Кіріспе

Шотланд аристократы Джон Эрскин, Мардың 1-ші графы (28 қазан 1572 жылы қайтыс болды) – шотланд аристократы және саясаткер. Ол Шотландияның кіндік кезеңіндегі Джеймс VI-ның қамқоршысы және Шотландия регенті болды. Эрскин – Джон Эрскиннің, 5-ші лорд Эрскиннің және Аргиллдің 2-ші графы Арчибальд Кэмпбеллдің қызы, Леди Маргарет Кэмпбеллдің ұлы. Оның әкесі король Джеймс V-нің, содан кейін Шотландия королевасы Мэридің қамқоршысы болды.

Мансап

1547 жылдан бастап Джон Дрибург аббаттығының комендаторы болды. Ол 1552 жылы әкесінің орнына 6-шы лорд Эрскин атанды. Эрскин 1559 жылы діни реформаторларға қосылды, бірақ бұл іске аса ынталы болған жоқ. Ол 1557 жылы кальвинист реформатор Джон Ноксті Шотландияға қайта оралуын сұрап жазған хатқа қол қойды. Эдинбург қамалының күзеті регент Мэри Гиз бен қауым төңкерішілері арасындағы күрес кезінде оның қолында болды, ол осы кезеңде бейбітшілік мүддесін қорғағандай көрінеді. Шотландия королевасы Мэри 1561 жылы Шотландияға оралғанда лорд Эрскин оның кеңесінің мүшесі болды және Генри Стюарт, лорд Дарнлимен оның некесін қолдады. Оның әйелі – Аннабелла Мюррей, Уильям Мюррейдің Туллибардиндегі қызы және Уильям Мюррейдің Туллибардиннің қарындасы, 1563 жылы Шотландияның бақылаушысы болған. Ол королева Мэридің жиі серігі болды; Джон Нокс Аннабелланы «нағыз Иезавель» деп атады. 1565 жылы Эрскинге Мар графы титулы берілді, королева оған және оның мұрагерлеріне «Мар графының барлық құқығы мен атағы» туралы жарлықты қайта жаңартты. Бұрын Мар графы титулын Мэридің жартылай бауыры Джеймс Стюарт иеленген. Джон Эрскин 1-ші құрылым бойынша 18-ші граф, ал 7-ші құрылым бойынша 1-ші граф саналады. Кейбір дереккөздер оны 17-ші граф деп санайды, ал басқалары 6-шы граф деп есептейді. Мар 1566 жылдың 18 шілдесінде Стирлингширдің шерифі және Стирлинг қамалы мен Раплох және Галлоухилл саябақтарының күзетшісі тағайындалды. Ол 1567 жылдың 19 наурызында Стирлинг қамалында королева Мэридің ұлы Джеймстің күзетшісі болды. Ол жас ханзаданың лорд Ботуэллдің қолына түсуіне жол бермеді, ал шотланд ақсүйектері Мэри мен Ботуэллге қарсы көтерілгенде Мар олардың жетекшілерінің бірі болды. Ол Мэри Лохлевен қамалына қамалғанда және тақтан бас тарқанда Шотландия үкіметіне қатысты. Мэри Лохлевеннен қашқаннан кейін, 1568 жылдың 5 мамырында регент Морей Марға Стирлингтегі қауіпсіздікті күшейтуді бұйырды.

Шотландияның регенті

1571 жылдың 5 қыркүйегінде ол Шотландияның регенті болып тағайындалды, бірақ Джеймс Дуглас, Мортонның 4-ші графы оны қанағаттандырмай, көлеңкеде қалдырды. Белл, азаптаудан кейін, "Регентті атып тастаңдар!" деп айқайлағанын мойындады. Мариандық азамат соғысы жалғасқанда Мар Лейтке келді және королева Мэри үшін Гранж Уильям Кирккалди ұстап тұрған Эдинбургті және оның қамалын қоршауға дайындық жасады. Ол қаланың шығысындағы Плезансқа артиллерия орналастырды. Орудиелер Дэмбартон қамалынан, Стирлингтен, Дандиден және Данбардан әкелінді. Мардың орудиелері алдымен Адам Фуллертонның үйіне, содан кейін қала қабырғасына бағытталды. Қабырғалар зардап шекті, бірақ Мар бас тартып, Лейтке қайтты. Мортонның кеңесімен ол королева Елизавета I-ге Англиядан қарулы көмек сұрады. Патшаның ісі бірнеше рет жеңіліске ұшырады. Абердинде Форбс әулетінің күштері Крейбстоун және Коргарф шайқасында Аушиндаунның Мариан Адам Гордонынан жеңілді. Дунди маңындағы Браути қамалы Мариан Парброат Лэрдінің қолына түсті. Лорд Максвелл Далкитте Элизабет Дугласқа үйленуді жоспарлаған, бірақ Мариандық күштер тойға тамақ, күміс заттар мен шарап әкелгендерге шабуыл жасады. Елизавета Шотландияға екі елші жіберді: Томас Рэндольф регент Мармен, ал Генри Кэри, Бервик маршалы – Эдинбург қамалындағы Гранж Лэрдімен сөйлесу үшін. Мар Англиядағы Уильям Сесил және Уильям Дрюримен, әсіресе Николас Эльфинстон жеткізген хаттар мен хабарламалар арқылы байланыста болды. 1572 жылдың 1 тамызында ол королеваның тараптарымен екі айлық бітімге келісті, ол "Тыныштық" деп аталды. Қыркүйек айында ол Леннокс графы Маргарет Дугласқа Тыныштық туралы және Эдинбург қамалында оның жауы жүргізіп отырған монетахана туралы жазды. Мар оған немересі, алты жасар Джеймс VI жақын арада өзі үшін сөйлей алатынына сендірді. Осы кезде ол Францияда Мэри, Шотландия королевасының бір зергерлік бұйымы сатылып, Карл IX-қа өткені туралы жаңалықтан алаңдады. Мардың Сесилге жазған соңғы хатында ол шекаралық дауларды реттеу үмітін білдірді. Елизавета 2 қазанда оны регенттікке тағайындалғаны үшін құттықтап, оның ұлы Джеймс VI-ның мүддесіне зиян келтіретін Мэри, Шотландия королевасының "зиялы амалдары" туралы талқылады. Ол оны регент Леннокстың өліміне қатысқандарды жазалап, өлім жазасына кесуге шақырды.

Өлім

Ол 1572 жылы 29 қазанда Стирлингте қысқа аурудан кейін қайтыс болды, көпшілік бұл табиғи себептермен болды деп келіседі. Дегенмен, кейбір дереккөздер Мортон графының бұйрығымен уланған болуы мүмкін екенін көрсетеді. Джеймс Мелвиллдің мәлімдемесіне сәйкес, Мардың ауруы Мортонның Далкейт сарайында өткізген кештен кейін басталды. Джеймс VI Аннабелла Мюррейге әлдеқандай құрметпен қарады және оған "Мини" деп жазды. Ол Стерлингте оның ұлы, Генрих ханзаданың тәрбиешісі болды.

Сәулет және материалдық мәдениет

Джон Эрскин Стирлингте "Марс Уорк" деп аталатын үйдің құрылысын бастады, қазіргі кезде ол Historic Scotland қамқорлығындағы қираған ғимарат. Осы отбасының тағы бір резиденциясы – Алоа мұнарасы болды. Мүлік тізімінде оның күміс ыдыстары, үстел жамылғылары және қызыл мен сары түсті клеткалы жібек перделері бар кереуеті туралы мәлімет бар. Кереуеттің тіреулері жаңғақ ағашынан жасалған және тоңкерілген (вероятно, оюланған).