Кіріспе

Ағылшын аристократы Филипп Генри Стэнхоп, 4-ші граф Стэнхоп FRS (7 желтоқсан 1781 – 2 наурыз 1855) – ағылшын аристократы, ең бастысы 1830 жылдардағы Каспар Хаузер ісіне қатысқандығымен есте қалды.

Шығу тегі

Ол Чарльз Стэнхоптың, 3-ші Стэнхоп графының (1753–1816) екінші әйелі Луиза Гренвиллдің (1758–1829) үлкен ұлы және мұрагері болды. Луиза Гренвилл – құрметті Генри Гренвиллтің қызы және жалғыз мұрагері, ол 1746 жылы Барбадос губернаторы, ал 1762 жылы Осман Портасына елші болып тағайындалған. Генри Гренвилл, Ричард Темпл Нюгент Бриджес Чандос Гренвиллдің, 1-ші Букингем және Чандос герцогының кіші інісі еді.

Мансап

Әкесінің әдептілік атағы Виконт Махон есімдерін пайдаланып, ол 1806 жылдан 1807 жылға дейін Вендовер, 1807 жылдан 1812 жылға дейін Кингстон-апон-Халл және 1812 жылдан 1816 жылдың 15 желтоқсанында Лордтар палатасына өтуіне дейін Мидхерст округінен парламент депутаты болды. Ол әкесімен ғылыми қызығушылықтарын бөлісті және 1807 жылдың 8 қаңтарында Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды, сондай-ақ Медико-ботаникалық қоғамның президенті болды. Ол өнер қоғамының вице-президенті де болды. Ол, басқа да талантты отбасы мүшелері сияқты, әсіресе жартылай қарындасы Леди Хестер Стэнхоп, көбінесе эксцентрикалық тұлға ретінде бейнеленеді. Германияда білім алғаннан кейін ол Еуропаны кеңінен аралады (көбінесе жалғыз, бірақ ол үйленген және ұл мен қызы болды), бұл оны түрлі князьдық сарайлармен байланыстырды және оған көп шығын әкелді. Кейбір мәліметтерде айтылғандай, ол қаражатынан асып кеткен, бірақ 1816 жылы әкесінің мүлігін мұраға алғаннан кейін оның байлығы сақталған сияқты. Оның эксцентриктігін түсінуге болады, өйткені оның қызы Кливленд герцогинясы Леди Хестер Стэнхоптың өмірі мен хаттарында жазғандай, оның әкесі оны мектепке жібермей, Шевенингтегі отбасылық үйінде ұстады. Жоспар бойынша Филипп әкесімен мүліктің иелігін тоқтатуға келісуі керек еді. Биографияда граф содан кейін мүлікті сатып, ақшаны шетелге жіберіп, отбасын кедейлендіретіні айтылады. Хестер ағасын қашып кетуге көмектесті, ал оның "Өмір және хаттар" кітабында келтірілген хаттарында Уильям Питт кіші және басқалар оның ісіне қуанды.

Каспар Хаузер ісі

Стенхоп "талапкер" (ә. к. а. "жабайы бала") Каспар Хаузерге қызығушылық танытты, ол 1828 жылы Нюрнбергте пайда болып, қараңғы бөлмеде толығымен оқшауланған күйде өскенін және өзінің кім екенін ештеңе білмейтінін айтқандықтан әйгілі болды. Бұдан әрі, Хаузер 1829 жылы кесік жарамен табылған және капюшон киген адам шабуыл жасады деп мәлімдеді. Бұл оның патшалық әулеттен шыққан болуы мүмкін деген әртүрлі әңгімелерге, сондай-ақ ол жалғаншы екеніне күдіктерге әкелді. Стенхоп Хаузермен 1831 жылы танысты және жас жігітке тез арада қатты әуестенді; іс жүзінде, олардың қарым-қатынасында гомоэротикалық белгілер болуы мүмкін, өйткені замандас әңгімелерінде айтылған. Ол оған жомарттықпен көмектесті және жас жігіттің тегін анықтау үшін Венгрияда (сәтті болмаған) тергеулерге төледі, өйткені ол 1830 жылы венгр және славян сөздерін есінде сақтайтынын айтқан, бұл оның сол жерден шыққан болуы мүмкін деген болжамдарға әкелді. Хаузердің қамқоршысы барон фон Тухер Стенхоптың Хаузерге қатысты педагогикалық тұрғыдан дұрыс емес мінез-құлқына сын айтты және қамқоршылықтан бас тартты. Стенхоп 1831 жылдың желтоқсанында Хаузердің асырап алушы әкесі болды және оны мектеп мұғаліміне тапсырды. 1832 жылдың қаңтар айында ол Англияға оралды, онда ол өзінің асырап алған баласымен және істі қарастырып жатқан шенеуніктермен хат арқылы байланысын жалғастырды. Стенхоп Хаузердің венгр магнаттарынан шыққандығы туралы теорияны қолдады, бірақ Венгриядағы қосымша тергеулер тағы да толық сәтсіз аяқталғанын білгеннен кейін бұл идеядан бас тартуға мәжбүр болды. Баварияның сот президенті Ансельм фон Фейербахқа жазған хатында (1832 жылдың 5 қазаны) Стенхоп енді Хаузердің сенімділігіне күдік білдірді. Кейін ол Хаузердің өзі қысыммен жарақаттанғанын айтты, пышақтың ұшын матадан жасалған пальтосына басып, оның ойлағаннан гөрі тереңдеу енгенін мәлімдеді. Стенхоп "Каспар Хаузерге қатысты трактаттарында" (1836, неміс түпнұсқасы: 1835) Хаузерге қарсы барлық белгілі дәлелдерді жариялады: Осы істе мен қаншалықты жаңылыстым және менің көзқарасым қаншалықты қате болса, соғұрлым осы істе құлшыныспен әрекет етуім керек, және егер менде мүмкіндік болса, басқаларды осындай қателіктерден сақтауға тырысуым керек. Осы себепті кейбіреулер маған жақын немесе жат болса да, кінәлап, жамандағандарына қарамастан, мен өзімнің ар-ұжданымда жеңілдік сезінемін. Стенхопқа Хаузердің жақтастары шабуыл жасап, тіпті оның өлімін жоспарлағанын айыптады. Олар Хаузердің Баденнің мұрагерлік ханзадасы болғанын және саяси себептермен өлтірілгенін болжады. Кейбір тарихшылар (мысалы, Иво Стридингер) Лорд Стенхопты "ақиқатты іздеуші" және өзінің алдануын түсінген қайырымды адам ретінде қорғады.