Кіріспе

Флоридадағы жабық ядролық электр станциясы

Кристалл-Ривер ядролық электр станциясы, сондай-ақ Кристал-Ривер 3 ядролық электр станциясы немесе жай ғана CR 3 деп аталатын бұл станция, Флорида штатының Кристал-Ривер қаласында орналасқан жабық ядролық электр станциясы. Оны тоқтату процесі 60 жылға созылуы күтілуде. Электр станциясы 1976 жылдың желтоқсанында құрылып, пайдалануға берілді және 2009 жылдың қыркүйегінде тоқтатылғанға дейін 33 жыл бойы қауіпсіз жұмыс істеді. Бұл станция Crystal River Energy Complex (CREC) аясында салынған үшінші зауыт болды, онда бір ғана ядролық электр станциясы бар, ал қалған төрт жанармайлы электр станцияларымен ортақ жерді бөліседі. Crystal River реакторы 2009 жылдың қыркүйегінде жанармай толықтыру, OTSG (бір реттік бу генераторы) ауыстыру және 20% қуатты арттыру мақсатымен тоқтатылды. Қондырғы ғимаратын екі OTSG-ны ауыстыру үшін ашуға дайындау кезінде, ғимараттың қабырғасындағы иықтар босатылды. Ашылу жасау үшін бетонды алып тастау кезінде жұмысшылар ғимарат қабырғасының бетонында үлкен жарық тапты. Жарықтың басты себебі, кейінгі инженерлік талдаулар көрсеткендей, үлкен қабаттану болды, бұл иықтарды босатудың ауқымы мен ретімен байланысты. Станица 2011 жылдың сәуірінде қайта іске қосылуы жоспарланған, бірақ жоба бірнеше рет кешіктірілді. Жөндеу жұмыстары сәтті аяқталды, бірақ жақын орналасқан бөлімдерде қосымша қабаттану байқалды. Бірнеше ай бойы мүмкіндіктерді талдағаннан кейін, Duke Energy компаниясының басшылары 2013 жылдың ақпанында Crystal River ядролық электр станциясының толығымен жабылатынын мәлімдеді. Тоқтатуға кеткен шығындар келесі 60 жылда 1,18 миллиард долларға бағаланды. Көмірмен жұмыс істейтін бөлімдерге ешқандай әсер етілмейді. Crystal River бастапқыда Florida Progress Corporation-ға тиесілі болған (және оның еншілес компаниясы Florida Power Corporation басқарған), бірақ 2000 жылы Carolina Power & Light компаниясы оны сатып алып, жаңа Progress Energy компаниясын құрды. Progress Energy станцияның 91,8%-ына ие болды, ал қалған бөлігі тоғыз коммуналдық кәсіпорынға тиесілі. 2012 жылдың 2 шілдесінен бастап Duke Energy Progress Energy компаниясын сатып алып, оны Duke Energy компаниясының толыққанды еншілес компаниясына айналдырды.

Электр станциясы және оқшаулау

Кристалл Ривер 3 АЭС-і 860 МВт қуаттылығында жұмыс істеген ПВР (басымды су реакторы) болды. Ядролық қызметтен туындайтын радиациялық қауіптерден халықты қорғайтын үш негізгі тосқауыл бар. Осы тосқауылдардың бірі – отын, реактор және реакторды салқындату жүйесі орналасқан герметтік ғимарат. Кристалл Ривер герметтік ғимараты – шамамен биіктігі бар, сыртында диаметрі шамамен болатын, сталь қапталған, алдын ала керілген (беткейлік бетон) цилиндрлі бетон құрылысы. Герметтік ғимараттың бетон қабырғалары 107 см қалыңдыққа ие, жалпақ негізі және беткейлі торисфералық күмбезге ие. Алдын ала керілгендік сыртқы көлденең бағаналар тізбегі арқылы жүзеге асырылады, ол қабырғалардың ішкі бетінен шамамен 38 см қашықтықта орналасқан тік бағаналар тізбегіне тікелей іргелес жатыр.

Жанармай құюдың үзілуі, контейнерді жөндеу және жабу

CR 3 2009 жылдың қыркүйек айында RFO 16 жұмыстарына байланысты тоқтатылды. Реактор тоқтатылған кезде, ескі бу генераторларын ауыстыру жоспарланған. Реактордың бетон қабырғаларында 426 болат сымталғыш орналасқан, олар күмбезді нығайтуға арналған. Жобаны әзірлеуші "Саргент пен Ланди" компаниясы 97 сымталғышты босату қажет екенін көрсетті. "Прогресс" компаниясы бұл санды тым артық деп санады. Келесі ұсыныста 74 сымталғышты босату ұсынылды, бұл басқа атом электр станцияларында қолданылатын стандартты процедура. "Прогресс" компаниясының бір қызметкерінің айтуынша, "сымталғыштарды шиеленістіруден босату өте қымбат және көп уақыт алатын жұмыс", сондықтан бұл сан 65-ке дейін төмендетілді. "Прогресс" компаниясы үшінші тарап сараптамасын жүргізу үшін "Bechtel" компаниясын шақырды, олар 65 санының дұрыс екенін растады. Бірақ жұмыс орындалғанда, бар болғаны 27 сымталғыш босатылды, ал шебер мен басшы сымталғыштарды босату әдісіне қатысты сұрақтарды электрондық хат арқылы жолдады. Жұмысшылар бу генераторларына арналған тесікті кесуге кіріскенде, жарық пайда болды. Бұл жарық жөнделді, бірақ жаңа жарықтар пайда бола берді. Инженерлер бетонның кейбір бөліктері қабаттаспай қалғанын анықтады. Бұл жөнделіп, бетон қайта шиеленістірілді, бірақ басқа аймақтарда да осындай мәселелер орын алды. Электр станциясы бастапқыда 2011 жылдың сәуірінде қайта іске қосылуы тиіс болған, бірақ 2011 жылдың маусым айында "Progress Energy" компаниясы оны 2014 жылға дейін қайта іске қосуды күтпестейтінін мәлімдеді. Жөндеу жұмыстарына кеткен шығынның алдын ала бағасы 900 миллионнан 1,3 миллиард долларға дейін болды. 2012 жылдың қазан айында тәуелсіз сараптама жөндеу шығындарын 1,5 миллиард долларға, ал ең нашар жағдайда 3,4 миллиард долларға бағалады. 2013 жылдың ақпан айында "Duke Energy" компаниясы "Crystal River" электр станциясының толығымен жабылатынын және сақтандыру төлемдерінен 850 миллион доллар қайтарылатынын хабарлады. АҚШ халық санағының мәліметтеріне сәйкес, 2010 жылы "Crystal River" станциясынан 16 км (10 миль) радиуста 20 695 адам тұрды, бұл соңғы он жылда 50,9 пайызға өсті. 80 км (50 миль) радиустағы АҚШ халқының саны 1 046 741 адамды құрады, бұл 2000 жылдан бері 32,4 пайызға артқан. 50 миль радиустағы қалалардың ішінде Окала (қала орталығына дейін) және Спринг Хилл (қала орталығына дейін) бар.

Сейсмикалық қауіп

2006 жылдың 10 қыркүйегінде ядролық электр стансасынан оңтүстік-батысқа қарай 480 шақырым жерде 5,8 балдық жер сілкінісі болды. Сирек кездесетін осы жер сілкінісінен Кристалл-Ривер ядролық электр стансасына ешқандай зақым келтірмеді. Флорида аймағында осындай жер сілкінісінің жақын арада қайталау ықтималдығы төмен. 2010 жылдың тамызында жарияланған NRC зерттеуіне сәйкес, Кристалл-Ривердегі реактордың активтік аймағына зақым келтіруге жеткілікті күшті жер сілкінісінің жылдық қаупі 1:45 455-ке тең.