Кіріспе
Shrek франшизасындағы ойдан туған кейіпкер. Есек – Уильям Штейг жасаған және DreamWorks Animation компаниясы Shrek франшизасы үшін бейімдеген ойдан туған кейіпкер. Оның дауысын негізінен Эдди Мерфи сомдайды. Есек – адам сипатты есек, оның сыртқы келбеті Перри атты кішкентай есек үлгісімен жасалған. Ол сұр түсті жүнімен, қоңыр көздерімен және қара жалымен бейнеленеді. Франшизада ол Шрекке серік және жақын досы, Аждаһаның күйеуі және Аждаһа есектерінің (Dragon Donkeys) әкесі болып көрсетіледі. Сериалдың комедиялық кейіпкері ретінде Есек өзінің өткірлігі, даналығы және юморы үшін сыншылар тарапынан жоғары бағаланады.
Donkey is a fictional character created by William Steig and adapted by DreamWorks Animation for the Shrek franchise. He is voiced primarily by Eddie Murphy. Donkey is an anthropomorphic donkey and his appearance is modeled after a miniature donkey named Perry. He is depicted with grey fur, brown eyes, and a black mane. In the franchise, he is the sidekick and best friend of Shrek, husband to Dragon, and father to a litter of Dronkeys (Dragon Donkeys). As the series' comic relief character, Donkey is well regarded by critics for his wit, wisdom, and humor.
Шрек (2001)
Есек өзінің тұңғыш рет 2001 жылы Shrek фильмінде ескі ертегілердегі мифтік кейіпкерлерді сатып, зұлым Лорд Фарквадтың салт аттыларына сатылды. Есектің ерекше күші - сөйлеу қабілеті, оны иесі, қарт әйел, пайдаланып көруге тырысты. Бақытты құтылудан кейін ол Шрекпен достық қарым-қатынас жасайды, ол Есектің үнемі сөйлесуіне ренжіген болса да, баяу және еріксіз оған деген сүйіспеншілігін дамытады. Есек Шрекпен бірге болуды сұрайды, өйткені оның басқа ешкім жоқ. Басында Шрек бас тартады, ақырында оған үйінен бір түнге ғана шығуға рұқсат береді. Шрек өзінің батпағында өмір сүретін ертегілердегі барлық жаратылыстарды тапқанда, Есек оған қатысы бар екенін мойындамайды. Жаратылыстар оларды Лорд Фарквад сол жерден қуып жібергенін мойындады. Есек оны алып жүруге дайын жалғыз адам, ал Фаркваадтың қайда екенін білгендіктен, Шрек онымен бірге жүруге шешім қабылдайды. Алайда, олар келгенде, Фарквад өзінің адамдарына Шректі аренада өлтіруге тырысады, оны табу және оны қайтарып әкелу үшін тамаша чемпионды табу үшін. Есек пен Шрек Фарквадтың адамдарын жеңеді, ал Фарквад Шректі өзінің чемпионы болуға шешім қабылдайды. Алайда Шрек оған қызығушылық танытпайды және тек батпағын қайтаруды талап етеді. Фаркваад Шрекке егер ол іздеуге келіссе, оның батпағын қайтару туралы келісім ұсынғанда, Шрек келіседі, ал Есек Шректің Фионаны табу жолында оған еріп жүреді. Қалдыққа келе жатқанда, Есек қаламаушылықпен ханшайымды күзетіп тұрған отты айдаһардың қаламаған назарын аударады. Шрек қашып құтылып кетеді, бірақ Есек ұсталып, бұрышталады. Аждаһа оны құртуға тырыспас бұрын, ол өзінің тағдырын аждаһаға мақтау айтып, құтылуға тырысады, ол аждаһаның әйел екенін біледі, ал аждаһа Есектің мақтауына қатты риза болады. Ол оны өзінің орнына алып, онымен жақын қарым-қатынас жасайды. Алайда, Шрек істің тым жекешеленуі алдында Есекті құтқарады, ал екеуі ажыдаардың ұстап қалуынан бұрын, принцессамен қашып құтылады. Бір күні кешке Шрекке неліктен барлық адамды жек көретінін сұрайды, Шрек ашуланып, онымен таныс болмай тұрып, бәрі оны қорқынышты жәндік деп бағалайтынын айтады. Есек Шректің кейіпкерімен кездескен кезде оның көбірек екенін білетінін мойындайды. Есек Фиона мен Шректің арасында романс бар екенін байқап, олардың жоққа шығара бастайды. Келесі күні түнде Есек принцессамен сөйлесу үшін жел диірменінің ішіне кіреді, бірақ ол күн батқаннан кейін өзі жындыға айналатындығын біледі. Шрек олардың әңгімелерін естіп, Фиона оны қорлап отыр деп қате түсіндіреді. Келесі күні Шрек оны айтқан сөздері үшін сөгіп, Лорд Фарквад оны алып кетуге келеді. Есек Шрекке жағдайды түсіндіруге тырысады, ол да ашуланып, оны қорлайды. Ашулы, ренжіген Есек оған көмектескен еңбегі үшін батпақтың жартысын алады. Екеуі қызу дау-дамайға түседі, содан кейін Есек ақыры Фионаның Шректі сұм деп айтпағанын түсіндіреді және екеуі татуласады. Содан кейін Есек бұрын қайтадан қосылған айдаһарға оны және Шректі Фионаның үйлену тойына алып барады, онда айдаһар Фаркваадты жалмап қояды. Шрек Фионаны құтқарып алғаннан кейін, Есек Шрек пен Фионаның үйлену тойында "Мен сенушімін" әнін айтады және оның сүйіктісі Аждаһаны әйеліне алады. Шрек in the Swamp Karaoke Dance Party! бағдарламасында ол Sir Mix a Lot-тың "Baby Got Back" әнін шырқады.
Шрек 2 (2004)
Есек алғаш рет фильмде Шрек пен Фионаның баллы айларына кеткен кезде Шректің үйінде қалған. Олар қайтып келгенде Шрек Есекке кетуге бұйырады, бірақ Есек күмәнмен қарайды. Фиона оған Драконның қалауы үшін қайтуды ұсынады, бірақ ол Драконмен қарым-қатынасында қиындықтар туындағанын айтады, өйткені ол таңғажайып әрекет етті, бірақ себебін анықтай алмады, сондықтан ол олармен қайта қосылуға шешім қабылдайды. Алайда Шрек оны кетуге мәжбүрлейді. Шрек пен Фиона бір сәтке тоқтаған кезде, Есек кенеттен оралып, патшалық ер адамдардың күймесі келгенін айтып, сөзін бұзады. Бір хабаршы келіп, жаңадан үйленген жұпқа Фионаның ата-анасы оларды үйлену тойын тойлауға шақырғанын айтады. Шрек ата-анасы оларды ешқашан Огр ретінде қабылдамайтынын білгендіктен, қабылдауға мүлдем күмәнданады, бірақ ол ақырында беріліп, кетеді. Ол Фионамен бірге Алысқа Алысқа патшалыққа Есекпен бірге барады, ол қайта-қайта: "Біз әлі осындамыз ба?" деп сұрайды. Шрек пен Фиона "жоқ" деп жауап беріп тұрады. Содан кейін ол Бут киген мысықты кездестіреді және Шрекпен көп уақыт өткізетіндіктен қызғанышқа бой алдырады. Фильмнің соңында олар жақсы достар болады. Фильмнің бір тұсында ол өзінің Джек сиқырлы бұршақтарға айырбастау үшін сатып алған есек екенін айтады, бұл оны қатты ренжітті. Шрек пен Шрек "Бақытты өмір" есімді ермекпен жұлдызшаның шеберханасынан сусын ішеді. Шрек әдемі адам болып өзгерген кезде, Есек керемет асылданған және әдемі ақ айғырға айналды (бірақ бірдей тістері мен дауысы бар, ал бөтелкеде есем жүйке бұзылыстары барларға арналған емес деп жазылған, содан кейін Шрек пен басқалар Есекке қарап тұрады, өйткені Есектің біреу бар екендігіне қатты сендіреді, бірақ ол неге бәрі оған қарап отырғанын білмейтін). Шрек пен Мысық есекпен қамалға оралады. Шрек кіргенде, Фиона (осы да адам түріне қайта оралған) Шректі іздеп жүгіріп шығады. Есек олардың неге өзгергенін және Шректің оны іздеп ішке кіргенін түсіндіреді. Алайда, Шрек Фионаның қайта оралғаннан кейін жүрегі жараланып сыртқа шығады, өйткені Шарминг пен Фея Кудрям екеуін де жеңіп алды: Шарминг Фионаны өзін Шрек деп ойлауға алдап, Фея Кудряма Шректі Фионаның Шармингпен жақсырақ екеніне сендіреді. Шрек, Есек және Мысық "Уытты алма" атты барда зар жылайды, тек Фионаның әкесі Харольдтың Фея Кудрясмен жасырын сөйлесіп, арамзалықты ашқанын анықтауға болады. Өкінішке орай, Есектің сөйлеу әдеті оның кездейсоқ сөзін шығарып, оларды толық ашуына әкеліп соққыға ұшырады. Ақырында оларды Крестная ананың адамдары ұстап алады. Алайда, басқа ертегілер жаратылыстары бұған куә болып, оларды құтқарады, ал Гинги Мүффинге Моңго деп аталатын гигант, Годзилла мөлшеріндегі Гингербрэд адамды жасатады, оны Есек қамалға апаруға көмектеседі. Олар кіре алады, бірақ Монгоны қорғаншылар жеңеді. Үштік өз тапсырмасын жеңіспен аяқтағаннан кейін, Есек пен Шрек екеуі де қалыпты түрлеріне оралады. Есек өзінің бастапқы пішініне оралғаннан қатты көңілі қалды, бірақ Шрек Есекке әлі де Есекті асыл жылқы ретінде көретінін айтты. Кейінірек, есек той кезінде Мысықпен бірге "Livin' la Vida Loca" әнін айтады. Кредиттерден кейін Есек пен Аждаһа қайта қосылады, ол олардың жаңа туған балалары, Есектермен танысады. Жаңа балаларды көргенде, Есек: "Мен жұмыс табуым керек!" деп айқайлайды. Кейін ол "Far Far Away Idol" бағдарламасында "Disco Inferno" әнін шырқады.
Үшінші Шрек (2007)
Есек "Шрек үшіншіде" әке болуден ләззат алады, және ол әлі де Шрекпеннің ең жақын серігі және ең жақын досы болып қалады. Алыс-алыс елге жаңа патша керек болғанда, Есек Шрекпен бірге Фионаның туысы Артур Пендрагонды іздеуге шығады, ол жай ғана Арти деп танылады, ол тұратын Ворстерширдегі интернатта. Алыс-алыс елге қайтып келгенде (сәл жаңылысқан Мерлиннің көмегімен), Есек пен Мысық кездейсоқ түрде денелерін ауыстырып алады. Мысық Есектің төрт аяқты түрін жиренішті деп санайды, ал Есек Мысықтың осындай әсем киімдермен қалай жүре алатынын түсіне алмайды. Олар алыс-жақынды кекшіл ханзададан елді құтқару үшін өздерінің дауларын ұмытуға мәжбүр болады. Ханзада жеңілгеннен кейін Мерлин оларды қайта өзгертуге келеді, бірақ кездейсоқ түрде құйрықтарын ауыстырып жібереді (кейінгі сахнада олардың құйрықтары да түзетіледі). Кейін ол Шрекпеннің жаңа туған үшкіл огрелерімен ойнап жатыр. Есек соңғы рет титрлерде "Рахмет (Falettinme Be Mice Elf Agin)" әнін Puss пен огре үшкіліне орындап жатқанда көрінеді.
Шрек мәңгілік кейін (2010)
Төртінші фильмде Есек өзінің Dronkeys-ті Шректің батпағына жиі алып келеді, Шректің күнделікті хаосына қатты ренжіді. Ол Шректің балаларының туған күнін бұзуға қатысады. Ромплстильцкиннің баламалы ғаламшарында Есек Шрекпен алғаш рет ол оғры қамалған арбаны тартқанда кездеседі және оны ән ауыстыру үшін қамшылаған сиқыршылардан ән айтуға мәжбүр болады (көлік стереоды еске салады). Шрек Румпельштилцкинге әкелінгеннен кейін қашып кетеді және есекті өзімен бірге алып кетеді, соңғысының ашуы. Басында Есек Шректен қорқып қашады, бірақ Шректің балаларының ойыншығы үшін жылағанын көргеннен кейін қайта оралады. Бұрын ешқашан жыртқыш жылағанын көрмеген Есек Шрекке сенуді шешеді және онымен достық қарым-қатынас жасайды. Есек сонымен қатар өте ақылды болып табылады және Шрекке Шректің жағдайын "Твайлайт-зонамен" салыстыра отырып, Румпельштилцкин келісім-шартында бос орын табуға көмектеседі. Дуэт Фиона, Мысық және ормандағы бүлікшілерді кездестіреді, ал Есек Бут киген Мысық пен бүлікшілермен де достық қарым-қатынас жасайды. Есек кейін Шрек пен Фионуны (Кішкентайдың шақыруымен) Пьедесталдан құтқарып, содан кейін Румпельштилцкиннің қасабасына шабуыл жасайды. Ол сондай-ақ Шректің басқа шындықтағы әйелі екенін білген соң, Аждаһаны Шрек пен Фионаны жеуден тоқтату үшін азғыруға тырысады, бірақ ол мұны істей алмайды. Бақытымызға орай, олардың ешқайсысына зақым келген жоқ. Румпельштилцкин жеңілгеннен кейін, Есек Шректің уақыты біткен кезде жылан шаңына айнала бастағанын қайғылы көреді. Соңында шындық қалпына келтіріліп, Есек Шректің балаларының туған күнін тойлайды. Кейіннен оны ойыншықтығын жалғастырып жатқан Аждаһамен бірге көреді. Ақырында, ол басқа кейіпкерлермен бірге саз періштелерін жасайды.
Қабылдау
Есек – халық ертегілеріндегі дәстүрлі кейіпкер, ол басқа кейіпкерлердің ақымақтығын әшкерелейтін ақымақ рөлін атқарады. Мысалы, "Жазғы түнгі арман" пьесасынан Төменгі (Bottom) осыған дәлел. Есектің мінезін сыншылар "күлкілі" және "фильмнің ең жарқын тұсы" деп бағалаған. Ол Шрек пен Фионаға көмектесу үшін маңызды инстинктивті даналықты немесе "ішкі сезімді" бейнелейді. Эдди Мерфидің "мойынсұнар" жүк көтергіш ретінде таңдалғаны нәсілшілдік мәселелерге байланысты сынға ұшырады.