Кіріспе
Нидерланды 1940 жылғы 10 мамырда Германия әскерлері елге басып кірген кезде Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысты. 1941 жылғы 7 желтоқсанда Перл-Харборға жасалған шабуылдан кейін, Нидерландтың эмиграциядағы үкіметі де Жапонияға соғыс жариялады. 1944 жылы басталған "Маркет-Гарден" операциясы елдің оңтүстік және шығыс бөліктерін босатып алды, бірақ толық босату Германияның 1945 жылғы 5 мамырда капитуляциясына дейін күткен еді.
The Netherlands entered World War II on May 10, 1940, when invading German forces quickly overran the country. On December 7, 1941, after the attack on Pearl Harbor, the Netherlands government in exile also declared war on Japan. Operation Market Garden, which started in 1944, liberated the southern and eastern parts of the country, but full liberation did not come until the surrender of Germany on May 5, 1945.
Кіріспе
1939 жылдың қыркүйек айында Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, Нидерландының көпшілігі елдің Бірінші дүниежүзілік соғыста болғандай бейтараптығын сақтай алады деп сенді. Польшаға неміс шабуылынан кейінгі "Тыныш соғыс" айлары осы көзқарастың дұрыстығын көрсететіндей болды. Нидерланды Корольдік армиясы 1939 жылы дереу жұмылдырылды, бірақ 1940 жылдың сәуіріне дейін толық құрамына келген жоқ. Дегенмен, ескерту белгілеріне назар аударылмады. Олардың ішінде ең маңыздысы – Венло оқиғасы, онда Нидерландыдағы неміс Abwehr қызметкерлері британдық SIS-тің екі адамын құрықтап алып, бір голланд барлаушысын өлтірді. 1940 жылдың басында үкіметке Берлиннен түскен алаңдатарлық хабарлар тікелей болды. Нидерландының әскери атташесі, майор Берт Сас, Abwehr-де жоғары лауазымда болған полковник Ханс Остермен жақсы қарым-қатынас орнатқан еді. Остер Сасқа Нидерланды, Бельгия және Францияға қарсы шабуыл жоспарлары туралы ескертті, ал Сас бұл ескертулерді жолдады. Алайда Нидерланды үкіметі оларды жеңілдеп қабылдады, өйткені шабуыл бірнеше рет кейінге шегерілді, тіпті Остер соңында 1940 жылдың 10 мамыры күнін дұрыс деп атады.
Нидерланд қорғаныс құрылыстары
Голландия армиясы тіпті Бірінші дүниежүзілік соғыстың соңында да жеткілікті деп саналмады және соғыстар аралық жылдарында көп жақсармады. 1940 жылы неміс басқыншылығы кезінде Нидерландыны қорғауға барлығы 166 батальон ғана дайын болды, ал көпшілігі шайқасқа нашар дайындалған. Тек азы ғана заманауи қару-жарақпен жабдықталған; сарбаздардың көпшілігі 19 ғасырдың карбин мылтықтарын алып жүрді, ал артиллерияның көп бөлігі де сондай ескірген болатын. Голландия армиясының бронетехникасы да аз болды, ал әуе күштері, Лухтвартафдеeling, небәрі бірнеше жақсырақ ұшақтарға ие болды, ең бастысы – Fokker G.1 екі қозғалтқышты истребитель-бомбардировщик және Fokker D. XXI бір орындық истребитель, олар Люфтваффеге қарсы тұруға тиіс болды. Нидерланд әскерінің әлсіздігіне себептер ретінде соңғы рет соғысқа белсенді қатысқаннан бері өткен ұзақ уақыт ішіндегі құлдырау; 1873–1903 жылдардағы Ачех соғысы; 1920 және 1930 жылдардағы кең таралған бейбітшілдік көзқарасының әсері; бюджеттің қысқаруы, әсіресе Ұлы депрессия кезінде; және голланд саясаткерлерінің Ұлттар лигасы агрессиядан жеткілікті қорғаныс ұсынады деген нанымы келтірілді. Әрине, Нидерланд әскері соғыстар арасында қиын саяси жағдайға тап болды. Мысалы, 1925 жылы Нидерланд армиясын заманауи жауынгерлік күшке қайта құру үшін 350 миллион гульдерден астам қаражат қажет болғанда, үкімет армияның бюджетін 100 миллион гульдерге қысқартты. Тағы да қысқартуларды табу үшін құрылған комиссия армияның тым әлсіздігін, кез келген қысқарту оның тұрақтылығына қауіп төндіретінін мәлімдеді; үкімет осыдан кейін комиссияны таратып, жаңа, агрессивтірек комиссияны тағайындады, ол тағы 160 миллион гульдерді қысқартуды ұсынды. Сонымен қатар, әлеуетті адам капиталының ыдырауына жол берілді; міндетті әскери қызмет 24 айдан 6 айға дейін қысқартылды, бұл ең негізгі жаттығуларға да жеткіліксіз болды. Нидерланд үкіметі 1936 жылға дейін нацистік Германияның күшейіп келе жатқан қаупін мойындаған жоқ, бірақ бюджеттік ұлғаюлар елді тиімді қорғау үшін тым аз және тым кеш болды. Бір маңызды фактор болды: сол кезде көптеген еуропалық елдер қайта қаруланып, қару-жарақ зауыттарының қуатын толық пайдаланып, тапсырыстарды қабылдады, бұл Голландияның сатып алу әрекеттеріне кедергі келтірді. Екінші фактор – экономикалық қысымның жалғасуы, өйткені Қорғаныс министрі Адриаан Диххурн шығыстан болатын шабуылға қарсы Нидерландтың екі негізгі қорғаныс желісін – Су желісі мен Греббе желісін жаңғыртуға қаражат беруден бас тартты. Голландия Бас штабының басшысы генерал Изак Х. Реййндерстің осы желілерге көбірек қаражат алу әрекеті 6 ақпанда генерал Анри Винкельманның тағайындалуына әкелді. Ол негізінен ағаштан жасалған бекіністері бар Греббе желісін жаңғыртуға баса назар аударды, себебі Су желісі бойындағы неміс артиллериясы Амстердамның қаупіне жететін еді. Алайда Греббе желісін жаңғырту шабуыл кезінде толыққанды немесе тиімді болмай шықты, себебі үкімет көптеген бекіністерден көрініс бұлатын ормандар мен үйлерді тазартуға кеткен шығындарға келіспеді.
Неміс препараттары
Германия үшін Нидерланды Францияға шабуыл жасауда екінші дәрежелі маңызға ие болды. Германияның басты алаңы – Лимбург арқылы өту жолы еді, Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде неміс әскерлеріне кедергі келтірген Льеж дәлізінің салдарынан туған кешігуді жою мақсатында. Неміс шабуыл жоспарының мақсаты – елді мүмкіндігінше жылдам жаулап алу болатын. Бұл міндетті орындау үшін 18-ші армия және 9-шы танк дивизиясы белгіленді. 18-ші армия Рермондтан жоғары орналасқан Нидерландыға шабуыл жасауға тиіс болды, ең бастысы Голландия бекінісінің шығыс қорғанысын бұзу (алдымен Греббе желісін бұзғаннан кейін) және Афслютдийк дамбасын кесіп өту. 9-шы танк дивизиясы Нидерландының оңтүстік бөлігі арқылы өтіп, Мурдийк көпіріне шабуыл жасауы керек еді. Сонымен қатар, 22-ші әуе десанттық дивизиясы мен 7-ші флайер дивизиясы Гаага маңына қондырылып, Нидерланд королевасы Вильгельминаны, Нидерланд үкіметін және Бас штабты тұтқындауға тиіс болды. Олар сондай-ақ Мурдийк көпірін және Ротердамдағы Маас өзеніндегі көпірлерді басып алуға міндетті болды, осылайша 9-шы танк дивизиясы олардан оңай өте алатын еді. Шабуылға дайындық барысында неміс офицерлері кең ауқымды тыңшылық зерттеулерін жүргізді. Нидерландтар оларға кедергі келтірмеді, тіпті Греббе желісінің жанындағы қарау мұнарасы жабылмады, себебі премьер-министр Дирк Ян де Гир айтқандай, «ол Нидерланд экономикасына зиян келтірер еді». Мобилизациядан кейін желілер халыққа жабық болғанымен, неміс армиясының көптеген жоғары шенді офицерлері, оның ішінде бірнеше полковниктер, нидерландтық бекіністерін көріп, бункерлердің орналасқан жерін жазып алып, артиллерияның оларды жоюына мүмкіндік берді. Осы байқауларға сүйене отырып, немістер Нидерландыны бір-екі күнде жаулап ала алады деп есептеді.
Науқан
1940 жылдың мамыр айының алғашқы күндері Нидерланд үкіметі шекара маңында неміс әрекеттерінің бірнеше белгілерін алды, ал 7 мамырда барлық демалыс тоқтатылып, әскерлер сақтандыру режиміне қойылды. Соңында, 10 мамыр күні сағат 3:55-те неміс әскері Нидерландқа басып кірді. Нидерландты оңтүстіктен солтүстікке қарай кесіп өтетін Ижсел және Маас өзендері немістерге алғашқы кедергі болды. Олар осы өзендердегі көпірлерді басып алу үшін арнайы жасақтар құрды (кейде тіпті нидерландтық формасын киіп жүрді), бірақ нидерландтық қорғаушылар көптеген жерлерде көпірлерді қиратуға үлкерді. Неміс әскерінің ілгерілеуі екі өзеннің бойындағы бекіністер қатарымен тоқтатылды, бірақ ауыр қарсылыққа қарамастан, олар орташа сағатқа дейін Ижсел және Маас өзендерін форсирледі. Осы уақытта, әуе десанттық әскерлер нидерландтықтарды күтпеген жерден шабуылдады. Неміс парашютистері Мурдийк көпірлерін, Дордрехт маңындағы көпірді және Роттердамдағы көпірдің бір бөлігін басып алды. Олар сондай-ақ Ваальхавен (Роттердам маңында) және Ипенбург, Оккенбург және Валькенбург (Гаага маңында) әуежайларын басып алды. Алайда, нидерландтықтардың қарсылығы күткеннен де күшті болды және олар парашютистерді Гаага қаласының ішіне кіргізбеуге қол жеткізді. Шындығында, кешке қарай Гаага маңындағы үш әуежай да нидерландтықтар тарапынан қайта басып алынды. Келесі күні Греббе желісіне шабуыл басталды. Немістер оның ең оңтүстік нүктесіне, Греббебергке шабуыл жасады, онда су басу шаралары қолданылмаған. Оның орнына, алдыңғы қатардағы бекіністер, негізгі қорғаныс желісі және соңғы тоқтату желісі болды, одан негізгі желідегі ықтимал бұзушылықтарды ұстап, жөндеуге болады. Артиллериялық оқ жаудырылғаннан кейін, "Фюрер" СС полкі бекіністерге шабуыл жасады. Тағы да, қатты қарсылыққа қарамастан, немістер бекініс желісінің солтүстік бөлігін басып алуға қол жеткізді, содан кейін оңтүстік бөлігін оңай басып алады. Дегенмен, олар барлық бекіністерді басып алу үшін сағат 16:00-ге дейін уақыт жұмсады. Осы кезде оңтүстіктен француз күштері келе бастады. Нидерланд пен француз арасындағы байланыс бұзылуынан және Нидерландтың шығыс және оңтүстік бөліктерін байланыстыратын жалғыз нүкте – Мурдийк көпірі әлі де немістердің бақылауында болғандықтан, олардың тиімділігі шектеулі болды. 12 мамырда неміс 1-атқыштар дивизиясы Афслютдейк бөгетін кесіп өтуге тырысты. Алайда, нидерландтықтар Корнвердерзандта бөгетті қорғау үшін заманауи бетонды бекіністер салған. Сонымен қатар, бөгет ешқандай жасырынбау мүмкіндігін ұсынбады және шабуыл оңай кері қайтарылды (нидерландтық канонерлік кемесінің көмегімен). 13 мамырда немістер тағы да сынады, бірақ сәттілікке жете алмады. Корнвердерзанд бекінісі нидерландтықтар капитуляцияға дейін тұрып берді. Сол күні немістер Греббе желісінің негізгі қорғаныс желісіне шабуыл жасады. Кейде немістер нидерландтық тұтқындарды қалқан ретінде пайдаланды (бұл соғыс қылмысы), және күнінің соңына қарай олар осы желіні де басып алды. Нидерландтықтар түнде қарсы шабуыл жасауға тырысты, өйткені олар қарсы тұрған неміс әскерінің саны жүздей ғана деп ойлады (нақты саны екі мыңға жуық болған), бірақ бұл әрекеттерге көп жетістік әкелмеді. Кейбір жерлерде оларға қарсы шабуыл туралы хабарланбаған басқа нидерландтық әскерлер тарапынан оқ атылды. Соңында, 13 мамырда 9-панцерлік дивизия француздардан қашып, парашютистерге қосылды. Алайда, Роттердамда олар ауыр қарсылыққа тап болды, және олардың ілгерілеуі тоқтатылды. Сол күні немістер Греббе желісіне қарсы соңғы шабуыл жасады. Соңғы тоқтату желісі, нидерландтық қорғаушылардың соңғы үміті, құлап, немістер бұзып өтті. Нидерландтық әскерлерінің оқшауланған топтары қарсылық көрсетуді жалғастырды, бірақ немістерді ығыстыруға жасалған түнгі шабуыл сәтсіз аяқталды. Резервтік әскерлер болмағандықтан, жеңіліс жақын екені анық болды: немістер мен Солтүстік теңіз арасында ештеңе қалмады, бірақ әйгілі Waterlinie (Су желісі) нашар дайындалған. 14 мамырда Роттердамдағы нидерландтық командир, полковник Шарроуға ультиматум берілді: егер ол капитуляцияламаса, қала бомбаға ұшырайды. Ультиматумға қол қойылмағандықтан, Шарроу оны қайтарып жіберді. Бірнеше сағаттан кейін ол тағы бір ультиматум алды, бұл жолы Роттердамдағы неміс командирі генерал Шмидттың қолы қойылған. Шмидт бомбалаушы эскадрильяның Роттердамды бомбалауға жолға шыққандығын білмеді. Немістер бомбалаушы экипаждарын қызыл жарықшамдармен ескертуге тырысты, бірақ эскадрильяның жартысы ғана оны байқады; қалған жартысы өздерінің миссиясын жалғастырып, қалаға бомбаларын тастады (Роттердамға жасалған бомбалауды қараңыз). Роттердамның тағдырымен бірге Амстердам және Утрехт сияқты басқа да ірі қалалар да 900-нан астам бейбіт тұрғындары қаза тапқан соң, нидерландтықтар 14 мамырдың ортасына қарай капитуляциялауға шешім қабылдады. 15 мамырда Рийсоорда генерал Винкельман Нидерландтың капитуляциясын ресми түрде қол қойды, Зеланд провинциясынан басқа, онда француз әскері әлі де әрекет ететін (Зеланд 19 мамырға дейін, артиллериядан кейін Мидделбург қаласы қирағаннан кейін тұрып берді). Нидерландтың колониялары да шайқасты жалғастырды. Бес күндік науқанда ауыр шығындар болды: 10 000-нан астам нидерландтық әскері қаза тапты, жараланды немесе жоғалып кетті.
Ұрысу
Нидерланды басылып алынғанмен, мүлдем бәрі жоғалған жоқ. Колониялар (әсіресе Голландиялық Шығыс Үндістан) әлі де бос болды, ал королева Вильгельмина мен Голландия үкіметі Нидерландтан Лондонға кетіп қалды. Нидерланд Корольдік Әскери-теңіз флоты, формалды түрде капитуляцияламаған, кемелерінің көп бөлігін Англияға жеткізуге үлкерді (біреуі, «Якоб ван Хеемскерк» жеңіл крейсері, құрылысы толыққандықтан сүйретіліп әкелінді). Сонымен қатар, Нидерландта үлкен сауда флоты болды, ол соғыстың қалған бөлігінде Одақтастардың соғыс күш-жігеріне зор үлес қосты. Бірнеше голланд ұшқыштары қашып, Ұлыбританиядағы RAF-қа қосылып, Британия шайқасына қатысты. 1940 жылдың шілдесінде Нидерланд әскери-әуе күштерінен және Fokker су ұшақтарынан құралған екі голланд эскадрильясы құрылды: 320-шы және 321-ші эскадрильялар (кейін Цейлонға көшірілді). Нидерланд Корольдік Әскери Ұшқыштар мектебі Миссисипи штатының Джексон қаласындағы Хокинс-филдте қайта құрылды. 1943 жылы Ұлыбританияда 322-ші эскадрилья құрамында голланд истребительдер эскадрильясы құрылды. 1942 жылы «Принцесса Ирен» бригадасы деп аталған голланд бригадасы құрылды. Бұл бригада 1944 жылы «Оверлорд» операциясына қатысты. Нидерланд ішінде пассивті де, белсенді де қарсылық елдің барлық аймақтарында кеңінен таралды, ал Нидерландтағы алғашқы қарсылық ұйымы – Нидерланд Коммунистік партиясы, Нидерландтың капитуляциясынан кейін бірден алғашқы отырысын өткізді. Одақтас арнайы күштері де бірнеше голланд офицерлерін «Джедбург» операциясы және 136-шы күштің ағылшын-голланд бөлімі үшін таңдап, оқытты.
Шығыс Үндістан
Жапония Перл-Харборға шабуыл жасағанда, голланд үкіметі Жапонияға соғыс жариялады. Ана елін қорғауға ұқсас, Голландияның Шығыс Индиясын қорғауға мүлдем назар аударылмаған; ең күшті теңіз күштері үш жеңіл крейсер (Де Руйтер, Ява және Тромп) болды, бірақ олар салыстырмалы түрде үлкен су асты кемелерімен қолдастырылды. Голландтықтар ABDACOM-ға қатысты, ол Оңтүстік-Шығыс Азияны жапондықтардың шабуылына қарсы қорғау үшін барлық американдық, британдық, голландтық және австралиялық бөлімшелердің бірлескен командасы еді. Голланд әскері асығыс түрде күштерін жинап, тиісті қорғаныс шараларын қабылдады. Жапондық шабуыл кезінде Корольдік Нидерланд Шығыс Индия армиясы ("KNIL") шамамен 85 000 әскерден тұрды, ал Корольдік Нидерланд Шығыс Индия армиясының әуе күштері ("ML KNIL") 389 ұшаққа ие болды. Дегенмен, осы күш-жігерге қарамастан, Перл-Харбордан кейінгі үш айда Голланд Шығыс Индиясы (Оңтүстік-Шығыс Азияның қалған бөлігімен бірге) жапондықтар тарапынан басылып алынды. Жава теңізіндегі шайқастан кейін теңіз күштерінің көп бөлігі жойылды және Голланд Шығыс Индиясы 1942 жылдың 8 наурызында капитуляциялады. Алайда, кейбір қызметкерлер, әсіресе ұшқыштар, Австралияға жетуге үміттенді. Кейіннен үш австралиялық NEI эскадрильясы құрылды. Біріншісі, No. 18 (NEI) эскадрильясы RAAF, 1942 жылдың сәуір айында B-25 Mitchell ұшақтарымен жабдықталған орта бомбалаушы эскадрильясы ретінде құрылды. Екінші бірлескен австралиялық NEI эскадрильясы, No. 119 (NEI) эскадрильясы RAAF, сондай-ақ орта бомбалаушы эскадрильясы болуы керек еді. No. 119 NEI эскадрильясы 1943 жылдың қыркүйегі мен желтоқсаны аралығында ғана белсенді болды, содан кейін P-40 Kittyhawk ұшақтарымен жабдықталған жойғыш эскадрильясы No. 120 (NEI) эскадрильясы RAAF құру үшін таратылды. No. 18 және No. 120 эскадрильялары екеуі де жапондықтарға қарсы (және Индонезия Ұлттық революциясы кезінде индонезиялық ұлтшылдарға қарсы) әрекеттер жасады, содан кейін 1950 жылы таратылды. Кейбір голланд кемелері де Австралия мен Цейлонға орналастырылды және Үнді және Тынық мұхиттарында жұмысын жалғастырды. Нидерланд Шығыс Индиясындағы су асты кемелерінің көп саны (голланд үкіметінің қорғаныс жоспарларының маңызды бөлігі) болғандықтан, голландтар Азия кампаниясында "Төртінші одақтас" деп аталды. Шығыс майданында жұмыс істеген су асты кемелерінің жалпы саны он жеті болды. 1945 жылғы Борнео кампаниясы кезінде Голландияның әскери бөлімдерінің бір бөлігі, соның ішінде Голландияның Батыс Индиясы және Голландияның Гвианасынан келгендер, Голландияның Борнео бөлігінде операция жүргізіп жатқан Австралия армиясының бөлімшелеріне қосылды.
Батыс Үндістан
Нидерландтың Кариб теңізіндегі отарлары Аруба, Бонайр, Кюрасао, Саба, Синт-Евстатиус және Синт-Мартен аралдарын қамтыды, ал олар Суринаммен бірге Нидерландтың Батыс Үнді аралдарын құрады. Аруба Кариб теңізіндегі ең ірі мұнай терминалының орналасқан жері болғандықтан, маңызды стратегиялық рөл атқарды, одан Ұлыбританияның мұнайдың көп бөлігі тасымалданды. Венесуэладан мұнай жағалаудағы танкерлермен Арубаға жеткізіліп, мұхиттық кемелерге қайта тиеуді күтіп тұрған ірі резервуарларда сақталды. Бұл нысандар неміс шабуылына ұшырауы мүмкін еді, бірақ Ұлыбритания оларды қорғауға ресурстар бөлмегендіктен, қорғау Голландияның Батыс Үнді қорғаныс күштерінің міндетіне жүктелді. Бұл аумақтық күштерде тек шағын қару-жарақ, бірнеше ескірген 8 см теңіздік зеңбіректер және азау жағалау күзетіне арналған қайықтар болды. 1940 жылдың жазында мұнай терминалы мен кеме жолдарына U- қайықтардан төнген қауіптің жолында әуе қорғанысы қажет деп есептелді, сондықтан теңіздік патрульдеуге бейімделген Fokker F. XVIII ұшағын пайдалана отырып, әуе қолдау бөлімі құрылды. Шындығында, аймақтағы жалғыз әскери қақтығыс 1942 жылдың ақпан айында болды, онда Қорғаныс күштерінің Фокері және АҚШ ұшағы Аруба жағалауында бірнеше одақтас мұнай тасымалдаушыларын батырған екі U- қайықты шабуылдады. 1942 жылдың жазынан бастап аймақтың әуе қорғанысын АҚШ ұшақтары қамтамасыз етті.
Бостандық
Бірінші одақтас әскерлер 1944 жылдың 9 қыркүйегінде барлау тобы ретінде Нидерландыға енді; 1944 жылдың 12 қыркүйегінде АҚШ-тың 30-шы жаяу әскер дивизиясы Лимбургтің шағын бөлігін азат етті. «Маркет-Гарден» операциясы кезінде американдықтар мен британдықтар Нимвегенге дәліз құрды, бірақ Арнемде Рейн арқылы өтуді қамтамасыз ете алмады. 1944 жылдың қалған бөлігінде Канаданың бірінші армиясы Антверпен портына еркін кіру үшін «Шельда» науқанында Зеландияны азат етті. 1945 жылға қарай Нидерландының оңтүстік бөлігі (Ваал және Маас өзендеріне дейін) толығымен азат етілді. «Veritable» операциясынан кейін, одақтастардың Германия-Нидерланд шекарасынан Рейн аймағына шабуылы және «Plunder» операциясы аясында Весел және Рис қалаларында Рейн өзенін кесіп өтуі нәтижесінде, Канаданың бірінші армиясы Нидерландының шығыс және солтүстік бөліктерін азат етті, осының салдарынан Гронинген және Оттерло шайқастары сияқты шайқастар болды. Дегенмен, олар батыс бөлігіндегі неміс күштеріне шабуыл жасамады (іріктеп айтқанда, 1940 жылы «Grebbe Line» орналасқан жерге жуық тоқтады), көптеген азаматтық құрбандар болуы мүмкін деген қорқыныштан: Нидерландының батыс бөлігі (сондай-ақ «Randstad» деп аталады) әлемдегі ең тығыз қоныстанған аймақтардың бірі. Сол жердегі азаматтық халық әлі де «Ашарлық қыстың» (Hungerwinter) салдарынан зардап шегуде, енді Нидерландының қалған бөлігіндегі азық-түлікпен қамтамасыз етілмеді. Алайда, немiстер бітімге келісіп, одақтастардың көмек көрсету шараларын – «Manna» (RAF) және «Chowhound» (USAAF) операцияларын жүргізуге рұқсат берді. Нидерландыдағы неміс әскерлері 1945 жылдың 5 мамырында Вагенинген қаласында толығымен капитуляциялады. Осы кезеңдегі канадалық сарбаздардың азаматтық тұрғындарға жасаған жақсылықтары Канада мен Нидерланд қарым-қатынасындағы құрмет пен достықтың маңызды факторы болды, соғыс жылналарындағы басқа да іс-әрекеттермен бірге, көптеген жылдар бойы есте сақталды.