Кіріспе

Альбертадағы өзен, Канада. Миннесотадағы өзен, АҚШ. Элбоу өзені Канаданың Роки тауларындағы Элбоу Шип жабайы табиғат аймақтық провинциялық паркінде орналасқан Элбоу көлінен басталады, содан кейін Роки тауларының етегі арқылы ағып, Брэгг Крик поселкесіне жетіп құяды. Элбоу өзені 22-ші тас жолының астынан өтеді, сосын Спрингбанк ауылдық қауымдастығы мен Калгаридің батысында орналасқан Цуу Т'ина 145 үнді резерваты арқылы ағады. Өзен Калгари қаласына Уиселхед Флэтс жасанды ішкі дельтасы арқылы және Калгаридің екі басты ауыз су көзінің бірі – Гленмор суқоймасына кіреді. Одан ол солтүстікке қарай тұрғын үйлер арасымен қала орталығына қарай ағып, Маклеод Трейлден өтеді, Калгари Стампиді алаңынан өтеді және ақырында Уайлдер институты/Калгари хайуанат бағының батысында Боу өзенімен қосылады.

Флора мен фауна

Жоғарғы Эльбоу өзенінің су жиналатын алабындағы басым өсімдіктерге дірілдеп тұрған аспен (Populus tremuloides), бальзамдық тобылғы (P. balsamifera), лоджпольдік қарағай (Pinus contorta) және ақ шырша (Picea glauca) кіреді. Эльбоу су бассейніндегі топырақтар негізінен қара черноземдер, ортикалық сұр лувизольдер, эвтрикалық брунизольдер және мұздық-флювиалдық қиыршық тастардың үстіндегі ірі құмды топырақтан (Mitchell and Prepas 1990) тұрады. Жоғарғы Эльбоу су бассейніндегі жерді пайдалану негізінен рекреациялық мақсатта, оның ішінде кемпинг, жаяу серуендеу, велосипед тебу, атпен жүру және шектеулі жолдан тыс көлік қызметіне бағытталған. Сондай-ақ, орман шаруашылығы, мұнай және газ өндірісі, мал жайылымдарына жалға беру де кездеседі.

Адамның ықпалы

Форт Калгари (1873 жылы құрылған Солтүстік-Батыс атты полиция бекеті, оның төңірегінде Калгари аймағындағы қоныстану басталды) Боу және Элбоу өзендерінің қосылған жерінде орналасқан. Адамның әсері тұрғысынан алғанда, Элбоу өзені Брэгг Крик (шамамен 580 тұрғын) және Редвуд Медоуз (шамамен 980 тұрғын) елді мекендері арқылы, Роки тауларының етегінде ағады. Бұл елді мекендерден төмен, Элбоу өзені 145-ші Цуутина ұлтының жері мен Элбоу-Вэлли сияқты шағын елдік үйлер арқылы өтеді. Калгариге жақын жерде Элбоу өзені жеке жер учаскелерінің даму аймағынан ағып өтеді. Элбоу өзені Калгари қаласына батыс жағынан кіреді, онда ол Гленмор су қоймасын құрауына дейін шамамен 14 километрге ирек жолмен ағады, ал Гленмор су тазарту станциясы осы су қоймадан ауыз су алады. Қалалық ортада Элбоу өзені Гленмор су қоймасынан Боу өзеніне қосылғанға дейін шамамен 11,5 километрге ағып өтеді.

Су сапасы

Элбоу өзені Калгари қаласының (Калгари қаласы 2021) ауыз суының 40% -ын қамтамасыз етеді, қаланың халқы қазіргі уақытта 1,2 миллионнан астам адамды құрайды (Калгари қаласының санағы 2019). Калгари қаласының ішінде Гленмор су қоймасының үстіндегі қалалық су жинау алаптарын дренаждайтын тоғыз ливневка шығыс нүктесі және су қоймасы мен Боу өзеніне Элбоу өзенінің қосылатын жері арасындағы қалалық су жинау алаптарын дренаждайтын 88 ливневка шығыс нүктесі бар. Альберта үкіметі, Рокки-Вью округі, Калгари университеті және Калгари қаласы Элбоу өзені бойында су сапасын бақылау бағдарламаларын жүргізеді, оның ішінде кейбір салаларда эпизодтық мониторинг жүргізіледі. Алайда, Элбоу өзенінің су сапасы туралы ең толық деректер Калгари қаласында бар. Тарихи тұрғыдан алғанда, Элбоу өзенінің бассейнінде 17 нысан әртүрлі уақытта мониторингтелген. Бұл нысандарға Элбоу өзенінің салалары, Элбоу өзенінің негізгі арнасы және Гленмор су қоймасы кірді. Қазіргі уақытта Элбоу өзенінің негізгі арнасындағы жеті және Гленмор су қоймасындағы төрт нысан белсенді түрде бақылануда. Элбоу өзені каноэмен жүрушілер, рафтингпен айналысушылар, кемпинг жасаушылар және жаяу жүргіншілер арасында танымал және Forgetmenot Pond және Elbow Falls сияқты бірнеше нысандардан өтеді. Өзеннің кейбір бөліктері балық аулауға жабық немесе "ұстап-босату" принципі бойынша балық аулауға рұқсат етілген сулар болып табылады.

Су тасқыны

Албоу өзенінің су ағыны айтарлықтай өзгереді, ал 2005 жылғы маусымдағы су тасқыны аса ауыр болды (Альберта үкіметінің бағалауынша, кем дегенде екі ғасырдың ең ауыры), сондықтан су Гленмор тоғанынан асып кетті. Өзеннің төменгі ағысында тұратын шамамен 1500 калгарилық эвакуацияланды. 2013 жылдың 20 маусымында одан да кең ауқымды су тасқыны басталды, нәтижесінде ондаған мың адам эвакуацияланды. 2013 жылғы маусымда Канаданың Альберта провинциясында Боу, Элбоу, Хайвуд және Олдман өзендері мен олардың салалары бойында провинцияның оңтүстік жартысының көп бөлігінде катастрофалық су тасқынына әкелген ауыр жаңбырлар жауды. Оңтүстік Альбертаның оннан астам муниципалитеті 20 маусымда жергілікті төтенше жағдай режимін жариялады, су деңгейі көтерілгендіктен көптеген елді мекендерге эвакуация бұйрықтары берілді.