Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Полковник Себастьян Моран – Артур Конан Дойл жазған әңгімелердегі ойдан шығарылған кейіпкер. Шерлок Холмс-тың жауы, ол алғаш рет 1903 жылғы «Бос үйдің оқиғасы» деген қысқа әңгімеде пайда болады. Холмс оны бір кезде «Лондонның ең қауіпті екінші адамы» деп сипаттаған, ал ең қауіптісі – Моранның жұмыс берушісі профессор Мориарти.
Colonel Sebastian Moran is a fictional character in the stories written by Arthur Conan Doyle. An enemy of Sherlock Holmes, he first appears in the 1903 short story "The Adventure of the Empty House". Holmes once described him as "the second most dangerous man in London", the most dangerous being Professor Moriarty, Moran's employer.
Ойдан шығарылған кейіпкер өмірбаяны
"Баспаған үйдің оқиғасында" Шерлок Холмс Себастьян Моран туралы ақпаратты қылмыстық биографиялар жинағынан іздеді. Деректерге сәйкес, Моран 1840 жылы Лондонда, Сер Август Моранның ұлы болып дүниеге келген, CB, Персиядағы бұрынғы министр. Ол әскери мансапқа түсуден бұрын Итон колледжінде және Оксфорд университетінде білім алған. Бұрын 1-ші Бангалор пионерлерінің (Мадрас) құрамында болған ол 1877–1878 жылдардағы Жоуаки экспедициясында және Екінші ағылшын-афған соғысында қызмет еткен. 1879 жылғы 6 қазандағы Шар Асиаб шайқасында (ол үшін ол мақтау қағазында аталған); 1879 жылғы 23 желтоқсандағы Шерпур шайқасында; және Кабулда. Ол "Батыс Гималайдың ірі аңдары" (1881) және "Жунглиде үш ай" (1884) кітаптарының авторы болды. Қылмысқа бет бұрғаннан кейін ашық дау болмағанмен, ол әскерден кетіп, Лондонға оралуға мәжбүр болды. Сырттай құрметті, Кондуит-стриттегі мекенжайымен, Мейфэрде тұрып, (қалалық) Англо-индиялық клубтың, Танкервилл клубының және Багателл карта клубының мүшесі болды. Ол профессор Мориартиге жұмысқа алынып, оның штаб бастығы болды. Соңында ол мылтықпен ерекше шеберлігін қажет ететін кісі өлтірулер үшін ғана пайдаланылды. Холмс 1887 жылы Стюарт ханымды өлтіру туралы айтады, ол Моранның қатысы болуын күдіктенеді (бірақ дәлелдей алмайды). "Соңғы мәселеде" (1891 жылғы) Моран айыптаудан қашып, профессордың соңынан Райхенбах шарлауына барды, онда Моран Холмсты таспен құлатып өлтіруге тырысты. Содан кейін Моран Лондондағы бірнеше клубтарда карта ойнап күнкөріс жасады. Басқа ойыншылардың бірі, Рональд Адейр, Моранның алдау арқылы жеңгенін байқап, оны әшкерелеумен қорқытқанда, Моран Адейрді үнсіздетілген пневматикалық мылтықпен өлтірді, ол револьвер оқтарын атты. Доктор Уотсон мен Холмс іске араласып, Моран Холмстың үйіне қарсы тұрған бос үйден пневматикалық мылтықпен оқ атып өлтіруге тырысты. Холмс мұны күткендіктен, Моран детективтің балауыз мүсінін атты, ал Холмс, Уотсон және инспектор Лестрейд барлығы дерлік қылмыскерді ұстау үшін жасырынып күтті. "Тамаша клиенттің оқиғасында" Холмс Моранның әлі де тірі екенін айтады (1902 жылдың қыркүйегінде). Моран "Соңғы садағында" Холмсқа қарсы кек алуға ант берген көптеген қарсыластарының мысалы ретінде де еске алынады. Полковник Себастьян Моран Дойлдің "Шерлок Холмс" пьесасындағы "Тақ алмазында" да жаман кейіпкер болды, ол 1900 жылдардың басында жазылған, бірақ 1921 жылға дейін қойылмаған. Бұл пьеса "Мазарин тасының оқиғасы" атты қысқа әңгімеге бейімделгенде, Моранның орнына "Граф Негретто Сильвий" қойылды.
In "The Adventure of the Empty House", Sherlock Holmes looks up for biographical information about Sebastian Moran in his index of criminal biographies. According to these data, Moran was born in London in 1840, the son of Sir Augustus Moran, CB, sometime Minister to Persia. He was educated at Eton College and the University of Oxford before embarking upon a military career. Formerly of the 1st Bangalore Pioneers (Madras), he served in the Jowaki Expedition of 1877–1878 and in the Second Anglo Afghan War, seeing action at the Battle of Char Asiab, 6 October 1879 (for which he was mentioned in despatches); the Battle of Sherpur, 23 December 1879; and at Kabul. A devoted sportsman and highly skilled shot, he was author of the books Heavy Game of the Western Himalayas in 1881 and Three Months in the Jungle in 1884, and reportedly once "crawled down a drain after a wounded man eating tiger". Although there was no open scandal after his turning to crime, he was obliged to retire from the army and return to London. Outwardly respectable, with an address in Conduit Street, Mayfair, and membership of the (fictional) Anglo Indian Club, the Tankerville Club and The Bagatelle Card Club, he was nevertheless recruited by Professor Moriarty, and served as his chief of staff. Ultimately he is used solely for assassinations that required his peculiar skill with the rifle; Holmes mentions the killing of a Mrs. Stuart in 1887 which he suspects (but cannot prove) Moran was involved in. In "The Final Problem" (set in 1891), Moran escaped incrimination, and followed the Professor to Reichenbach Falls, where Moran attempted to kill Holmes by rolling boulders upon him. Thereafter Moran earned a living in London by playing cards at several clubs. When one of the other players, Ronald Adair, noticed that Moran won by cheating and threatened to expose him, Moran murdered Adair with a silenced air rifle that fired revolver bullets. Dr. Watson and the returned Holmes having taken the case, Moran attempted to kill Holmes by firing the air rifle from a vacant house opposite the detective's residence. Holmes having anticipated this, Moran shot a wax effigy of the detective, while Holmes, Watson, and Inspector Lestrade all hid nearby to seize the would be assassin. In "The Adventure of the Illustrious Client", Holmes mentions Moran as still alive (in September 1902). Moran is also mentioned in "His Last Bow" as an example of Holmes's many adversaries who have futilely sworn revenge against him. Colonel Sebastian Moran was also the villain in Doyle's Sherlock Holmes play The Crown Diamond, written in the early 1900s but not performed until 1921. When this play was adapted as the short story "The Adventure of the Mazarin Stone", Moran was replaced by 'Count Negretto Sylvius'.
Нысандар
Эндрю Глаззард Конан Дойлдың "Бос үй" повесінде нақты корольдік баккара жанжалына ишарат жасаған болуы мүмкін деп санайды. Осы жанжалдың барысында, әскери шенеунік және жолбарыс аулаушы болған, 4-ші баронет сэр Уильям Гордон Камминг баккарада алдағандыққа айыпталып, сотқа берілді. Ол өзінің айыптаушыларын сотқа шақырды, ал сотта принц Эдуард (кейін король Эдуард VII) куәгер ретінде көрсетулер берді.
Andrew Glazzard has suggested that in The Empty House, Conan Doyle may have hinted to the real royal baccarat scandal, in which Sir William Gordon Cumming, 4th Baronet, an army officer and tiger hunter, had been accused of cheating at baccarat. He sued his accusers and the trial called prince Edward (later king Edward VII) as a witness.
Теледидар
Моран рөлін Эрик Матурин BBC телесериалындағы «Шерлок Холмс» (1951) – Шерлок Холмстың алғашқы телесериалға бейімделуінде ойнады. Моранның кіші інісі Джаспер Джеральд Фроудың «Жас Шерлок: Маныз үйдің құпиясы» романында және оның «Гранада» теледидарлық бейімделуінде пайда болады. Полковник Моран 1983 жылғы «Бейкер Стрит Бойз» телесериалының екі эпизодында Майкл Годли ойнаған рөлде көрінеді. Моран «Бос үйдің оқиғасы» фильмінің «Гранада» теледидарлық бейімделуінде Джереми Бреттпен бірге Холмс рөлінде, оны Патрик Аллен сомдады. Бұл жерде Моран Холмсты Рейхенбах шарлауында атып өлтіруге тырысады, ал түпнұсқадағыдай оған тас лақтырмайды. «Соңғы мәселенің оқиғасы» совет телехикаясында да осындай оқиға орын алады. CBS телеарнасының «Элементар» сериалында, қазіргі Нью-Йоркте оқиғалар өрбігенінде, Холмс (Джонни Ли Миллер) Холмсқа жақын Айрин Адлердің өліміне жауапты деп санайтын «М» атты сериялық кісі өлтірушіні ұстайды. Тұтқында «М» өзінің шын есімінің Себастьян Моран (Винни Джонс) екенін, бұрынғы Корольдік теңізшісі, қазір жалдамалы кісі өлтіруші екенін айтады, соның арқасында Холмс «Мориарти» бар екендігіне алғашқы көз жеткізеді. Моран өзге де қылмыстарын мойындайды, бірақ Холмсты Адлердің өліміне қатысы жоқ екеніне көндіреді және Мориарти оны ұстату үшін құрлыққа отырғанын түсінген соң, Холмс Мориартиді табады деген үмітпен түрмеге баруға келіседі. Кейін Холмс түрмеде Моранға шифрланған хабарды көрсетеді, егер өзін-өзі өлтірмесе, оның қарындасы өлтірілетінін ескертеді. Моран өзінің камерасындағы айнаға басын соғып, ауыр халде жатыр деген хабар тарады. BBC телесериалы «Бос табыттың» 3-ші маусымының бірінші эпизодында Лорд Моран, Лордтар палатасының мүшесі, Солтүстік Кореяның тыңшысы болып көрінеді. Оған Вестминстер сарайын жарғызуға бұйрық беріледі, бірақ Холмс оның жоспарын тоқтатып тастайды. Бұл кейіпкерді сомдаған актердің кім екені белгісіз. «Шерлокты зерттеу» – Артур Конан Дойльді бейнелейтін канадалық тарихи драма «Мердок құпияларының» бірнеше эпизодтарының бірі. Сондай-ақ, «Бос үйдің» жаман кейіпкеріне Дойльдің шабыт көзі болған Себастьян Моран есімді кейіпкер де бар. «Мориарти Патриот» – жапондық анимациялық телесериал, онда Себастьян Моранды жапон тілінде Сатоши Хино, ал ағылшын тілінде Кристофер Вехкамп дауыстайды. «Люпиннің 3-ші бөлігінің 6-шы бөлімінде» Моран «Профессордың» тапсырмасымен жұмыс істейтін кісі өлтіруші ретінде пайда болады.
Moran was played by Eric Maturin in the BBC television series Sherlock Holmes (1951), the first television series adaptation of Sherlock Holmes. Moran's younger brother Jasper appears in the novel Young Sherlock: The Mystery of the Manor House written by Gerald Frow, and its Granada television adaptation. Colonel Moran appears in two episodes of the 1983 television series The Baker Street Boys, played by Michael Godley. Moran appears in the Granada television adaptation of "The Adventure of the Empty House" opposite Jeremy Brett as Holmes, here played by Patrick Allen. In this Moran is shown in flashback attempting to shoot Holmes at the Reichenbach Falls, rather than rolling rocks upon him as in the original story. A similar event occurs with Moran in the Soviet television version of "The Adventure of the Final Problem". In the CBS television series Elementary, which takes places in modern day New York City, Holmes (Jonny Lee Miller) captures a serial killer with the alias "M.", who Holmes believes responsible for the murder of Holmes's lover Irene Adler. In captivity, "M." reveals his real name to be Sebastian Moran (Vinnie Jones), a former Royal Marine now employed as an assassin, providing Holmes with the first clue to the existence of "Moriarty". Moran admits to his other crimes, but convinces Holmes that he is innocent of Adler's murder, and, realizing that Moriarty set him up to be captured, willingly goes to prison in the hope that Holmes will track down Moriarty. Holmes is later tricked into showing Moran a coded message in prison, informing him that his sister will be killed next unless he kills himself. Moran slams his head against the mirror in his cell, and is last reported to be in critical condition. "The Empty Hearse", the first episode of series 3 of the BBC television series Sherlock, features Lord Moran, a member of the House of Lords, as a mole for North Korea. He is ordered to carry out the bombing of the Palace of Westminster, but his plan is ultimately stopped by Holmes. The actor who portrayed this version of the character is unknown. "A Study in Sherlock", one of several episodes of the Canadian historical drama Murdoch Mysteries to feature Arthur Conan Doyle, also features a character named Sebastian Moran who is implied to be Doyle's inspiration for the villain of "The Empty House". Moriarty the Patriot is a Japanese animated television series where Sebastian Moran is voiced by Satoshi Hino in Japanese and Christopher Wehkamp in English. In Lupin the 3rd Part 6, Moran shows up as an assassin working for "The Professor".
Фильм
Моран Артур Вонтнердің Шерлок Холмс рөлін ойнаған үш фильмде көрінеді. "Ұйықтаған кардинал" (1931) фильмінде оның рөлін Луи Гудрих ойнады. "Шерлок Холмс триумфы" (1935) фильмінде ол Уилфрид Кейтнесс ойнаған қысқа ғана рөлде көрінеді. Содан кейін ол "Күміс жалын" (немесе "Баскервильдердегі кісі өлтіру") (1937) фильмінде Артур Гулле ойнаған Мориартидің оң қолы ретінде маңызды рөлде пайда болады. Моран 1946 жылғы Базиль Ратбоунның "Түнгі қорқыныш" фильмінде зергерлік ұрлық жасап, басты жау ретінде көрінеді, оны Алан Моубрей ойнады. "Қабақтан тыс" фильмінде Моран (Тим Киллик бейнелеген) Мориартидің ұзын бойлы қауіпсіз сақшысы ретінде көрінеді және оның бетінің бір жағында із қалған. Оның таңдаған қаруы – ол құрбандарын пышақтап, кесіп тастау үшін қолданатын қамшы пышақ, сонымен қатар ол шебер пышақ тастаушы. Пауль Андерсон ойнаған Моран 2011 жылғы "Шерлок Холмс: Көлеңкелер ойыны" фильмінде пайда болады. Моран британ армиясының ең жақсы мергендерінің бірі ретінде танымал болды, бірақ "ар-намыссыз босатылғаннан" кейін (офицерлер емес, қатардағы әскерлерді шығару тәртібіне қате сілтеме) ол профессор Мориартидің қызметіне жалданып, оның бұйрығымен фильмде бірнеше кісі өлтіруді орындайды. Фильм аяқталғаннан кейін ол із жазып кетіп, қолға түспейді.
Moran appears in three films starring Arthur Wontner as Sherlock Holmes. In The Sleeping Cardinal (1931) he is played by Louis Goodrich. In The Triumph of Sherlock Holmes (1935) he appears very briefly played by Wilfrid Caithness. He then appears in a larger role as Moriarty's right hand man in Silver Blaze (a. k. a. Murder at the Baskervilles) (1937), played by Arthur Goullet. Moran appears as a jewel thief and the main villain in the 1946 Basil Rathbone film Terror by Night, played by Alan Mowbray. In the film Without a Clue, Moran (portrayed by Tim Killick) appears as Moriarty's tall bodyguard and has a scar down one side of his face. His weapon of choice is a switchblade which he uses to stab and cut his victims, and he is also a highly skilled knife thrower. Moran, played by Paul Anderson, appears in the 2011 film Sherlock Holmes: A Game of Shadows. Moran was renowned as one of the best marksmen in the British army, but following a "dishonourable discharge" (a mistaken reference to the procedure for expelling enlisted soldiers, rather than officers) he became a mercenary in the employ of Professor Moriarty, on whose orders Moran undertakes several assassinations throughout the film. He remains at large after the end of the film.
Радио
"Шерлок Холмстің жаңа оқиғалары" радио сериясында полковник Моранды "Танкервилл клубындағы жанжал" (1946) эпизодында Рекс Эванс, ал "Лондон мұнарасының оқиғасы" (1948) эпизодында Барри Томсон сомдады. Полковник Моранды 1961 жылы BBC Light бағдарламасында эфирленген "Бос үй" радио драмасының нұсқасында Ноэль Джонсон ойнады. Фредерик Тревс "Соңғы мәселе" (1992) және "Бос үй" (1993) радиоспектакльдерінде Моран рөлін орындады. Стив Мэннинг 2009 жылы "Қиял театры" радиодрамасындағы "Шерлок Холмс қайтып келді" ("The Return of Sherlock Holmes") спектаклінде "Соңғы мәселе" және "Бос үй" повестері негізінде полковник Моранға дауыс берді. Джон Бэнкс 2011 жылы жарық көрген Big Finish Productions аудиодрамаларындағы "Соңғы мәселе" және "Бос үй" спектакльдерінде, сондай-ақ 2018 жылы түсірілген "Блэкстоун Гранджінің шебері" және 2022 жылы түсірілген "Нью-Йорктің шайтандары" спектакльдерінде Моранға дауыс берді, екеуі де оның түрмеден шыққаннан кейінгі оқиғаларын көрсетеді. Моранды 2020 жылы шыққан Audible Original аудиодрамасындағы "Шерлок Холмс: Санасыздықтың дауысы" спектаклінде Ангус Кинг сомдады.
In the radio series The New Adventures of Sherlock Holmes, Colonel Moran was played by Rex Evans in "The Tankerville Club Scandal" (1946), and by Barry Thomson in "The Adventure of London Tower" (1948). Colonel Moran was played by Noel Johnson in a radio dramatisation of "The Empty House" which aired in 1961 on the BBC Light Programme. Frederick Treves played Moran in the BBC Radio Sherlock Holmes adaptations of "The Final Problem" (1992) and "The Empty House" (1993). Steve Manning voiced Colonel Moran in the 2009 Imagination Theatre radio drama "The Return of Sherlock Holmes", adapted from the short stories "The Final Problem" and "The Empty House". John Banks voiced Moran in the Big Finish Productions audio dramas "The Final Problem" and "The Empty House", released in 2011, as well as in "The Master of Blackstone Grange". in 2018 and "The Fiends of New York City" in 2022, both set after his time in prison. Moran was played by Angus King in Sherlock Holmes: The Voice of Treason, an Audible Original audio drama released in 2020.
Сахна
Лаудердейл Мэйтленд 1923 жылы "Шерлок Холмс қайтып оралды" пьесасында полковник Себастьян Моран рөлінде ойнады.
Lauderdale Maitland appeared as Colonel Sebastian Moran in the 1923 play The Return of Sherlock Holmes.