Кіріспе

Жапондық пойыз апаты, 2005

Амагасакидегі сызықтан шығу (JR福知山線脱線事故) 2005 жылдың 25 сәуірінде сағат 09:19-да (00:19 UTC) жергілікті уақыт бойынша, таңғы сағаттардағы қыжылдаудан кейін, Жапонияның Хиого префектурасындағы Амагасакиде болды. Оқиға Батыс Жапония темір жолы (JR West) Фукучияма желісінде жеті вагондық жолаушылар пойзының жолдан шығуы салдарынан орын алды. Пойыз Дёшиша-Маэге қарай, ЖЖ Тозай және Гаккентоси желілері арқылы жүріп бара жатқанда бұл оқиға болды. Алдыңғы екі вагоны пәтер үйіне шағылысты. Бірінші вагон үйдің бірінші қабатындағы тұраққа кіріп кетті, оны шығаруға бірнеше күн кетті, ал екінші вагон ғимараттың бұрышына соқтығысып, қалған вагондардың салмағынан L тәрізді деформацияға ұшырады. Апат кезінде вагонда болған шамамен 700 жолаушының (алғашқы бағалау бойынша 580 жолаушы) 106-сы, жүргізушімен қоса, қаза тауып, 562-сі жарақат алды. Көптеген аман қалғандар мен куәгерлер пойыздың тым жылдам болғанын айтты. Бұл оқиға 1963 жылғы Цурумидегі теміржол апатынан бергі ең ауыр апат болды. 2024 жылғы мәліметтер бойынша, бұл апат Жапония тарихындағы ең қасіретті теміржол апаттарының бесіншісі болып табылады, одан бұрын Небукава станциясындағы апат, Микавасимадағы пойыз апаты, Цурумидегі теміржол апаты және Хачико желісіндегі сызықтан шығу орын алған.

Пойыздың егжей-тегжейі мен апат

Бұл поезд 5418M нөмірімен жүретін, "Rapid" тасымалымен шектелген аялдамалы жолаушылар пойзы еді. Ол 207 сериялы электрлік бірнеше бірлік (EMU) құрамындағы жеті вагондан тұратын, төрт вагондық және үш вагондық жиынтықтардан құралған, төменде көрсетілгендей, 1-ші вагон бастығы болатын. Апат кезінде пойызда шамамен 700 жолаушы болған. Бұрынғы Итами станциясындағы тоқтауда 3 вагоннан астам дұрыс тоқтау орнынан өткендіктен, жүргізуші пойызда кері жүруге мәжбүр болды, нәтижесінде 90 секундқа кешіктірілді. Жұмысқа және үйге уақытында жету үшін жолаушылар пойыздардың мінсіз уақытты сақтауына үміттенеді. Себебі JR West станцияларында (соның ішінде бұрынғы пойыздың келесі аялдамасы Амагасаки станциясында) жылдам және аймақтық пойыздармен ауысу үшін адамдар бір платформаның екі жағында кездеседі. Сондықтан бір пойыздың шағын кешігуі күні бойына кестеге елеулі өзгерістер әкелуі мүмкін, себебі кесте тығыз болды. Апаттан кейін бұқаралық ақпарат құралдары Фукучияма желісінің тығыз кестесін тікелей себеп ретінде көрсетті. Соңғы үш жылдағы өзгерістер Такaразука мен Амагасаки станциялары арасындағы 15 минут ішіндегі пойыз кестесіндегі резервті уақытты 71 секундтан 28 секундқа дейін қысқартты. JR West жүргізушілері кешіккені үшін қаржылық жазаға тартылады, сондай-ақ "күндізгі білім беру" деп аталатын қатал және қорлаушы қайта оқыту бағдарламаларына қатысуға мәжбүр болады; 日勤教育; nikkin kyōiku, оған күндіз арамшөптерді жою және шөп кесу жұмыстары кіреді. Ресми есепте қайта оқыту жүйесі апаттың ықтимал себебі болуы мүмкін екені көрсетілді. Бұл бағдарлама қызметкерлерді ауқымды есептер жазып, өкінуге мәжбүрлейтін ауыр сөздік шабуылдардан тұрды. Көптеген сарапшылар nikkin kyōiku процесін қайта оқыту емес, жазалау және психологиялық азаптау ретінде қарастырды. Пойыздың артқы жағындағы деректерді жазу құрылғысы (артқы вагондар жаңа және көптеген қосымша құрылғылармен жабдықталған) сол кезде пойыздың жылдамдығын көрсетті. Тергеушілер бірнеше симуляциялар жүргізіп, пойыздың жылдамдығы жоғары болса, сол қисықта жолдан шығатынын анықтады. Болжам бойынша, жүргізуші сол күнгі бұрынғы бұзушылықтарға байланысты nikkin kyōiku-ға қайта оқуға түсудің сөзсіздігіне қатты стресс болғандықтан, пойыздың тым жылдам қозғалып жатқанын байқамаған. Оны байқағанда, жолдан шығуға төрт секунд қалғанда, ол авариялық тежегіштің орнына қызметтік тежегішті қолданды, мүмкін, тағы да бұзушылықты болдырмау үшін, себебі авариялық тежегішті қолдануды негіздеу қажет болды. 2009 жылдың 8 шілдесінде Батыс Жапония темір жолының президенті Масао Ямазакиге салғысыздық тағылды. Сол күні ол Осакадағы баспасөз брифингінде "компания қалыпты жұмыс істеуі үшін" отставкаға кететінін мәлімдеді. 2012 жылдың 11 қаңтарында Кобе аудандық сотының судьясы Макото Окада Ямазакиді кәсіби салғысыздыққа кінәлі емес деп тапты, себебі апатты кінәлі деп тануға жеткілікті болжам жасау мүмкін емес еді. Алайда сот JR West компаниясын апат болған қисықтың тәуекелдерін дұрыс бағаламағаны үшін сынады. Пойызға соғылған ғимарат 2017 жылы бұзылды. 2019 жылдың сәуірінен бастап бұл жерде мемориалдық ескерткіш салынды, ғимараттың тек бір бұрышы ғана сақталды. 2023 жылғы мәліметтер бойынша, осы оқиға туралы есеп JR West компаниясының бас бетінде әлі де маңызды орын алады. Мәтінде былай делінген: "Біз 2005 жылдың 25 сәуірінде Амагасакиде болған темір жол апатын ешқашан ұмытпаймыз".