Кіріспе

Индо-канадтық фильм "От" – 1996 жылы түсірілген индо-канадтық эротикалық романтикалық драма. Фильмнің сценарийін жазған және режиссерлік еткен – Дипа Мехта. Бұл Мехтаның "Элементтер" трилогиясының бірінші бөлімі, одан кейін "Жер" (1998) және "Су" (2005) фильмдері шықты. Фильм Исмат Чугтайдың 1942 жылғы "Лихаф" ("Жапқыш") атты әңгімесіне негізделген. "От" – гомосексуалдық қатынастарды ашық көрсеткен алғашқы Болливуд фильмдерінің бірі және лесбияндық қарым-қатынасты бейнелеген тұңғыш фильм. 1998 жылы Үндістанда көрсетілгеннен кейін белсенділер бірнеше наразылық акцияларын ұйымдастырып, гомосексуализм және сөз бостандығы сияқты мәселелер төңірегінде кең пікірталас тудырды. Фильм алғаш рет 13 қараша 1998 жылы көрсетілді және Үндістанның көптеген ірі қалаларындағы 42 кинотеатрда үш апта бойы толық залмен көрсетілді. 2 желтоқсанда 200-ден астам "Шив Сена" жақтастары Мумбайдағы Горегаондағы "Cinemax" кинотеатрына шабуыл жасап, шыны терезелерді сындырып, плакаттарды өртеп, ұрандар салды. Олар менеджерлерді билеттерді қайтаруға мәжбүр етті. 3 желтоқсанда Делидегі "Регал" кинотеатрына да шабуыл жасалды. Делидегі наразылыққа қатысқан Мина Кулькарни осы әрекеттердің себебін былай түсіндірді: "Егер әйелдердің физикалық қажеттіліктері лесбияндық актілер арқылы қанағаттандырылса, неке институты құлап, адам баласының көбеюі тоқтап қалады". Сурат және Пунадағы кинотеатрлар сол күні фильмді көрсетуді тоқтатты. Алайда, Калькуттада кинотеатрдың көрсетілімін тоқтатуға тырысқандарға күзетшілер мен көрермендер қарсы тұрып, фильм көрсетілімде қалды. Осы оқиғаларға байланысты Мумбайда 29 адам тұтқындалды. Бас министр Манохар Джоши "От" фильмінің көрсетілімін тоқтату шараларын қолдады: "Мен оларды жасағандары үшін құттықтаймын. Фильмнің тақырыбы біздің мәдениетімізге жат". Үндістан үкіметі вандалдардың жағында болғаны үшін сынға ілікті. 5 желтоқсанда Дипа Мехта, үнді киножұлдызы Дилип Кумар және режиссер Махеш Бхатт сияқты кино қайраткерлері мен сөз бостандығын қолдайтын белсенділердің тобы, фильмді қауіпсіз көрсету үшін Жоғарғы Сотқа 17 беттік өтініш берді, онда негізгі қорғаныспен қатар "қауіпсіздік сезімін" қамтамасыз ету сұралды. Өтініште теңдік, өмір мен бостандық, сөз және пікір еркіндігі, ар-ұждан бостандығы, діни сенім мен діни ұстанымдарды еркін білдіру және бейбіт жиналыстар өткізу құқығын қамтитын Үндістан Конституциясының 14, 19, 21, 25-баптарына сілтеме жасалды. Дилип Кумар неліктен алаңдағанын сұрағанда, ол фильмді көрмегенін, мазмұнына көп көңіл бөлмегенін, бірақ мұндай мәселелер туындағанда олардың мәдени өміріне зиян келтіретін вандализмді жеңіп алу қажеттігін айтты. 7 желтоқсанда Мехта Нью-Делиде CALERI ұйымының және басқа 32 ұйымның белсенділерімен бірге "От" фильмінің көрсетілімін тоқтатуға қарсы шамдармен жарылған наразылық акциясын ұйымдастырды, плакаттарды алып жүріп, "Шив Сенаға" қарсы ұрандар салды және сөз бостандығы үшін шақырды. 12 желтоқсанда 60-қа жуық "Шив Сена" жақтастары іш киімдерін шешіп, Дилип Кумардың үйінің алдында "От" фильмін қолдауына наразылық білдірді. 22 адам тұтқындалды, Кумар мен фильмнің түсіріліміне қатысқан басқа да адамдарға полиция қорғауы ұсырылды. "Cinemax" кинотеатры 18 желтоқсанда "От" фильмінің көрсетілімін қайта бастады, бірақ полиция комиссарының қорғауға қатысты уәдесіне қарамастан, Канпурдағы "Sundar" кинотеатрында жүздеген "Бхаратия Джаната партиясы" (БЖП) мүшелері плакаттарды қиратты. Кинотеатрлар 26 ақпанда қайтадан ашылды және ешқандай оқиғасыз жалғасты.

Үндістанда өрт және лесбиянкалардың құқықтары

От пен фильмнің жалпы қабылдануына байланысты басталған әңгіме, оны қолдайтындар мен қарсыластар, Үндістандағы лесбиянкалар мен гейлердің құқықтарын қорғаушыларды өздерінің өмір сүруі және Үндістанның тарихи мұрасынан квирлік қасиеттерді жою туралы көбірек айтуға шақырды. Бұл фильмнің түсірілуі лесбиянкалар мен гейлердің құқықтары туралы кеңінен ұлттық әңгімелесудің басталуына сәйкес келді. "жарылыс" және "жаңашыл" деген сөздер қолданылды. Шив Сенаның фильмге шабуыл жасауынан кейін партияның көрнекті мүшелері "От" фильмін "үнді дәстүрі мен мәдениетіне қарсы" "адепсіз және порнографиялық" фильм болғандықтан нысанаға алынғанын айтты. Фильмде суреттелген лесбияндық қарым-қатынас "Үндістан тарихының немесе мәдениетінің бөлігі емес" деп сынға алынды. Басқа да индустар фильм "үнді әйелдерін" және жас ұрпақтарды "бақытты әйелдерді күйеулеріне тәуелді болмауға" үйрету арқылы және жұртшылықты "бұзушылық әрекеттері" туралы хабардар ету арқылы "жойпайды" деп қорқынышты білдірді. Шив Сена басшысы Бал Тхакрей оттың қауіптілігі туралы айтып, лесбияндықты "қоғамдық СПИД-ке" теңеді, ол "эпидемия сияқты таралуы мүмкін". Сонымен қатар, Тхакери фильмнің индуизмге шабуыл екенін, өйткені басты кейіпкерлердің есімдері Сита мен Рада, екеуі де индуизмнің маңызды құдайлары деп саналатынын және егер есімдер мұсылман аттарымен өзгертілсе, ол фильмге қарсылығын қайтарып алатынын мәлімдеді. Шив Сенаның әйелдер қанатынан шыққан мәлімдемесінде: "Егер әйелдердің физикалық қажеттіліктері лесбияндық әрекеттер арқылы орындалса, неке институты құлады, адам баласының көбеюі тоқтатылады" делінген. Сыншылар Шив Сенаны "мәдени терроризмге" жол берді және әйелдердің тәуелсіздігі мен сөз бостандығын басу бейнелеріне наразылық білдіру үшін "үнді дәстүрінің" риторикасын қолданды деп айыптады: "Шив Сенаның әрекеті Санг Паривар үшін Үндістанның "мәдениетінің" негізінен әйелдердің жыныстық қатынасына ерлердің бақылауы арқылы анықталатынын көрсетеді". Гей белсенді Ашок Роу Кави Шив Сенаның наразылығын "гейлерді ұрып-соғу" деп сынға алып, лесбияндық "үнді дәстүріне қарсы" деген пікірлерін жоққа шығарды. Мехтаның фильмдерін сынға алған феминисттер оның әйелдер мен гендерлік қатынастарды қарапайым етіп суреттегенін айтады. 1999 жылы белгілі үнді феминист авторлары Мэри Э. Джон мен Тежасвини Ниранжана "От" патриархатты әйел жыныстық қатынасын жоққа шығару мен бақылауға дейін азайтады деп жазды. Авторлар фильмнің патриархатты өзінде ұстап тұрғанын айтады: Әйелдердің жыныстық қатынасын бақылау, әрине, патриархатты негіздейтін идеологиялық тақталардың бірі. Бірақ бұл идеяны сөзбе-сөз қабылдағанда, фильм өзі күресуге тырысатын идеологияға тұтқынға түседі, оның шынайы шындықтың өз нұсқасы патриархалды сөздің айнадағы бейнесі ғана. Fire-дің қорытындысында жыныстық таңдауды табысты жүзеге асыру қажетті ғана емес, сонымен қатар жеткілікті шарт, тіпті әйелдердің бостандықта болуының жалғыз критерийі деп дәлелденген. Осылайша, "бақылаудың" патриархалды идеологиясы алдымен таза бас тартуға дейін төмендейді, егер мұндай бақылау жыныстық қатынасты өндіру мен күшейтуді қамтымаса, кейіннен әйелдердің бостандықтарын еркін жыныстық "таңдауы" ретінде фильмнің өз көзқарасын шығару үшін кері айналдырылады. (1999:582) Қандай да бір бүлдірушілік әлеуетті Отке (мысалы, қазіргі мәдениеттегі гетеросексуалдықтың "табиғатталған" үстемдігін көрнекі ететін фильм ретінде) оның ерлер әйелдерінің жыныстық қажеттіліктерін елемеуі керек деген еркекшілдік болжаммен жоққа шығарылады, әйтпесе олар лесбиянкаға айналады (1999:583). Авторлар сонымен қатар көрермендер "Альтернативті" киноның аясына еніп, тек эстетикалық емес, сонымен қатар саяси кеңістікті иеленуге бағытталған От сияқты фильмдерден қиын сұрақтар қоюы керек деп айтады (Экономикалық және саяси апталық, 6-13 наурыз 1999). Маду Кишвар, сол кездегі Manushi редакторы, Оттің өте сыншыл шолуын жазып, фильмдегі кейіпкерлердің "қалалық үндістер арасындағы орта таптық отбасылық өмірдің қарапайым мінез-құлықтары" ретінде суреттелуіне кінә тапты. Ол гомосексуализмді Үндістанда әлеуметтік тұрғыдан қабылдағанын, егер ол жеке мәселе болып қала берсе, деп мәлімдеді. Мехта "Рада Сита қарым-қатынасын лесбияндық қалыпқа итермелеу арқылы әйелдер ісіне зиян келтірді", өйткені әйелдер енді лесбиян ретінде таңбаланбастан басқа әйелдермен жақын қарым-қатынас жасай алмайды. Дипа Мехта сұхбаттасуларда фильмнің л�...

Саундтрек

Саундтректі "Рамаян" және "Алла Ху" тректерін қоспағанда, А. Р. Рахман жазды және орындады. "Julie's Theme" және "China Town" бонус тректер ретінде қосылды және фильмде қолданылмады. А. Р. Рахман өзінің танымал әндерін "Бомбей" фильмінен қайта пайдаланды немесе өңдеді. Ән ноталары: "Бомбей тақырыбы кіріспе" – аспаптық, "Радха мен Сита махаббат тақырыбы" – аспаптық, "Сита тақырыбы" – аспаптық, "Радха тақырыбы" – аспаптық, "Анта Арабиккадалорам" – А. Р. Рахман, "Мундус фантазиясы 1-бөлім" – аспаптық, "Мундус фантазиясы 2-бөлім" – аспаптық, "Desire Night" – аспаптық, "Bangle's Theme" – аспаптық, "Рамаян" – аспаптық (Рамаян театр тобы жазған), "Алла Ху" – Мирадж Ахмед (Мирадж Ахмед жазған), "Радханың мойындауы" – аспаптық, "Passion" – аспаптық, "Бомбей тақырыбы Финал Радханың жаны" – аспаптық, "Julies Theme" – аспаптық, "China Town" – аспаптық.