Кіріспе
Туризм түрі
Туристік топтама, демалыс топтамасы немесе пакеттік саяхат – бұл туроператор деп аталатын сатушының бірлесіп жарнамалап, сататын көлік және тұру қызметтерін қамтиды. Саяхат барысында жалға берілген көлік, іс-шаралар немесе экскурсиялар сияқты қосымша қызметтер де ұсынылуы мүмкін. Көлік құралы автомобиль, автобус, чартерлік рейстер арқылы жүзеге асырылуы мүмкін, сондай-ақ саяхаттың бір бөлігі ретінде аймақтар арасындағы саяхатты да қамтуы мүмкін. Пакеттік саяхат – бұл өнімді біріктірудің бір түрі. Туристік пакетті туроператор ұйымдастырады және оны тұтынушыға сату үшін саяхат агенті жауапты. Кейбір саяхат агенттері туроператорлардың қызметкерлері болса, ал кейбіреулері тәуелсіз болып табылады.
A package tour, package vacation, or package holiday comprises transport and accommodation advertised and sold together by a vendor known as a tour operator. Other services may be provided such as a rental car, activities or outings during the holiday. Transport can be via automobile, buses, charter airline, and may also include travel between areas as part of the holiday. Package holidays are a form of product bundling. Package holidays are organised by a tour operator and sold to a consumer by a travel agent. Some travel agents are employees of tour operators, others are independent.
Ұйымдастырылған турлар
Алғашқы ұйымдастырылған турлар Томас Кук есімімен байланысты, ол 1841 жылғы 5 шілдеде Лестерден он бір шақырым қашықтықтағы Лофборо қаласындағы митингке тоңазытқыштарға қарсы күрескен топты жеткізу үшін пойыз жалға алды. 1872 жылға қарай ол шағын топтармен дүниежүзілік турларды ұйымдастыра бастады. Оның компаниясы, Томас Кук және ұлы (әдетте Томас Кук немесе жай ғана "Кук" деп аталатын), 1948 жылы мемлекеттік меншікке алынғанға дейін ең ірі және танымал саяхат агенттерінің біріне айналды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін британдық теңіз жағалауындағы курорттарға бару азайып, Томас Кук & Сон 1950 жылдардың басында шетелдік демалыстарды (әсіресе Италия, Испания және Швейцария) насихаттауды бастады. Ұлыбританияның қалалық әкімдіктерінде ақпараттық фильмдер көрсетілді. Бірақ компания көлік және тұру ұйымдастырылған бір "жинаққа" біріктірілген жаңа, арзан демалыс түрлеріне қатыспау арқылы қате шешім қабылдады. Компания одан әрі құлдырап, 1972 жылғы 26 мамырда консорциум сатып алғанға дейін құтқарыла алмады.
Топтық экскурсиялар
Владимир Райц, Horizon Holiday Group-тың негізін қалаушы, 1950 жылы Гатвик әуежайы мен Корсика арасындағы чартерлік рейстермен шетелдегі алғашқы жаппай демалыс пакеттерін ұйымдастырды, ал 1952 жылы Пальмаға, 1953 жылы Лурдеске және 1954 жылы Коста-Брава мен Сардинияға алғашқы демалыс пакеттерін өткізді. Сонымен қатар, 1954 жылғы 14 маусымда Монреальде Халықаралық азаматтық авиация жөніндегі конвенцияға енгізілген түзетулер Испания үшін өте либералды болды, бұл чартерлік рейстер арқылы жаппай туризмді дамытуға серпін берді. 1950-1960 жылдар аралығында бұл арзан демалыс пакеттері – ұшу, трансфер және орналасуды біріктіретін – Ұлыбританиядағы көптеген адамдарға шетелде саяхаттаудың қолжетімді мүмкіндігін ұсынды. Алғашқы чартерлік әуе компанияларының бірі Euravia болды, ол 1961 жылы Манчестер әуежайынан, ал 1962 жылы Лутон әуежайынан рейстерді бастады. 1970 жылы Крит пен Алгарвеге жаппай туризмнің есігі ашылса да, 1970 жылдары демалыс пакеттерін ұйымдастыру индустриясы төмендеді. 1974 жылдың 15 тамызында индустрияны Horizon және Clarksons брендтерімен жұмыс істейтін екінші ірі туроператор Court Line-ның банкроттығы дүрліктірді. 50 мыңға жуық турист шетелде қалды, ал тағы 100 мың адам брондау депозиттерінен айырылды. 2005 жылы тұтынушылардың саны артып, демалыс пакеттерін сатып алудан бас тартып, төмен бағалы авиакомпаниялармен саяхаттап, өздеріне қажетті жатақжайларды брондауды жөн көрді. Ұлыбританияда демалыс пакеттері нарығының төмендеуі туроператорлар нарығының консолидациясына әкелді, қазір бұл нарықта бірнеше ірі туроператорлар басымдық құрып отыр. Басты операторлар Thomson Holidays және TUI AG-нің First Choice бөлімшесі, сондай-ақ Thomas Cook AG болды. Томас Кук тобы 2019 жылы банкроттық жағдайына байланысты қызметін тоқтатты. 2023 жылғы мәліметтер бойынша, Jet2holidays Ұлыбританиядағы ең ірі туроператор, ал TUI UK екінші орында тұр. Бұл брендтердің астында әртүрлі нарықтарға қызмет көрсететін әртүрлі демалыс операторлары бар, мысалы Club 18-30, traveleze Jet2CityBreaks және Jet2Villas. 2009 жылы демалыс пакеттерін брондауға деген сұраныс қайта жанданды, себебі клиенттер бірқатар демалыс және әуе компанияларының банкротқа ұшырауынан кейін қаржылық қауіпсіздікке мұқтаж болды, сондай-ақ «қаржылық қиындықтарсыз» ұшудың жасырын шығындарының артуына байланысты. Демалыс уақытын соңғы сәтте брондауға ұмтылыспен қатар, бұл тұтынушылардың демалыс пакеттерін брондауының өсуіне әкелді.
Динамикалық қаптама
Динамикалық жинақтау – бұл туристік пакеттерді брондау кезінде көбірек қолданылатын әдіс, ол тұтынушыларға алдын ала дайын пакеттердің орнына ұшу, орналасу және көлік құралын жалға алудан өздеріне қажетті пакетті құруға мүмкіндік береді. Динамикалық жинақтау арқылы қонақтар жеке немесе тапсырыс бойынша жасалған тур сияқты, өз демалыстарын қалыптастыра алады. Бұл әдіс қонақтарға компания ұсынған маршрутты пайдалануға немесе агенттіктің қызметтерін қолдана отырып, көбірек икемділікке ие болуға мүмкіндік береді.