдарда ұсталады.
Тарих
Үйдің және оның ішкі кеңістігінің ең алғашқы пайда болуы туралы көп мәлімет жоқ; алайда, оның бастауын ең қарапайым паналау нысандарына дейін табуға болады. Мысалы, б.з.б. V мыңжылдыққа жататын, өте жақсы сақталған үй және оның ішіндегі заттар Ирактағы Телл Мадхурда қазба жұмыстары кезінде табылған. Римдік сәулетші Витрувийдің теориясы бойынша, сәулет өнерінің алғашқы нысаны – лаймен жабынған ағаш бұтақтарынан жасалған каркас, яғни примитивті үй болған. Филип Табор кейіннен 17 ғасырдағы голланд үйлерінің қазіргі үйлердің негізін қалауға үлкен үлес қосканын айтады. Үй идеясын қарастырғанда, үйдің отаны – Нидерланды. Бұл идеяның қалыптасуы 17 ғасырдың бірінші үш тоқсанына дейін соғылуы мүмкін, осы кезде Голландия бұрын-соңды көрілмеген және теңдесі жоқ капиталды жинап, оны тұрғын кеңістікке жұмсады.
Құқықтық мәселелер
Тарихи маңызы бар ғимараттар заңмен шектеулерге ие. Ұлыбританиядағы жаңа үйлер Тауарлар сату туралы заңға бағынбады. Жаңа үй сатып алғанда, сатып алушы басқа өнімдерді сатып алу кезіндегіге қарағанда басқаша заңдық қорғауға ие. Ұлыбританиядағы жаңа үйлер Ұлттық үй салу кеңесінің кепілдігімен қамтамасыз етіледі.
Анықтама және символика
Тығыз қоныстар өскен сайын адамдар үйлер мен жер учаскелерін анықтау жолдарын ойлап тапты. Жеке үйлер кейде арнайы есімдермен аталады, ал осы есімдер өз кезегінде маңызды эмоционалдық мағынаға ие болуы мүмкін. Үйлерді анықтаудың жүйелі және жалпылама тәсілі ретінде үй нөмірлеудің түрлі әдістері қолданылады. Үйлер оларды салғандардың немесе оларда тұратындардың жағдайларын немесе пікірлерін көрсете алады. Мысалы, ірі әрі әсем үй көзге түсетін байлықтың белгісі болса, қайта пайдаланған материалдардан салынған қарапайым үй энергияны сақтауға қолдау көрсетуі мүмкін. Ерекше тарихи маңызы бар үйлер (мысалы, белгілі адамдардың бұрынғы тұрғын үйлері немесе тіпті өте көне үйлер) қала құрылысында ескерткіш ретінде қорғалатын мәртебеге ие болуы мүмкін. Мұндай ғимараттар ескерткіш тақталармен белгіленеді. Тұрғын үйге ие болу экономикадағы әл-ауқаттың кең таралған өлшемі болып табылады. Көптеген табиғи апаттардан кейін үйлердің бұзылуы, шатырларда тұру және үйлерді қайта жаратудың маңыздылығын салыстырып қарастырайық.