Кіріспе
Иерусалим тағына талапкер Мария Антиохиялық (Μαρία; 1145–1182) – Византия императоры Мануил I Комненға үйленген византиялық императрица, 1180 жылдан 1182 жылға дейін ұлы Алексий II Комнен еңбекке жарамсыз кезінде регент болды.
Maria of Antioch (Μαρία; 1145–1182) was a Byzantine empress by marriage to Byzantine Emperor Manuel I Komnenos, and regent during the minority of her son porphyrogennetos Alexios II Komnenos from 1180 until 1182.
Ерте өмір
Мария Антиохиялық Антиохиялық Констанция мен оның алғашқы күйеуі Пуатьелік Рамонның қызы болды. 1160 жылы Марияның әкесі Рейнальд Шатилон Алеппо билеушісі Май аль-Дин және Нур әд-Диннің одақтасы қолға түсті. Оның анасы Антиохия княздығына өзі талап етті, бірақ ақсүйектер оның ұлы, Марияның ағасы Богемонд III-ді қолдады. Иерусалим патшасы Бальдуин III Богемонд III-ні ханзада етіп тағайындады және Антиохия латын патриархы, Рейнальдтың бұрынғы қарсыласы, бай және саяхат көрген Лимождың Аймериін регент етіп қойды. Констанция бұл шешімге наразылық білдіріп, Антиохияның номиналды билеушісі Византия императоры Мануил I Комнен сарайында Константинопольге сапар шекті.
Византиялық император
1159 жылдың соңында Мануэлдің әйелі императрица Ирен (алғашқы аты Берта Сульцбах) қайтыс болды, және Мануэл крестонос мемлекеттерінің бірінен ханшайымға үйленгісі келді. Иоанн Контостефанос, бас драгоман (тәржімеші) Теофилак және варяг гвардиясының аколофусы Василий Каматерос жаңа әйел іздеу үшін Иерусалимге жіберілді. Екі ханшайым – Антиохиялық Мария және Триполилік Мелисенде, Триполи графы Раймонд II-нің Ходиернадан болған қызы, үміткерлер ретінде ұсынылды. Екеуі де сұлулығымен танымал болды, бірақ Иоанн Киннамосқа сәйкес, Мария екеуінің ішінде әдемірек болды; биік бойлы, сары шашты ханшайым өз нормандық тегін анық көрсетті. Патша Балдуин III Мелисендені ұсынды, ал оның ағасы, Триполи графы Раймонд III, зор қалыңдық жинауға кірісті, Ходиернадан және Мелисендемен аттас әпкесі, королева Мелисендеден сыйлықтар алды. Елшілер қанағаттанбады және үйленуді бір жылдан астам уақытқа кешіктірді; олар Ходиернаның адалсыздығы және Мелисенденің заңдылығы туралы қауесеттерді естігендіктен. Соңында Мануэл Марияны таңдады. Граф Раймонд мұны қорлау деп есептеп, Византиялық Кипрге шабуыл жасады. Осы уақытта Алексиос Брьенний Комнен және Константинополь префекті Иоанн Каматерос бастаған императорлық елшілік неке туралы келіссөздер жүргізу үшін Антиохияға келді. Мария 1161 жылдың қыркүйегінде Сент-Симеон портынан Константинопольға аттанды, ал неке 24 желтоқсанда Айя-Софияда болды. Бұл оқиғаға үш патриарх қатысты: Константинополь патриархы Лука Хризоберге, Александрия грек патриархы Софроний және Антиохия грек патриархы Афанасий I. Тойлар, шіркеуге сыйлықтар және халық үшін Ипподромда ат жарыстары ұйымдастырылды. Бұл Антиохияның Византия империясымен байланысын нығайтты. Бұл неке Антиохияның регенті Констанцияның беделін де арттырды. Никетас Хониаттың айтуынша, Мария "күлкіге құштар, алтын Афродита, ақ қолды, бұқа көзді Гера, ұзын мойынды, әдемі аяқталған лакондық, ежелгілер өз сұлулығы үшін қадір тұтқан және барлық басқа да сұлулардың келбеті сақталған кітаптар мен тарихтар сияқты" болды. Бірнеше жыл Мария бала тумады. 1166 жылы ол ұл тастады, бұл оның күйеуі мен халқы үшін үлкен қайғы болды. 1169 жылы Мария ұл тауып, болашақ император Алексий II Комнен дүниеге келді. Ол Константинопольдің саяси және дипломатиялық өмірінде белсенді рөл атқарды. Ана тілі француз тілі болғандықтан, ол императордың құрметі үшін тым көп төлемеуге батыл кеңес берген гипобелей (сарбаз) Аарон Исаакиостың қос ойлылығын байқады. Соның салдарынан Мануэл Ааронның көзін жойды.
" was like unto the laughter loving, golden Aphrodite, the white armed and ox eyed Hera, the long necked and beautiful ankled Laconian, whom the ancients deified for their beauty, and all the rest of the beauties whose good looks have been preserved in distinguished books and histories." For several years, Maria was childless. In 1166 she miscarried a son, considered a tragedy by her husband and the population. In 1169 Maria finally gave birth to a son, the future emperor Alexios II Komnenos. She played a role in the political and diplomatic life of Constantinople. French being her mother tongue, she was able to observe the double dealing of the hypoboleus (court interpreter) Aaron Isaakios, who was quietly advising Westerners not to pay too much for the Emperor's favour. As a result, Manuel had Aaron blinded.
Регенттік
1180 жылы Мануэль қайтыс болғаннан кейін Мария ресми түрде "Xenē" (Ξένη) есімімен кесіп салды, бірақ іс жүзінде ол ұлы Алексий II үшін регенттік қызметін атқарды. Оның өлімі құпияда ұсталғандықтан, оның қалай өлгені туралы әртүрлі әңгімелер тарады, мысалы, оны қапқа орап суға батырған. Андроник өзін бірдей император деп жариялады, бірақ Алексий II көп ұзамай өлтірілді, содан кейін Андроник империяны толығымен өзіне қаратуға үкім шығарды. Біраз уақыттан соң Андроник Константинопольдегі Марияның көптеген бейнелерін бұзды немесе жойды.