Кіріспе

Норвегиялық саясаткер (1960 жылы туған), швед футболшысы.

Пер Сандберг (1960 жылдың 6 ақпанында туған) – Норвегиялық саясаткер, Капиталистік партияның мүшесі және бұрынғы Прогресс партиясының өкілі. 2015 жылдан 2018 жылға дейін Норвегияның Балық шаруашылығы министрі қызметін атқарды. Сандберг 1997 жылдан 2017 жылға дейін Норвегия парламентінің депутаты болды (2005–2017 жылдары – Сёр-Трёнделаг сайлау округінен, ал одан бұрын – Норд-Трёнделагтан). Әділет, Көлік және коммуникациялар жөніндегі парламенттік тұрақты комитеттердің төрағасы қызметін де атқарды. 2006 жылдан 2018 жылға дейін Прогресс партиясының бірінші орынбасары болды. 1997 жылы оның баспана іздеушіге шабуыл жасағаны үшін сотталғаны мәлім болды. Сотталған қылмыскер ретіндегі мәртебесі оны Норвегия саясатында даулы тұлғаға айналдырды. Көкжағалы жұмысшы өкілі, ашық пікір білдіретін саясаткер Сандберг көптеген мәселелерде дау тудырды. Бұрынғы партия төрағасы Карл И. Хаген және БАҚ оны "Прогресс партиясының классикалық өкілі" (Ur FrP'eren) деп сипаттады.

Ерте өмір және білім

Сандберг Норд-Трёнделагтағы Левангерде, өздігінен жұмыс істейтін кәсіпкер Рольф Сандберг (1926–2010) және толық емес жұмыспен қамтылған Ранвейг Эртсос (1930–2006) отбасында дүниеге келген. Оның үш бауыры бар: қарындасы Мона және ағалары Харальд пен Стиг (Стиг 1997 жылы өзіне-өзі қол жұмсады). Өзінің балалық шағын «қиын» деп сипаттайды, әсіресе әкесінің «өте қатаң және манипулятивті» болғандығына байланысты. Сандбергтің сөзіне қарағанда, әкесі оны жазалау үшін сыртқы әжетханаға немесе жертөлеге құлыптап қоятын. Ол сондай-ақ бауырларын үнемі дене жазасына ұшыратып отырған. Зорлық-зомбылық осы деңгейде болғандықтан, Сандберг былай дейді: «Егер әкем бүгін осылай әрекет еткен болса, балаларға көмектесу қызметтері бірден араласар еді. Балаларды қорғау қызметтері дереу бақылауға алатын еді». Жоғары мектепті бітіргеннен кейін, ол бармен және Устаосеттегі шаңғы курортында официант сияқты түрлі жұмыстар істеді, кейін 1982 жылдан 1997 жылға дейін Norske Skog Skogn процессор операторы болып жұмыс істеді, онда ол жергілікті кәсіподақ өкілі болды. 1981 жылы Левангерге көшіп келді. Сандберг 1986 жылы Ливан азаматтық соғысы кезінде Оңтүстік Ливандағы UNIFIL құрамында аспаз болып қызмет етті. 1995 жылдан 1997 жылға дейін Норд-Трёнделаг округі кеңесінің мүшесі болды, 1997 жылғы парламент сайлауында досы (және болашақ министр) Роберт Эриксонды жеңіп, партияның үміткерлігін алғанға дейін. Сайлау науқаны кезінде ол барлық сайлау округі бойынша BBQ-лар мен шараларға қарызға алынған Volvo 240 көлігімен, сайлау материалдары ретінде тек партиялық стикерлерімен қатысты. Ол Орталық партиясының үміткері Марит Арнстадтан 140 дауыспен оқсып, сайлауда жеңіске жетті.

Парламент мүшесі

1997 жылдан бері Стортинг мүшесі, алғашқы мерзімдері Норд-Трёнделагтан сайланды, 2005 жылдан бастап көршілес Сор-Трёнделаг округінен өкілдік етеді. Сандберг 2009 жылдан 2013 жылға дейін Парламенттің Әділет комитетіне, ал 2005 жылдан 2009 жылға дейін Көлік және байланыс комитетіне төрағалық етті. 2006 жылы "Прогресс" партиясының төрағасының орынбасары болды. 2013 жылдың 28 қазанында Сандберг 2014 жылы партия төрағасының орынбасары лауазымынан "жұмысты жалғастыруға мотивацияның болмауына" байланысты кететінін мәлімдеді, бірақ 2014 жылдың басында бұл шешімнен бас тартып, қызметін жалғастыратынын хабарлады. Орынбасарлық лауазымынан бас тарту туралы кейіннен қайтарып алынған мәлімдемесінен кейін Сандберг өзінің саяси автобиографиясын – "Менің қалауымға қарсы. Саяси өмірді түсіндіру" ("Mot min vilje – oppklaringen av et politisk liv") атты кітабын жариялады, онда ол "Прогресс" партиясының бірнеше мүшелерін және 2011 жылғы Норвегиядағы терактіден кейін партияның ұстанған саяси бағытын қатаң сынады.

Балық шаруашылығы министрі

2015 жылдың 16 желтоқсанында Сандберг Солбергтің кабинетінде Балық шаруашылығы министрі болып тағайындалды.

Әділет, қоғамдық қауіпсіздік және иммиграция министрі

2018 жылдың 20 наурызында Сандберг Сильви Лиштауг отставкаға кеткеннен кейін Солберг кабинетінде Әділет, қоғамдық қауіпсіздік және көші-қон министрі міндетін атқарушы болып тағайындалды. Кейіннен оның орнын Тор Микель Вара иеленді.

Заң және тәртіп

Сандберг Халден түрмесі сияқты жаңа түрмелерді, оның пікірінше "қонақ үй деңгейінде" болғаны үшін қатты сынады, бұл көптеген адамдарды қорлау екенін айтты. Сондай-ақ ол түрмелерде көптеген мемлекеттік зейнеткерлер үйлері мен балаларды қорғау орталықтарынан жақсы жағдайлар жасалғанына сын танытты. Одан бөлек, ол шетелдік қылмыскерлер мен Шығыс Еуропалық топтар Норвегия түрмелерінің жағдайларына "күліп" қарап, масқаралайтынын мәлімдеді.

Иммиграция

Сандберг 1999 жылы үкіметтің шетелдіктерді Норвегиядан, егер олардың балалары ауыр қылмыс жасаса, қууға құқығы болуы керек деп ұсынды. 2002 жылы ол Шенген аймағына кірмейтін елдерден иммиграцияны толығымен тоқтатуды ұсынды. 2003 жылы Сандберг "Норвегиядағы қоғамның үйлесімді болуы үшін" "әртүрлі нәсілдер, діндер және мәдениеттер араласпауы керек" деді, бұл басқа саясаткерлердің күшті наразылығын тудырды. Одан әрі Сандберг полиция бастығының өзінің мәлімдемелерін қолдайтынын айтты, бірақ полиция бастығы Сандбергтің сөздерінен өзін мүлдем алшақтатып, оларға қатысы жоқ екенін мәлімдеді. Сандберг сондай-ақ этникалық норвегиялықтардың Норвегияда жақын арада азшылыққа айналатынын мәлімдеді. Сол жылы ол пана іздеушілерге электрондық таңба тағуды ұсынды, осылайша олардың өтініш қарастырылып жатқанда қашуына жол беруге болмайды. 2013 жылы Сандберг: "Шекарада полиция [қоғамда бар заңдарға сәйкес] рома, болгар және француз ұйымдасқан топтарын тоқтатуға құқылы, өйткені тәжірибе көрсеткендей, бұл адамдар бейбітшілікті бұзады және олардың көпшілігі қылмыстық қызметпен айналысады" деді, осылайша ромаларға қарсы сезімді күшейтті деп айыпталды.

Басқа

2007 жылы Сэндберг Ал Горды «үлкен алаяқ», «христиандық фундаменталист» және «климат мәселесіне байланысты 600 миллионнан астам NOK табыс тапқан супер капиталист» деп айтты. 2014 жылы Сэндберг Норвегияның тәждік ханзадасы Хаконды «солшыл» деп мәлімдеді, бұл оның монархияға қарсы позициясын күшейтті деп санайды.

Даулар

1997 жылдың қаңтар айында ол Югославиядан келген пана іздеушіге бас соғып, бетін ұрып, оны "сұрғылт ақ, майлы және бай" және "расист" деп атағаннан кейін жаңалықтарға енді. Сандбергке 3000 норвегиялық крон айыппұл салынды. 2006 жылдың 12 желтоқсанында Сандберг үш шоқ Аквавит пен бір сыра ішкеннен кейін Норвегия парламентіне сөз сөйледі. Парламент төрағасы Торбьёрн Ягланд: "Ішімдік ішіп парламентке сөйлеу – бұл ешкім істемейтін нәрсе. Бұл парламентке және өзіңе деген құрметпен байланысты", – деді. Оқиға бұқаралық ақпарат құралдарында сенсация тудырды. Осы оқиғаның нәтижесінде, бұқаралық ақпарат құралдарының қысымы күшейді, жұмыс жүктемесі ауыр болды және сол кезде анасынан айырылғандықтан, Сандберг кейіннен депрессияға ұшырағанын және өзін-өзі өлтіруді ойлағанын, бірақ соңғы сәтте келінінің қоңырауы арқылы құтқарылғанын жазды. Сандберг кейін Торбьёрн Ягландтың да сол кезде президенттіктің қалған мүшелерімен бірге парламентте дауыс беруден бұрын қызыл шарап ішкенін мәлімдеді. 2011 жылдың қарашасында, Еңбекші прогресс партиясының арасындағы қақтығыс пен парламенттегі қызу отырыс кезінде Сандберг Еңбекші партияны Утойя трагедиясын саяси үгіт үшін пайдаланғаны үшін айыптады. Бұл Еңбекші партия мүшесі Хельга Педерсеннің жылап парламенттен шығып кетуіне, ал басқалары отырысты қалдыруына себеп болды. Сандберг бұл сөздері үшін дереу кешірім сұрады, ол қабылданды. Партия жетекшісі Сив Дженсен келесі күні Еңбекші партия басшылығына тағы бір шабуыл жасамас бұрын Сандбергтің атынан ашық түрде кешірім сұрады. 2013 жылы Прогресс партиясының жылдық съезінде, "Верденс Ганг" газетінің хабарлауынша, Сандберг ашуланып айқайлағанда, бір партияның басқа аға мүшесін қабырғаға тіреп жіберді. Бұл дау партияның Тромс филиалындағы жылдар бойы созылған ішкі даудың бір бөлігі деп есептелді.

Иранға демалыс

2018 жылдың шілде айының соңында Сандберг балық шаруашылығы министрі қызметін атқарып жүрген кезінде Иранға хабарсыз жеке демалысқа барды. Оған 28 жастағы Бахаре Летнес (туған есімі Нассерабад) еріп жүрді. Ол жасөспірім шағында Норвегияға көшіп келген, кейін норвегиялық отбасы асырап алған ирандық әйел. Бұл жағдайды алғаш рет «Fiskeribladet» теңіздік газеті жариялады. Газет Летнестің теңіз өнімдерін экспорттаумен айналысатын компанияның иесі ретінде тіркелгенін хабарлады. Осы жаңалыққа бірнеше саясаткер ден қойып, Сандбергтің Летнеспен қарым-қатынасын, мүдделер қақтығысының болу мүмкіндігін, сондай-ақ сапар премьер-министр кеңсесімен келісілген-келісілмегенін сұрады. Сандберг бастапқыда Түркияға демалысқа бару жоспарлаған, бірақ бұрынғы әйелімен туындаған дауға байланысты соңғы минутта жоспарын өзгерткенін, Иранға келгеннен кейін ғана премьер-министрге хабарлағанын түсіндірді. Кейін премьер-министр Эрна Сольберг Стортингке Сандбергтің демалысы туралы министрлігіне хабарламағандығы үшін үкімет регламентін бұзғанын мәлімдеді. Сандбергке сын-ескертпелер Норвегия полициясының қауіпсіздік қызметінің, тыңшылық қаупі жоғары елдерге саяхаттайтын норвегиялық саясаткерлерге ұсынатын қауіпсіздік брифингін қабылдамағаны туралы мәлім болғаннан кейін күшейді. Сандберг регламентті бұзып, жұмыс телефонын Иранға алып келді. Алғашында ол телефонды көп қолданбағанын айтса да, шындығында 153 хабарлама жіберіп, 22 қоңырау шалған. Партиялық әріптестері Мазяр Кешвари мен Кристиан Тибриг Гедде сияқты көптеген саясаткерлер Сандбергті радиодағы сұхбатында Иранды жағымды жайт ретінде сипаттағандығы үшін, Иран режимін «дәріптегені» үшін сынады. Сын-ескертпелер 2018 жылдың ақпан айында Сандбергтің Летнеспен бірге Норвегиядағы Иран елшілігі ұйымдастырған 1979 жылғы Иран революциясын тойлауға арналған шараға қатысқаны туралы хабарланғаннан кейін одан да күшейді. Бұқаралық ақпарат құралдарының, оппозицияның және әріптестерінің күшейген қысымынан кейін Сандберг 13 тамызда министр қызметінен және Прогресс партиясының бірінші орынбасары лауазымынан кетті.

Қауіп-қатерлер мен шабуылдар

Сандберг бірнеше рет физикалық шабуылға ұшырады. 2008 жылдың қаңтар айында Норвегия парламентінің алдында бір ер адам оған шабуыл жасап, мойнынан ұстап, тепкіледі. Социалистік солшыл саясаткер Холлгейр Лангеланд жақын маңда болғандықтан, ол қашып құтылуға үлкерді және Лангеланд оны құтқаруға келді. Шілде айында психикалық денсаулығына қатысты мәселелері бар және гуманитарлық негіздермен Норвегияда тұруға рұқсат алған сол ер адам Еңбек партиясының саясаткері Кнут Сторбергетті де ұрып соқты. Тағы бір жағдайда, үш ер адам оған және оның саяси көмекшісіне Ослодағы бір мейрамханада жақындады. Сандбергтің айтуынша, олар "шабуылға дайын тұрған". Мейрамханадан ер адамдарды шығарып тастағаннан кейін жағдай шешілді, ал Сандберг дереу артқы есік арқылы эвакуацияланды. 2009 жылдың 27 наурызында Ослода трамваймен келе жатқанда үш жасөспірім оған шабуыл жасады. Жолаушылар араласып, оны құтқарып, шабуылдаушылар полиция келгенге дейін қашып кетті. Ол 2010 жылдың 7 тамызында Лина Мириам Сандбергке (қыздығы Хауган) үйленді. Олардың бір ұлы бар. Бұрын ол уақытын Ослодағы парламенттік кеңсесі, Сёр-Трёнделаг сайлау округі және Сенья аралындағы Ленвиктегі үйі арасында бөліп отырды. 2013 жылғы үкіметтік коалиция келіссөздері кезінде ол күнделікті 3160 км қашықтықты қамтитын ұшуды жасап, үйінен жұмысына барып-келді, бұл "Норвегиядағы ең қиын күнделікті сапарлардың бірі" деп аталды. 2018 жылдың мамырында Сандберг әйелінен ажырасып, Сеньядағы үйінен Мандалдағы пәтерге көшіп өтті. 2018 жылдың тамызында Сандберг кәсіпкер Бахаре Летнеспен қарым-қатынаста екенін және олар бірге тұруға дайындалып жатқанын растады. 2023 жылдың сәуірінде ол Летнеспен ажырасқанын мәлімдеді.