Кіріспе

Мексика саясаткері (1795–1854)

Педро Бернардино Мария де Аная и Альварес (20 мамыр 1795 – 21 наурыз 1854) – мексика-американ соғысы кезінде Мексиканың уақытша президенті қызметін екі рет атқарған мексикалық әскери қызметкер. Президенттік қызметтері арасында ол офицер ретінде тікелей соғысқа қатысып, Чурубуско шайқасында көзге түсті.

Ерте өмір

Педро Мария Аная 1795 жылы Уичапам қаласында дүниеге келді және 1811 жылдың маусымында әскери қызметін бастады. Мексиканың Тәуелсіздік соғысы басталған кезде ол Tres Villas полкіне кадет ретінде қосылды. 1819 жылы капитан шеніне жеткен ол бастапқыда испандықтар тарапында соғысты, туған қаласы Сиерра-Горда драгундарының құрамында жиырма шайқаста болды, содан кейін 1821 жылдың 20 маусымында Аугустин де Итурбиденің Игуала жоспарына қосылу үшін тарап ауыстырды. Ол генерал Висенте Филисоламен Гватемалаға жол тартты, 1823 жылы эскадрилья командирі, ал бес жылдан кейін подполковник болды. Валентин Гомес Фариас президент болған кезде либералдық партияға адалдығы үшін бригадир-генерал шеніне көтерілді. Осыдан кейін Аная азаматтық лауазымдарда жұмыс істеді, соның ішінде пошта қызметінің басшысы болып қызмет етті. Президент Хосе Хоакин Эррера тұсында ол 1845 жылдың тамызынан желтоқсанына дейін соғыс министрі болып тағайындалды. Бұл кезде соғыс министрлері АҚШ-пен соғыс жақтаған халық пікіріне қарсы келуден қорқып, президент Эррераның салмақты саясатына қарағанда, жиі отставкаға кететін. 1845 жылдың желтоқсанында Эррера үкіметі құлағаннан кейін Аная президент Мариано Паредестің саясатына қарсы болғандықтан қоғамдық өмірден шеттеді. Гомес Фариас 1847 жылы президенттікке қайта келгенде Аная конгресс төрағасы болды және Гомес Фариастың шіркеу жерлерін мемлекеттік меншікке беру туралы даулы жарлығына қол қойды.

Бірінші төрағалық

Кейіннен Полкос көтерілісі басталғанда, Аная Гомес Фариастың жағында болды, бірақ Санта Анна екі топтың арасындағы дауды реттеу үшін келіп, Гомес Фариасты қызметтен шеттетуге мәжбүр етті. Аная уақытша президент болып сайланды, ал Санта Анна Веракрузға қонған американдық экспедициялық күштермен айналысу үшін кетті. Конгресс Анаяға астананы қоршау күйіне қоюға уәкілеттік берді, және ол біртұтас соғыс күш-жігеріне кедергі келтіретін провинциализммен күресу үшін көп еңбек етуге тиіс болды, себебі штаттар барынша үлес қосуға қарсылық көрсетіп, бір-бірімен одақтар құрып жатты. Америкалықтар Мексика қаласына қарай жол ашқан Серро-Гордо шайқасынан кейін, Конгресс президентке бейбіт келісім жасауға немесе ұлттық территорияның бір бөлігін беруге құқық бермей, ерекше өкілеттіктер берді, және американдықтармен келіссөздер жүргізуге тырысқан әркім дерлік сатқын деп жарияланды. Конгресс өзінің міндеттерін орындай алмаған жағдайда заң шығару жұмысын жалғастыру үшін комиссия құрылды. 2 сәуірде Аная хунта шақырып, егер жеңіске жету мүмкіндігі болмаса, астананы қорғау мәселесін шешуге кірісті. Барлық жабдықтау және бюджеттік мәселелер талқыланды, ал министрлер кабинеті партизандық соғыс тактикасын қолдады. Санта Анна астанаға оралған соң, Аная президенттік лауазымды оған тапсырды.

Черубуско шайқасы

Анайя содан кейін соғысқа көмектесу үшін әскерге қосылды. Бригаданың басында ол Черубуско монастырының қорғанысына қатысты. Ол жаудың толық колоннасын кері шегіндіруге қол жеткізді, артиллерия жарылысынан күйік шақты, соңында бұйрық бойынша қарсылық көрсетуді тоқтатты және тұтқынға түсті. Генерал Анаядан шайқас аяқталғаннан кейін оқ-дәрісін тапсыруды сұраған генерал Твиггсқа ол: "Егер менде оқ-дәрі болғанда, сіз мұнда болмас едіңіз" деді. Санта-Анна мен Винфилд Скотт арасындағы келісімге қол қойылғаннан кейін ол босатылды. Мексика үкіметі, соның ішінде конгресс Керетароға көшкенде, Аная қайтадан президенттік лауазымға тағайындалды.

Екінші президенттік

Екінші рет президенттік лауазымға келгеннен кейін, ол федералды жүйеге қолдау білдіріп, осындай қауіпті жағдаймен күресуге оның ғана лайықты екенін және сол кезде саяси жүйелерді өзгерту Мексиканы жауларына табыс етумен тең екенін жариялады. Ол халық пен мүліктің қауіпсіздігіне ең жоғары мән берілетінін мәлімдеді. Скотт басқаратын американдық әскерлердің Сан-Луис-Потосиге қарай жорыққа шығатыны туралы қауесет болғандықтан, ол әскери шаралар қабылдауға мәжбүр болды. Конгресс осы уақытта мемлекеттік қызметтегі ешкімнің жеке мүлікті иеленуге құқығы жоқ екенін жариялады, темекі өсіруге рұқсат берілді, генерал-командалықтарды таратуға тырысты және егер американдықтар Керетароны басып алса, Агуаскалиентес жаңа үкімет орны болып белгіленді. Американдықтармен аумақ аннексиялау ниетімен келіссөздер жүргізбеуді қалаған депутаттар болды, бірақ кворумның жетіспеуі сессиялардың мерзімінен бұрын аяқталуына себеп болды. Бюджеттік мәселелер, қару-жарақ жетіспеуі және астананың жоғалтылуы соғыс күшін жалғастыру үшін тым әлсіздетіңкі болды. Мексика штатының заң шығарушы органы республикадағы әр штаттың пікірін естіместен бейбіт келісімге келмеуді үкіметтен сұрады, және әр штаттың заң шығарушы органы ең дұрыс әрекетті анықтау үшін өкілеттік берген екі комиссарды тағайындады. Сан-Луис-Потоси губернаторы Рамон Адаме соғыстың жалғасуын қолдап, кез келген бейбіт келісімге қарсылық білдірді. Алайда, партизандық соғыс мексикалықтардың өзіне де қауіп тудырды, ал президент Аная өзінің қол астында он алты мың әскермен күш көрсетуге тырысты. Әртүрлі губернаторлар Керетароға жиналды, бірақ бір келісімге келе алмады. Чиуауа заң шығарушы органы АҚШ-қа сирек қоныстанған солтүстік аймақтарды, көптеген индей тайпаларының мекені болған және мексикалық елді мекендерін шабатын аймақтарды беруді, содан кейін шекараны қорғауға көмектесуді, олжа сатуға қарсы күресуді және индейлерге қару сатуды болдырмауды ұсынды. Аная үкіметі қаржылық қиындықтармен күресіп жатты, себебі темекі монополиясынан бас тарту үкіметтің кірістің үлкен бөлігінен айырды. Аная уақытша президент ретінде тағайындалған жарлыққа сәйкес, оның өкілеттігі 1848 жылдың 8 қаңтарында аяқталуға тиіс еді. Ол осы сәтте үкіметті тапсырып, президент Пенья-и-Пеньяның саясатын адал түрде іске асырған Соғыс министрі лауазымын иеленді. Гваделупе Идальго шартынан кейін үкімет Мексика қаласына оралды.

Кейінгі өмірі

Анайя Мариано Ариста президенттігі кезінде соғыс министрі лауазымында қызметін жалғастырды және президент Себальоспен үш күн ғана жұмыс істеді, оқиғалардың барысымен келіспегендіктен, кезекті төңкеріс Санта Аннаны қайтадан билікке әкелген соң, қызметтен кетті. Бірақ, қайта билікке келген Санта-Анна Анаяны пошта бастығы етіп тағайындады. Айналысқан жұмысының барысында Аная 1854 жылғы 21 наурызда пневмониядан бірнеше сағаттың ішінде қайтыс болды.