Кіріспе

Монаро (/m/ə/'n/ɛər/oʊ/ məNAIRoh), бұрын "Манаро" деп жиі жазылатын, ал қоныстанудың алғашқы жылдарында "Манероо" (абориген сөзіндегі "үлкен жазық" мағынасындағы түсіндірме) – Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының оңтүстігіндегі аймақ. Виктория штатындағы Сноу-Ривер ұлттық паркіне жақын шағын аудан географиялық тұрғыдан Монароның бір бөлігі болып табылады. Австралиялық астаналық аумақ бұл аймаққа жатпаса да, Монародағы кейбір қалалар Канберрамен тығыз байланыста. 2016 жылы Сноу Монаро аймақтық кеңесі құрылды, оған бұрынғы Бомбала, Кума-Монаро және Сноу-Ривер жергілікті басқару органдары кірді. Бұл аймақ Нгариго тайпасының дәстүрлі жері болып табылады және Нгариго халқы 1700 жылдардағы жауапкершілік оқиғалар салдарынан үкімет тарапынан жоғары қауіпті деп тізілгеніне қарамастан, өмір сүруді жалғастырып, Оңтүстік Нгунавал халқымен шекарасын қуана бөліседі. Монаро қарлы жазықтарға, кең аумақты орманға және Снежная өзеніне ие. Holden компаниясының 'Monaro' купе (кейін седан) модельдері (1967–1977, 2001–2006, 1973–1974 (Sedan)) осы аймақтың құрметіне аталған (бірақ 'monAHroh' деп айтылады).

География

Монаро аймағы – теңіз деңгейінен шамамен 1000 метр биіктікте жатқан, солтүстіктегі Муррумбидж өзенінің аңғарынан оңтүстіктегі Эрринундра платосына дейін созылып, шығыс жағында жағалауға қарай тік түсетін үстірттік аймақ. Аймақтың көп бөлігі ежелгі таулы жер, бірақ Кума мен Ниммитабель маңындағы базальт тау жыныстары бүкіл континенттегі жалғыз нағыз черноземдерді құрайды, бұл Австралиядағы ең құнарлы топырақтардың бірі. Басқа жерлерде гранитті топырақ күшті шайылып, өте құнарсыз, жайылымдық жерлерге айналдыру алдында құрғақ орман өсімдіктерін тіршілік етеді. Оңтүстік Таулы Жайлаудың қоңыр шалғындығы – осы аймақта орналасқан өсімдіктер қауымдастығы. Монаро аймағы Тиндерри тауларындағы тік жарлы шыңдармен және Жоғарғы Муррумбидждегі жасыл шалғынды аңғарлармен сипатталатын төбелі жазықтармен ерекшеленеді. Базальтты Монаро жотасы Сноу және Муррумбидж суайдырғыштарын бөліп тұрады. Базальттық аймақтардағы климат егін шаруашылығы үшін тым суық болғандықтан (Ниммитабельде қаңтарда аяз болады), негізгі қызмет – қой және мүйізді мал өсіру.

Климат

Монаро тауларының шығысында орналасқандықтан, батыстан соққан жаңбырлы желдер жаңбыр мен қарды тауларда қалдырады, нәтижесінде Монаро аймағы жаңбыр көлеңкесінде қалады (оңтүстік-шығыс Австралияның фоэнына қараңыз). Жылдық жауын-шашын мөлшері Далгети маңында 430 миллиметрді (17 дюйм шамасында) құрайды, ал жазықтың шығыс шетінде 700 миллиметрге (26 дюйм шамасында) жетеді, мұнда сирек кездесетін циклондық дауылдар бір күніне аса көп жауын-шашын әкелуі мүмкін. Мысалы, 1975 жылғы маусымда Ниммитабельде 256 миллиметрден (10 дюймнен астам) жаңбыр жауды. Жаз айларында температура жылыдан өте жылыға дейін өзгереді, Канберра мен Квинбейан маңындағы орташа ең жоғары температура 28°C (82°F) ал жазықтың ең биік бөліктерінде 22°C (71°F) шамасында болады. Жазғы түндер салқын болуы мүмкін, бірақ қыс айларында аймақ Альп тауларынан басқа Австралияның материктік бөлігіндегі ең суық аймақ болып табылады, шілде айында Канберрадағы ең төменгі температура орташа есеппен 0,3°C (31,5°F) ал Бомбалада 1,5°C (29,3°F) құрайды.

Көлік

Монаро тас жолы – Канберрадан Монаро аймағы арқылы оңтүстікке қарай өтетін басқа мемлекеттік тас жол. Аймақтағы басқа маңызды жолдар – Тумут пен Бега арасында Монароны кесіп өтетін Қарлы таулар тас жолы, Кумадан Джиндабинеге дейінгі Косьюшко жолы және Бомбаладан Джиндабинеге дейінгі Қарлы өзен жолы.

Қалалар

Облыстың негізгі қалалары Кума, Джиндабине, Берридейл және Бомбала, ал басқа қалалар мен ауылдарға Адаминеби, Делегате, Далгети, Ниммитабель, Бредбо, Микелаго, Маффра, Нумералла және Каткарт кіреді. Монаро аймағындағы ірі елді мекендерге Шаннонс Флат, Яук, Еукумбен, Буньян, Джерангел, Каунтегани және Кибейян жатады.