Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ағылшын тауға өрмелеуші және альпинист (1933-1985)
English rock climber and mountaineer (1933 1985)
Дональд Десброу Уиланс (18 мамыр 1933 – 4 тамыз 1985) – ағылшын тауға өрмелеуші және альпинист. Ол Джо Браунмен және Крис Бонингтонмен бірге көптеген жаңа бағыттарды өтті, және олардың екеуінің де техникалық жағынан теңдесі деп есептелді.
Donald Desbrow Whillans (18 May 1933 – 4 August 1985) was an English rock climber and mountaineer. He climbed with Joe Brown and Chris Bonington on many new routes, and was considered the technical equal of both.
Ерте өмір
Салфорд, Ланкаширде екі қабатты үйde туып өскен Уиланс, Брутон қазіргі заманғы мектебінде оқып жүрген кезінде Пэннин таулы далаларында жаяу серуендеумен айналысып, содан кейін бау тауға шығуды бастады.
Born and brought up in a two up two down house in Salford, Lancashire, Whillans began hiking on the Pennine moors while still at Broughton modern school; climbing was the next step for an adventurous young boy.
Мансап
Уиланс 1951 жылы Джо Браунмен бірге альпинистік мансабын бастаған кезде сантехник шәкірті болған. Уиланс Браунмен Стаффордширдегі Роачес тауларында альпинизм кезінде танысты. Браунның серігі жаңа бағыт бойынша жоғары көтеріле алмағанда, Уиланс оны сынап көруге рұқсат сұрады, содан кейін Браунның жаңа бағытының екінші бөлігін бастап шықты, ол "Матине" деп аталды. Тасқа қарай көтерілуден бастап, ол Альп тауларына сапар жасап, альпинизммен айналысты, онда Дру тауының "Бонатти тірегіне" және Крис Боннингтон, Ян Длугош және Ян Клауфпен бірге Монблан тауындағы Френидің орталық тірегіне алғашқы болып көтерілді. 1957 жылы ол үлкен тауларға алғашқы экспедициясын жасады, Машербрумға (7 821 м) барды. Экспедиция сәтсіз аяқталды, Боб Даунс тау үстінде қаза тапты, ал команданың ең жоғары нүктесі шыңнан шамамен 200 метр төмен болды. 1962 жылы Боннингтонмен бірге Патагониядағы Орталық Торрес-дель-Пейнеге алғашқы болып көтерілді, ал Дугал Хастонмен бірге 1970 жылы Аннапурнаның оңтүстік бетіне алғашқы болып шықты. Осы тәжірибелер оның 1971 және 1975 жылдары Эверестке жасалған экспедицияларға қатысуына әкелді. Уиланс қауіпсіздік пен тауды білу қабілетімен ерекшеленді, оның бірнеше рет нашар ауа-райы немесе тас құлау қаупінен Ейгердің солтүстік бетінен кері шегінуі осыны дәлелдейді. Ол көптеген альпинизм апаттарына ұшырамаса да, бірнеше рет қауіпті жағдайлардан мүлттықтай құтылған, мысалы, Орталық Торрес-дель-Пейнедегі бекітілген арқан жыртылғанда, арқанды қайта байламас бұрын бір сәт ішінде салмағын тіреуге үлкерді.
Whillans was an apprentice plumber when he started his climbing career with Joe Brown in 1951. Whillans met Brown while climbing at the Roaches in Staffordshire. When Brown's climbing partner failed to follow him up a new route, Whillans asked if he could try—and subsequently led the second pitch of Brown's new route, which became known as "Matinee". From rock climbing he expanded into mountaineering with trips to the Alps where ascents included the "Bonatti Pillar" of the Dru and the first ascent with Chris Bonington, Jan Długosz and Ian Clough of the Central Pillar of Freney on Mont Blanc. In 1957 he made his first visit to the greater ranges on an expedition to Masherbrum (7,821 m) in the Karakoram. The expedition was unsuccessful, Bob Downes died on the mountain and the highest point reached by the team was c. 200m below the summit. Other more successful expeditions followed, in 1962 with Bonington he made the first ascent of the Central Torres del Paine, Patagonia and with Dougal Haston, he made the first ascent of the south face of Annapurna in Bonington's 1970 expedition. These experiences led to his participation on the expeditions to Everest in 1971 & 1975. Whillans was attributed with safety and mountain awareness, as evidenced by his retreat from the Eiger North Face on several occasions because of bad weather or rockfall. He had few climbing accidents although there were several near misses, such as when a fixed rope on the Central Torres del Paine snapped and he managed to put his weight on the holds with split second timing before retying the rope.
Тұлға
Уиланс тапқырлығымен және ойдан шығарып сөйлей білу қабілетімен танымал болған. Оның әзіл-сықақ сезімін көрсететін мысал – Эйгердің солтүстік беткейін бағындыруға тырысқан, оның пікірінше, жабдығы жеткіліксіз жапон альпинистерінің тобымен кездесуі. "Жоғарыға шығасыздар ма?" – деп сұрады Уилланс. "Иә! Иә!" – деді олар. Ұзақ үнсіздік, содан кейін Уилланс: "Сіз ойлағаннан да биікке көтерілуіңіз мүмкін." Уилланс 1971 жылғы Халықаралық экспедицияға және 1972 жылғы Еуропалық Эверест экспедициясына қатысты, екеуі де Эверест тауының оңтүстік-батыс беткейін бағындыруға тырысты. Соңғы экспедицияда тұлғалардың қақтығысы болды және көптеген альпинистер бас тартты. Лагерьде жүрген кезде, басқа альпинистер Англияның Германияға қарсы футбол матчында жеңілгені туралы хабар естіді. "Біз сіздерді сіздердің ұлттық спортыңызда жеңіп алған сияқтымыз", – деді бір неміс. Ұзақ үнсіздіктен кейін Уилланс: "Иә, және біз сіздерді екі рет жеңдік." Тағы бір оқиға бір түнде альпинистер үйінде болды, екі альпинист басқа альпинистердің ұйқысын бұзып, сыбырласып сөйлесіп жатты, солардың бірі Уилланс еді. Ақырында ол олардың үндемеуін талап етті. Қысқа үнсіздіктен кейін, жастардың бірі агрессивті түрде үндемеуге бас тартты, қараңғылыққа бұрылып: "Өзіңді кім деп ойлайсың?" – деді. "Уилланс" деген қатал жауаптан кейін толық үнсіздік орнады. Алайда Уилланстың өмірбаяуын жазған Джим Перрин осы оқиғалардың көптегені миф екенін айтады. Уилланс өзінің қара жұмысшы класына жататынын көрсетуді ұнататын, лекция сапарларында Гималайдағы шатырда Даугал Хастонмен бірге дауылға тап болған оқиғаны айтуға құштар болды. Хастон "Сақиналардың билеушісі" кітабын оқып бітірген соң, оны Уиллансқа берді. Уилланс бірнеше бет оқып: "Мен бұл сұраққа жауап бермеймін, онда нағыз ертегілер бар!" – деді. Уилланс көп ішетін, бұл Аннапурнаға жасаған экспедициядан кейін оның мансабына зиян келтірді және ерте қайтысына себеп болуы мүмкін. Оның бойы 162 сантиметр болса да, ол төбелесшіл ретінде танымал болды және оның қабілеті туралы әңгімелер көп айтылды. Ол альпинистік жабдықтарды жобалады, соның ішінде бір кезде сыра ішкен адамның ішектерін қауіпсіз биікке тасымалдауға арналған деп сипатталған "Уилланс қаушағын" және "Уилланс қорабы" экспедициялық шатырын жасады.
Whillans was well regarded for his capacity to deliver a cracking one liner off the cuff. One example which encapsulates his wry humour concerns him encountering a team of—to his mind—poorly equipped Japanese mountaineers attempting the north face of the Eiger. "You going up?" Whillans asked them. "Yes! Yes!" came the reply. Pause, then Whillans: "You may be going a lot higher than you think." Whillans participated in the 1971 International Expedition and 1972 European Everest Expedition, each attempting to climb Mount Everest's southwest face. The latter expedition was plagued with personality conflicts and the withdrawal of many climbers. While in camp, some other climbers overheard news that England had lost a football match to Germany. "It seems we have beaten you at your national sport", said a German. After a pause Whillans replied, "Aye, and we've beaten you at yours twice." Another incident occurred one night in an alpine hut when two climbers were engaged in a whispered conversation disturbing the sleep of other climbers, one of whom was Whillans. Eventually he demanded that they shut up; there was a brief pause before one of the youths aggressively refused to be quiet, remarking into the darkness "Who do you think you are?" The gruff reply of "Whillans" was followed by complete silence. However, Whillans's biographer Jim Perrin suggests many of these stories are myths. Whillans liked to emphasise his working class credentials, and on lecture tours, enjoyed telling the story of being stormbound in a tent high in the Himalayas with Dougal Haston who had finished reading The Lord of the Rings and passed him the book. Whillans read a few pages and remarked: "I'm not reading that crap, it's full of fooking fairies"! Whillans was a heavy drinker, which harmed his career after the expedition to Annapurna and may have contributed to his early death. Although he was only 5' 4" tall, he had a reputation as a brawler and stories of his prowess circulated. He designed mountaineering equipment, including the "Whillans Harness", once described as designed to safely transport beer guts to great height, and the "Whillans box" expedition tent.
Өлім
Ол 52 жасында жүрек талмасынан қайтыс болды және 2005 жылы жазушы-альпинист Джим Перриннің "Зұлым" атты өмірбаяны жарық көрді.
He died at the age of 52 of a heart attack and was the subject of a biography titled The Villain by the author–climber Jim Perrin in 2005.
Мұра
Британдық альпинистік кеңесі Уилансты еске алу үшін Роуч тауларының жанындағы альпинистік үйді күтіп ұстайды.
The British Mountaineering Council maintain a climbing hut near the Roaches in memory of Whillans.