Роберт Маллиган: Американдық режиссер және продюсердің өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Американдық режиссер, продюсер (1925–2008)

Роберт Патрик Маллиган (23 тамыз 1925 – 20 желтоқсан 2008) – американдық режиссер және продюсер. Ол ең әйгілі туындылары – терең сезімтал драмаларымен танымал, соның ішінде "Күлкілі құсты өлтіру" (1962), "42 жылдың жазы" (1971), "Басқа" (1972), "Бір уақытта, келесі жылы" (1978) және "Айдағы адам" (1991) фильмдері. Ол сонымен қатар 1960 жылдары продюсер Алан Дж. Пакуламен тығыз байланыста жұмыс істегенімен де белгілі.

Ерте өмір

Муллиган Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде радиооператор ретінде АҚШ Әскери-теңіз күштерінде немесе АҚШ Теңіз жаяу әскерінде қызмет етті. Соғыс аяқталғаннан кейін ол Фордэм университетін бітіріп, "Нью-Йорк Таймс" газетінің редакциялық бөлімінде жұмыс істеді, бірақ теледидар саласында мансап қуу үшін жұмыстан кетті.

Теледидар

Муллиган өзінің теледидарлық мансабын CBS телеарнасының хабаршысы ретінде бастады. Ол жақсы қызмет етіп, 1948 жылға қарай маңызды драмалық телешоуларды режиссерлік етіп жүрді. 1950 жылдардың басында ол "Күдік" (Suspense) сериалының көптеген бөлімдерін режиссерлікке алып, содан кейін "Филко Телевизиондық Театры", "Армстронг Айналымы Театры", "Алкоа Сағаты", "Америка Құрама Штаттарының Болат Сағаты", "Голливудтағы Studio One", "Гудйер Театры" және "Жеті жанды өнер" сияқты жобаларды режиссерлік етті.

1950-1960 жылдар

1957 жылы Маллиган өзінің алғашқы көркем фильмін – «Қорқыныш шабуылдайды» фильмін түсірді, онда Энтони Перкинс қиналған бейсболшы Джимми Пирсолл рөлінде ойнады. Бұл фильм ол ұзақ жылдар бойы серіктесі болған Алан Дж. Пакуламен бірлесе режиссерлік еткен алғашқы толық метражды фильм болды, ал Пакула осы фильмде алғаш рет продюсер ретінде көрсетілді. Пакула бір күні: «Бобпен жұмыс істеу мені режиссерлік саласында бірнеше жылға кері тартты, себебі мен онымен жұмыс істеуді ұнататынмын, біз көңілді уақыт өткіздік және жұмысыма риза болдым» деп мойындады. Маллиган теледидарға оралып, «Playhouse 90», «Rendezvous», «The Dupont Show of the Month» сериалдарының эпизодтарын, сондай-ақ «Ah, Wilderness!» және «Ай мен алты тиын» телефильмдерін түсірді. 1959 жылы ол «Ай мен алты тиын» телехикаясын режиссерлік еткені үшін «Эмми» сыйлығын жеңіп алды, бұл Лоуренс Оливье американдық телеэкранда алғаш рет пайда болған туындысы болды. Маллиган Тони Кертистің қатысуымен «Жарысқа қадам» және «Ұлы алаяқ» фильмдерін түсіру үшін көркем фильмдерге қайта оралды. Ол үшінші фильмді – «Жастық шарабын» түсірмекші еді, бірақ ол жоба іске аспады. Содан кейін Маллиган Рок Хадсонның қатысуымен «Қыркүйек келгенде» және «Шығанақ жол» фильмдерін түсірді.

Пакула бірлестігі

1960 жылдардың басында Пакула Муллиганға Харпер Лидің Пулитцер сыйлығын жеңіп алған романы негізінде "Мокингбирдті өлтіру" (1962) фильмін түсіру туралы ұсыныспен қайта келді. Муллиган ұсынысты қабылдады, тіпті "басқа студиялар оны қаламайтынын" білгеніне қарамастан: "Не туралы? Орта жастағы, екі баласы бар заңгер туралы. Романтика да жоқ, зорлық-зомбылық та (экрандан тыс ерекшеліктерден басқа). Әрекет те жоқ. Не бар? Онда қандай оқиға бар?" Хортон Футтың сценарийінің және Атикус Финч рөлінде Грегори Пектің шешуші таңдалуының арқасында фильм үлкен сәттіге ие болды, ал Муллиган "Үздік режиссер" номинациясы бойынша "Оскар" сыйлығына ие болды. Муллиган мен Пакула "Мокингбирдті өлтіру" фильмінен кейін тағы бес фильм түсірді. "Дұрыс адаммен махаббат" (1963) фильмінде Натали Вуд пен Стив Маккуин ойнады. "Жаңбыр түсу керек" (1965) фильмінде Маккуин рөл сомдады. "Дейзи Кловердің ішінде" (1965) фильмінде Вуд түсті. "Жоғары қабатқа төмен қарай" (1967) фильмі Бел Кауфманның әзілді романы негізінде түсірілді, онда Сэнди Деннис мектеп мұғалімі Сильвия Баррет рөлінде ойнады. "Қызыл ай" (1968) фильмі Т. В. Олсеннің вестерн романы негізінде түсірілді және Муллиган мен Пакуланы Пекпен қайта біріктірді, бұл жолы ол ақ әйелді (Эва Мари Сент) және оның жартылай үнді ұлын Нью-Мексикоға қауіпсіз жеткізуге тырысатын скаут Сэм Варнер рөлінде ойнады, олар қанға жанымды Апачилерден қашып жүрген болатын, ол ұлдың әкесі еді. Осы фильмнен кейін Пакула Муллиганнан бөлініп, өзінің режиссерлік карьерасын жалғастырды.

1970 жылдар

Муллиган 1970-ші жылдарды Томас Роджерстің 1968 жылғы романы негізінде түсірілген «Бақытты іздеу» (1971) фильмімен бастады, ол Ұлттық кітап сыйлығының финалисі болған еді. Фильмде Майкл Сарразин Уильям Поппер рөлін ойнады – ол оң және сол қанатты американдық саясатына көңілі толмаған колледж студенті. Оның өмірі кездейсоқ қарт әйелді қағып өлтіргеннен кейін және көлік құралын басқару арқылы адам өлтіруден бір жылға түрмеге кесілгеннен кейін күрделенеді. Содан кейін ол түрмеден қашып, әйелімен (Барбара Херши ойнады) елден қашуды жоспарлайды, себебі екеуі де Америкада өмірінің маңызды өзгеріс жасамағанына сенеді. 1971 жылы Муллиган Герман Раучердің «Жастыққа қадам басқанда» романы негізінде түсірілген «1942 жылдың жазы» (1971) фильмін шығарды, онда Гари Граймс Раучердің өзінің жас кезіндегі бейнесін сомдады. Ол 1942 жылы Нантакет аралында жазғы демалысын өткізеді, сол кезде ол соғысқа аттанған күйеуі бар жас әйелге (Дженнифер О’Нилл) ғашық болады. Кассада үлкен табысқа ие болған «1942 жылдың жазы» 20 миллион доллардан астам қаржы тапты және Муллиган «Алтын глобус» сыйлығына «Үздік режиссер» номинациясына ұсынылды. «1942 жылдың жазы» фильмінен кейін «Басқа» (1972) триллері шықты, оның сценарийін бұрынғы Голливуд актері Томас Трайон өзінің кітабынан жазған. Фильмде 9 жасар Найлс және Холланд Перри (нағыз егіздер Крис және Марти Удварноки ойнады) 1930 жылдары Пикотт-Лэндингтегі үйлерінде болған бірнеше қорқынышты кісі өлтірулерге қатысады. Фильм бірден кассада үлкен табысқа жетпесе де, кейіннен тұрақты жанкүйерлер қатарын жинады. 1970 жылдардың ортасында Муллиган продюсерлер Джулия және Майкл Филлипстің шақыруымен «Таксиші» (1976) фильмін түсіру туралы келіссөздер жүргізді, онда Джефф Бриджес психоздық Трэвис Бикл рөлін ойнауға тиіс болған. Бірақ сценарист Пол Шредердің наразылығынан кейін жоба Мартин Скорсезе мен Роберт Де Нироға берілді. Муллиган 1970-ші жылдарды Голливуд актерінің басты рөлдерде ойнаған үш фильммен аяқтады: Джейсон Миллер «Никель саяхатында» (1974) Лос-Анджелестегі слесарь рөлінде, оған жалдамал кісі өлтірушілер қауіп төндіреді; Ричард Гир «Қан ағайындары» (1978) фильмінде жұмысшы отбасынан шығуға тырысқан итальяндық-американдық жасөспірім рөлінде; және Алан Алда мен Эллен Берстин Бернард Слейдтің пьесасы негізінде түсірілген «Бір уақытта келесі жылы» (1978) фильмінде ұзақ жылдар бойы адасқан Джордж мен Дорис рөлін сомдады.

Mulligan began the 1970s with The Pursuit of Happiness (1971), based on the 1968 novel by Thomas Rogers, which had been a finalist for the National Book Award. The film starred Michael Sarrazin as William Popper, a college student (disillusioned with both right wing and left wing American politics) whose life is complicated when he accidentally runs over and kills an elderly woman and is quickly sentenced to one year in prison for vehicular manslaughter. He then contemplates breaking out of prison and fleeing the country with his girlfriend (played by Barbara Hershey), since neither feels their lives have made any significant difference in America. Also in 1971, Mulligan released Summer of '42 (1971), which was based on the coming of age novel by Herman Raucher and starred Gary Grimes as a teenage stand in for Raucher who spends a summer vacation in 1942 on Nantucket Island lusting after a young woman (Jennifer O'Neill) whose husband has shipped off to fight in the war. A box office smash, Summer of '42 went on to gross over $20 million, and Mulligan was nominated for a Golden Globe Award for Best Director. Summer of '42 was followed by The Other (1972), a thriller film scripted by former Hollywood actor Thomas Tryon from his own book. It told the story of two 9 year old boys, Niles and Holland Perry (played by real life twins Chris and Marty Udvarnoky), who get involved in a series of grisly murders at their home on Peaquot Landing in the 1930s. Although the film was not an immediate success at the box office, it has since gone on to gain a steady cult following. In the mid 1970s, Mulligan was briefly engaged in talks with producers Julia and Michael Phillips to direct Taxi Driver (1976), with Jeff Bridges to star as the psychotic Travis Bickle. Objections posed by screenwriter Paul Schrader caused the project to be turned over to Martin Scorsese and Robert De Niro instead. Mulligan proceeded by rounding out the 1970s with three films dominated by performances from A list Hollywood actors: Jason Miller as a Los Angeles locksmith threatened by hitmen in The Nickel Ride (1974); Richard Gere as an Italian American youth trying to break from his working class family in Bloodbrothers (1978); and Alan Alda and Ellen Burstyn portraying George and Doris, a pair of long term adulterers, in Same Time Next Year (1978), based on the play by Bernard Slade.

1980 жылдар

1980 жылдар басталғанда, Маллиган үшін жұмыс табу қиынға соқты, онжылдықтың соңына дейін тек екі фильмді режиссерлікке қоюда сәтті болды. Маллиган MGM үшін "Бай да, мәшһүр де" фильмін түсіре бастады, бірақ бір апта түсірілімнен кейін оны алмастыруды өтінді; оның орнына Джордж Кукор келді. Маллиган "Д.Б. Куперді қуу" фильмінің режиссерлігінен де босатылды, себебі ол ағыс судың таяз жерлеріндегі қуып жету сахнасын түсіруге жеті күн жұмсады деген айып тағылды. Басқа бір мәлімет бойынша, сценарист Хэмптон Фанчердің сөзіне қарағанда, Маллиган "Жауынгер" (Blade Runner) фильмін режиссерлікке тағайындалған; оның бейімделуінде Роберт Митчем рөл сомдаған болар еді. Фанчер Муллиганмен жасалған келісімнің "өзімшілдік" және сол кездегі Universal студиясының оқиғаның көңіл көтеріп аяқталуын қалауы себебімен бұзылғанын айтады. Маллиган сондай-ақ қысқа мерзімге "Каттердің жолы" фильмінің режиссері болып тағайындалды; оның нұсқасында Дастин Хоффман ойнаған болар еді. Салли Филд, Джеймс Каан және Джефф Бриджес қатысқан "Маған қош сау бол" (Kiss Me Goodbye, 1982) фильмі – бразилиялық "Дона Флора және оның екі күйеуі" фильмінің комедиялық қайта түсіріліміне жасалған әрекет болды, бірақ сыншылар тарапынан жазғырылды, алайда шағын коммерциялық сәттілікке қол жеткізді. Вупи Голдберг пен жас Нил Патрик Харрис ойнаған "Клараның жүрегі" (Clara’s Heart, 1988) бес жылдан кейін прокатта сәтсіздікке ұшырады және сыншылардың теріс пікірлерін алды, сондай-ақ Сискел мен Эберт телеарнасында сынап-жазды. Дегенмен, бұл фильм кино профессоры Роберт Кесерден мақтау алды.

1990 жылдар

1990 жылдары 66 жасында Муллиган өзінің соңғы фильмі "Айдағы адам" (1991) фильмін шығарды, онда 14 жасар Риз Уизерспун кинодағы тұңғыш рет басты рөлді ойнады. Фильмді Роджер Эберт жоғары бағалады, оны 1991 жылғы ең үздік фильмдердің тізімінде 8-орынға қойып, былай деді: "[Муллиган] жасаған ешбір туынды "Айдағы адам" фильмінің поэтикалық, ащы-тұзды үнімен, сондай-ақ бұл оқиғаны құртарлық сентиментализм мен арзан сезімдерден аулақ болуымен теңесе алмайды". 1992 жылдың наурыз айында Муллиган ашуланып, "Айдағы адам" фильмінің американдық және Delta әуе компанияларының рейстерінде ауыр цензураға ұшырағанын білгеннен кейін, фильмнің әуе компаниясы жасаған нұсқаларынан өзінің атын алып тастады. Эбертпен сұхбатта Муллиган: "Әуе компаниялары тым көп және негізсіз қысқартулар мен өзгерістер талап етті, сондықтан мен фильмнен атымды шығардым. Мен мұндайды бұрын ешқашан жасамағанмын", - деді. 2008 жылы қайтыс болғанға дейін Муллиган драматург Бет Хенлиге Рейнольдс Прайстың "Ұзақ және бақытты өмір" романы бойынша сценарий жазуды тапсырды, ол оның құқықтарын жеке қаржысымен сатып алған еді. Алайда, фильм түсірілмеді.

Жеке өмір

Муллиганның алғашқы әйелі Джейн Ли Сазерленд болды. Олардың некесі 1951 жылдан 1968 жылға дейін созылып, үш балалары болды. Екінші некесі, Сэнди Муллиганмен, 1971 жылдан өмірінің соңына дейін жалғасты. Ол актер Ричард Маллиганның үлкен ағасы болды және оны "Сүйкімді бейтаныспен махаббат" фильміне түсірді. Муллиган кейде студия басшыларымен келіспейтін. 1960 жылдары Муллиганның Warner Bros. президенті Джек Уорнермен қатты дауға түсіп, тіпті оған орындық лақтырған деген әңгіме тарады. Он жылдардан кейін Муллиган продюсер Билл Борденмен сөйлескенде осы оқиғаны растады. Муллиганның алкоголизммен күресі оның мансабына зиян келтірді. Оның қызы Бет Муллиган кейіннен олардың үйдегі өмірі "қауіпті және қорқынышты" болғанын айтты.

Өлім

2008 жылдың 20 желтоқсанында 83 жасында Коннектикут штатының Лайм қаласындағы үйінде жүрек ауруынан қайтыс болды. Одан кейін әйелі Сэнди, үш баласы және екі немересі қалды. Муллиганның немерелерінің бірі - Лос-Анджелестегі музыка продюсері Квентин Муллиган, ол фрумхер деген атпен де танымал. Оның музыкалық альбомдарының бірі "Осы уақытта, келесі жылы" деп аталады. Квентин әкесі туралы еске ала отырып: "Әкесі – өмірдің өзі болған" деді.