Кіріспе
"Даниел кітабы" (1971) – Е. Л. Докторовтың 1971 жылғы жартылай тарихи романы. Роман Юлиус пен Этель Розенбергтің өмірі, сот процесі және атылу оқиғаларынан шабыттандырылған. Докторов бұл оқиғаны Розенбергтердің орнына келген Пол мен Рошель Айзексонның үлкен ұлы Дэниел және оның әпкесі Сьюзанның көзқарастары арқылы баяндайды. Бұл екеуі де 1960-жылдардағы саяси қозғалысқа белсенді қатысқан жоғары оқу орнының студенттері.
1971 novel by E. L. Doctorow
The Book of Daniel (1971) is a semi historical novel by E. L. Doctorow, loosely based on the lives, trial and execution of Julius and Ethel Rosenberg. Doctorow tells the story of Paul and Rochelle Isaacson (stand ins for the Rosenbergs) through the persons of their older son, Daniel, and his sister, Susan, who are college students deeply involved in 1960s politics.
Қысқаша мазмұны
Докторлық диссертациясын ("Даниел кітабы") жазып, американдық ескі солшылдардың саяси шежіресін зерттеген Дэниел Айзексон, осы тарихи оқиғаға өзінің жеке қарым-қатынасын қарастырып, ата-анасының сотталуы мен мемлекеттік жазалауға әкелген жағдайларды зерттейді, бұл зерттеуде оған асырап алған ата-анасы (Лувин отбасысы) көмектеседі. Оқиғаның шешімі – Дэниелдің ата-анасы Рошель мен Пол Айзексонның қазасын, сондай-ақ әпкесі Сьюзеннің жүйке ауруынан (және өзін-өзі өлтіру әрекетінен) қайтыс болуын флэшбек арқылы еске түсіру. Роман Дэниел жұмыс істейтін кітапхана студенттер наразылығынан жабылуымен аяқталады. Докторов романын Киелі кітаптың Даниел кітабының 12-тарауынан алынған шумақтарды пародиалаумен бітіреді. Бұл сәт мәтіннің екі негізгі тақырыбының бірігуіне әкеледі: Дэниелдің өзінің шын тарихын таба алмауы және оны айта алмауы, бұл 1950 жылдары Коммунистік партияның революциялық әлеуетін іске асыра алмауынан туындаған 1960 жылдардың радикалдық Жаңа солшылдығының алаңдаушылығын көрсетеді. Лумет романның бағытын біршама өзгертіп, ата-аналарының 1940 жылдардағы солшыл саясатына көбірек назар аударады. Бұл дәуір Луметтің өзі жеке басынан өткен кезең еді – фильм, әдетте кітаптан нашар бағаланады.
Тарихқа, географияға және қазіргі ғылымға сілтеме жасау
Кітапта да, фильмде де Розенберг оқиғалары туралы тікелей айтылмаған (дегенмен Люмет өлім жазасының "осылай болғанын" мәлімдеген). Сюзанның Розенбергтердің екінші ұлы емес, кіші бала ретінде бейнеленуі және оның соңғы демі – романның тарихи туынды ретінде қарастырылуынан жаңылғандық болуы мүмкін. Басқа маңызды айырмашылықтардың ішінде – Рошель колледжді бітірген, ал Пол бітірмеген; бұл Розенбергтерге қарама-қарсы жағдай. Миндиш Мортон Собелл мен Дэвид Грингласс есімдерімен байланысты екі тарихи тұлғаның біріктірілген образы сияқты көрінеді. Бірінші бөлімдегі маңызды эпизод – отбасының 1949 жылы Пекскилде Пол Робсонның концертіне қатысуы; романда Пол автобустан түсіп, оңшыл наразылармен пікір таластырады және олардың зорлық шабуылына ұшырайды. Тағы бір маңызды сахнада Дэниел 1967 жылы Вьетнам соғысына қарсы Пентагонға жасалған шеруге қатысады.