Кіріспе

Танзаниядағы кушит тілдерінің тармағы Танзаниядағы оңтүстік кушит немесе Рифт тілдері кушит тілдерінің бір тармағы болып табылады. Ең көп қолданылатыны – Iraqw тілі, оны жарты миллион адам сөйлейді. Ғалымдардың пікірінше, бұл тілдерде Эфиопиядан шыққан оңтүстік кушит егінші-малшылары сөйлеген, олар біздің заманымыздан бұрынғы үшінші мыңжылдықта Ұлы Рифт аңғарына оңтүстікке қарай көшуді бастаған.

Урехимат

Прото-Оңтүстік Кушит тілінің алғашқы отаны Оңтүстік-Батыс Эфиопия болған. Оңтүстік Кушит тілдерінің өкілдері кейін оңтүстікке қарай Түркана көліне, содан әрі оңтүстікке қарай көшіп, б.з.д. 2000 жылы Танзанияға енген.

Жіктеу

Рифті тілдері Танзанияның Ұлы Рифті аңғарының атымен аталады, онда олар табалады. Хетзрон (1980:70ff) Рифті тілдерінің (Оңтүстік Кушит) Төменгі Шығыс Кушит тілдерінің бір бөлігі екенін ұсынды. Киеслинг пен Моус (2003) оларды Оромо, Сомали және Яку-Дуллаймен бірге Оңтүстік жазық тармағына жатқызуды ұсынды. Рифтің Шығыс Кушиттен айырмашылығының себебі, Рифт тілінің Хойсан тілдерімен байланыс арқылы әсер етуі болуы мүмкін, бұл эжективті аффикаттардың жоғары жиілігімен көрінеді, мысалы және , олар Киеслинг пен Моус атап өткендей, өкпелік дауыстылардан көп. Бұл эжективтер бастапқы тілден қалған дыбыстар болуы мүмкін. "Оңтүстік Кушит" және "Рифт" терминдері толық синоним емес: Маа және Дахало тілдері бұрын Оңтүстік Кушит тілдеріне кірген, бірақ Рифт тілдері деп есептелмеген. Киеслинг Оңтүстік Кушит тілдерін тек Батыс Рифт тармағымен шектейді, оны жалғыз нақты тармақ деп санайды. Оның пікірінше, Дахало мен Маа тілдерінде Оңтүстік Кушит тіліне жатқызуға жеткілікті Шығыс Кушит ерекшеліктері бар. (Ваата мен Дегере бұрын Дахалоға ұқсас тілдерде сөйлеген болуы мүмкін.) Ол Квадза мен Аасакс тілдерін тіпті Кушит тілдері деп классификациялау үшін жеткіліксіз зерттелген деп санайды. Иракв пен Горова тілдері өзара түсіністік деңгейінде жақын. Алагва тілі Бурунге тілімен тығыз байланыс арқылы ұқсас болғандықтан, бұрын Оңтүстік Батыс Рифт тілі деп жіктелген. Аасакс және Квадза тілдері жеткілікті зерттелмеген, және Дахало сияқты, Кушит емес тілдерден тіл ауысуының нәтижесі болуы мүмкін. Бірнеше қосымша және қазірде жойылған Оңтүстік Кушит тілдері оларды ығыстырған Банту тілдеріне тигізген әсерінен анықталған. Олардың екеуі, Тайта Кушит тілдері, қазіргі Рифт тілдерінен басқа туысқан тілдерге қарағанда ерекшеленеді. Олар Рифт тілінің ертерек түріне ұқсас, оны Нурс (1988) "Ұлы Рифт" деп атады.