Америкалық археолог Дон Э. Крабтри: Флинт жасау шеберінің өмірі мен еңбектері
Don Crabtree
Америкалық археолог Дон Э. Крабтри – тас құралдар жасау шебері, тәжірибелік археологияның негізін қалаушы. «Крабтри заңы» және тас өңдеу терминологиясы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық археолог
American archaeologist
Дон Э. Крэбтри (8 маусым 1912 жыл - 16 қараша 1980 жыл) – американдық кремний кесу шебері және эксперименталды археологияның негізін қалаушы. "Америкалық кремний кесушілердің деканы" деп танылған ол көбінесе өзіндік білім алған, бірақ Айдахо университеті оған құрметті докторлық дәрежесін берді. Оның 1972 жылы жарық көрген "Кремнийді өңдеуге кіріспе" атты еңбегі литик технологияны зерттеушілер үшін маңызды терминологиялық көздердің бірі болып табылады. Крэбтри "Крэбтри заңы" арқылы белгілі, ол мынадай тұжырымды айтады: "Тас артефактқа жасалған соңғы өңдеудің дәрежесі, қабықпен, ұнтақтаумен және/немесе жылтыратумен жасалса да, артефактты жасаған литик азайту процесін анықтауды қаншалықты қиындатады". Тәжірибелік тәжірибелер мен археологиялық жағдайларды (дайын құралдар мен олардың өндірісінен қалған тас сынықтары) зерттеу арқылы Крэбтри түрлі ежелгі кремний және обсидиан пышақтарының көшірмелерін жасауды үйренді.
Don E. Crabtree (June 8, 1912 – November 16, 1980) was an American flintknapper and pioneering experimental archaeologist. Known as the "dean of American flintknappers" he was mostly self educated, however he was awarded an honorary doctorate degree by the University of Idaho. His 1972 publication An Introduction to Flintworking still serves as one of the primary terminology sources for students of lithic technology. Crabtree is known for "Crabtree's Law", which states that "the greater the degree of final finishing applied to a stone artifact, whether by flaking, grinding, and/or polishing, the harder it is to conclude the lithic reduction process which produced the stone artifact". Through practical experimentation and study of archaeological finds (both completed tools and the chips of stone left by their production) Crabtree learned to produce replicas of a variety of different ancient flint and obsidian blades.
Өмір мен өлім
Дон Э. Крэбтри 1912 жылғы 8 маусымда Айдахо штатының Хейберн қаласында дүниеге келген. 1930 жылы Твин-Фолс қаласында орта мектепті бітіріп, одан кейін Айдахо электр компаниясында жұмыс істеді. Ұзақ уақыт өтпей ол Калифорнияға сапар шегіп, 1930 жылдардың ортасында геология және палеонтология мамандығы бойынша Лонг-Бич колледжіне түсті. Крэбтри іспен бірге ойлайтын, өте белсенді, бірақ оқуды ұнатпайтын адам ретінде белгілі болды; осы себепті ол бір семестр оқығаннан кейін Лонг-Бич колледжін тастап, өз жолын таңдады. 1939 жылы ол қатерлі ісікке шалдыққан екенін білді, бұл жағдай археологияны өздігінен зерттеуіне уақытша кедергі келтірді. Соғыс жылдарында ол әйелі Эвелинмен танысып, 1943 жылы Калифорниядағы «Бетлехем Стил» компаниясында жұмыс істеп жүргенде үйленді. Крэбтри келесі 30 жыл бойы сол кездегі археологиядағы көрнекті тұлғалардың бірі – Альфред Кробер сияқты мамандарды оқытып, оларға көмектесті. Крэбтриден сондай-ақ Кловис ескерткіші сияқты маңызды қазба орындарында кеңес сұралды. Өте сәтті мансабынан кейін ол 1980 жылғы 16 қарашада Айдахо штатының Твин-Фолс қаласында жүрек ауруының асқынуларынан қайтыс болды.
Don E. Crabtree was born in Heyburn, Idaho on June 8, 1912. He finished high school in Twin Falls in 1930, after which he worked for the Idaho Power Company. After a brief period he traveled to California where he enrolled in Long Beach Junior College in the mid 1930s with the intent to major in geology and paleontology. Crabtree was noted as being a thinker while doing, highly active, and not enjoying studying; due to this he dropped out of Long Beach Junior College after only one term to go his own route. In 1939 he discovered he had cancer, and this discovery briefly impeded his self study in archeology. During the war years he met his wife, Evelyn, and married in 1943 while working for the Bethlehem Steel Company in California. Crabtree would spend the next 30 years educating and assisting some of the biggest names in archeology at the time such as Alfred Kroeber. Crabtree was also asked for his advice at influential sites like the Clovis type site. After a highly successful career he died in Twin Falls, Idaho on November 16, 1980 of complications due to heart disease.
Жұмыс істеген уақыты
Мектепті бітіргеннен кейін Дон Крэбтри алдымен Айдахо электр компаниясында жұмыс істеді. Калифорниядағы Лонг-Бич колледжінен шығып кеткен соң палеонтологиялық зертханаларда жұмыс істей бастады. 1930 жылдардың соңында ол Берклидегі Калифорния университетінің омыртқалы жануарлар палеонтологиясы зертханасында дайындықшы болып жұмыс істеді. Осы кезеңде ол Берклидегі Лоуи мұражайының Альфред Л. Кройбер және Э. В. Гиффордпен танысты. Берклидегі жұмысының барысында ол ғалымдар мен студенттерге, ал кейде мұражайға келгендерге кремнезёрлік шеберлігін көрсетіп, демонстрациялар өткізді. 1941 жылы қатерлі ісікпен күресі аяқталғаннан кейін Огайо тарихи қоғамының литикалық зертханасында бірнеше ай жұмыс істеді. Осы уақытта Крэбтри Пенсильвания университетіне литикалық зерттеулер жөніндегі кеңесші ретінде шақырылды, онда ол Эдгар Б. Говардпен және Black Water Draw-дегі Кловис нүктесінің типі бойынша табылған жермен байланысты болды. Смитсондар институтының Фрэнк Х. Х. Робертс та осы шарада Линденмайер Фолсом нүктелерінің жинағын талдау бойынша кеңес алу үшін оны шақырды. АҚШ Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысқан кезде литикалық зертхана жабылды, ал Крэбтри Калифорнияға оралып, соғысқа көмектесу үшін Бейтлехем болат компаниясында үйлестіру инженері болып жұмыс істеді. Компания Тынық мұхиты үшін кемелер салғанша, ол соғыс аяқталғанға дейін жұмыс істеді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ол Айдахо штатының Твин-Спрингс қаласына оралып, соғыстан кейінгі нарықта сәтті жылжымайтын мүлік сатушысы болды. Крэбтри 1952 жылдан 1962 жылға дейін АҚШ Ауыл шаруашылығы министрлігінің Твин-Фолс қаласындағы Ауыл шаруашылығын тұрақтандыру және сақтау қызметінде (ASCS) округтік бақылаушы болып жұмыс істеді. 1962 жылдың наурыз айында ол Айдахо штатының колледж музейінде нүктелік типтану мәселелері бойынша Батыс археологтарының бірінші конференциясын өз шеберлігімен кремнезёрлік бұйымдар жасау арқылы ашты. 1964 жылы Покателло музейінде литикалық технология бойынша ғылыми қызметкер болып тағайындалды және 1975 жылға дейін осы қызметін атқарды.
After graduation from high school Don Crabtree first worked for the Idaho Power Company. After dropping out of Long Beach Junior College in California he began working in paleontological laboratories. By the late 1930s he was the preparator in the vertebrate paleontology laboratory at the University of California, Berkeley. It was during this time he became acquainted with Alfred L. Kroeber and E. W. Gifford of the Lowie Museum at Berkeley. His time at Berkeley also included conducting flint knapping demonstrations for scholars and students and occasionally for museum visitors. After his battle with cancer was over in 1941 he worked for several months at the Lithic Laboratory of the Ohio Historical Society. It was during this period that Crabtree was called upon as an advisor in lithic studies to the University of Pennsylvania, where he was associated with Edgar B. Howard and the Clovis point type site at Black Water Draw. Frank H. H. Roberts of the Smithsonian Institution also called upon him around this time to consult on the analysis of the Lindenmeier Folsom point collection. When the U. S. entered into World War II the Lithic lab was discontinued and Crabtree returned to California to assist in the war effort as a coordination engineer for Bethlehem Steel Company, which built the ships for the Pacific effort until the war ended. After WWII he returned to Twin Springs, Idaho and became a successful real estate salesman in the postwar market. Crabtree was employed from 1952 until 1962 as a county supervisor for the U. S. Department of Agriculture's Agricultural Stabilization and Conservation Service (ASCS) in Twin Falls. In March 1962 he opened the First Conference of Western Archaeologists on Problems of Point Typology at the Idaho State College Museum with a demonstration of his flintworking skills. In 1964 he was appointed Research Associate in Lithic Technology at the Pocatello Museum a job he maintained until 1975.
Марапаттар мен құрметтер
Дон Крэбтри эксперименталды археология саласындағы көрнекті үлесі үшін Айдахо университетінің құрметті докторлық дәрежесімен марапатталды. Ол көбінесе лекция оқудан және еңбектерін жариялаудан тартынды, сондықтан археологиялық қауым оның еңбектерінің тереңдігін Айдахо штаты университеті мұражайының "Тебиуа" журналында жарияланғанға дейін толыққанды түсінбеді. Осыдан кейін ол АҚШ-та кеңінен танылды және 1969 жылдан 1975 жылға дейін 33 шамасында оқушыға сабақ берген Флинтнапингтің "Крабтри мектебі" ашылды, олардың көптегені литикалық технология бойынша студенттерді оқытқан диссертациялар қорғады. 1969 жылы Крэбтридің бірқатар жұмыстары Нью-Йорктегі Америка табиғи тарих мұражайындағы арнайы көрмеде ұсынылды. Ол сонымен қатар, қазіргі заманғы литиканы зерттеуде маңызды роль атқаратын "Крабтри заңының" авторлығымен де танымал. Дон Крэбтри өзінің барлық еңбектерін Айдахо университетіне қазіргі және болашақ археологтар зерттеуі үшін сыйға берді. Америка археология қоғамының Крэбтри сыйлығы да оның құрметіне аталды.
Don Crabtree was awarded an honorary doctorate degree from the University of Idaho for his outstanding contributions to the field of experimental archeology. As a rule he was apprehensive to speak at lectures and publish his work therefore the majority of the archeological community did not realize the depth of his contributions until most of his papers were published in the Idaho State University Museum journal, Tebiwa. After this he became a household name in the U. S. and the "Crabtree School" of Flintknapping was begun during which he taught some 33 pupils from 1969 to 1975 many of which would produce dissertations that would educate students across the country in lithic technology. In 1969 some of Crabtree's work was featured in a special exhibition at New York's American Museum of Natural History. He is also credited with the creation of "Crabtree's Law" which is integral in the modern study of lithics. Don Crabtree donated his entire collection of work to the University of Idaho for current and future archeologists to study. The Crabtree Award of the Society for American Archaeology is also named after him.
Таңдалған мақалалар
Калифорниядағы артефакттармен бірге мастодон сүйегі. 1939 жыл. Американың ежелгі тарихы 5(2):148–149. Орегон жолы бойындағы аккультурацияның археологиялық дәлелдері. 1968 жыл. Тебиуа 11(2):38–42. Айдахо штатындағы Уилсон-Бют үңгірінің I жиынтығындағы артефакттардың технологиялық сипаттамасы. 1969 жыл. Қазіргі антропология 10(4):366–367. Невада штатының Батл-Маунтин қаласынан табылған ерекше диірмен тасы. 1974 жыл. Тебиуа 17(1):89–91.
Mastodon Bone with Artifacts in California. 1939. American Antiquity 5(2):148 149. Archaeological Evidence of Acculturation Along the Oregon Trail. 1968. Tebiwa 11(2):38 42. A Technological Description of Artifacts in Assemblage I, Wilson Butte Cave, Idaho. 1969. Current Anthropology (10)4:366 367. Unusual Milling Stone from Battle Mountain, Nevada. 1974. Tebiwa 17(1):89 91.