Кіріспе

17 ғасырдағы ағылшын парламенті

Англиядағы Екінші протекторат парламенті 17 қыркүйек 1656 жылдан 4 ақпан 1658 жылға дейін екі сессия өткізді, ал Томас Виддрингтон – Өкілдер палатасының спикері болды. Бірінші сессиясында Өкілдер палатасы жалғыз палата болды; екінші сессияда Өкілдер палатасының шешімдеріне вето құқығы бар Тағы бір палата қосылды.

Өмірбаян

Бірінші сессия 1656 жылдың 17 қыркүйегінен 1657 жылдың 26 маусымына дейін, ал екінші сессия 1658 жылдың 20 қаңтарынан 4 ақпанына дейін өтті. Екінші Протекторат Парламенті Лорд-протектор Оливер Кромвельдің кеңесімен, елді әскери губернаторлар басқаратын аймақтар ретінде басқарып отырған генерал-майорлардың ықпалымен шақырылды. Генерал-майорлар, Ағылшын-испан соғысына (1654–1660) қатысқан армия мен теңіз күштерін қаржыландыру үшін мойынсұнатын парламенттің ең тиімді жол болады деп есептеді. Сайлау "Үкімет құралы" деп аталатын жаңа жазбаша конституция бойынша жүргізілді. Онда Шотландиядан 30-ға дейін және Ирландиядан тағы 30-ға дейін депутат сайлау қарастырылды. XIV және XV баптарға сәйкес, роялистер мен католиктерге сайлауға түсуге немесе дауыс беруге рұқсат берілмеді. Сайлаудан кейін Мемлекеттік Кеңес жүзден астам сайланған депутатты "ішкі ниеті белгілі емес, Құдайдан қорқа білмейтін" деп танып, олардың орын алуын тоқтатты (VII бап). Тағы 50 депутат наразылық білдіріп, сессияға қатыспады, нәтижесінде бірінші сессияға шамамен 250 депутат қатысты.

Бірінші сессия

Бірінші сессия 1656 жылдың желтоқсан айында ашылды. Протекторат үкіметінің ұсынуға көп маңызды заңдары болмағандықтан, палата жеке мүшелер ұсынған заң жобаларымен уақытын өткізді. Дегенмен, келесі бірнеше айда үш мәселе сессияның басымдығына ие болды. Біріншісі – милиция туралы заң жобасы, екіншісі – Нейлор ісі, ал үшіншісі – конституциялық реформа (Кейірімді өтініш және кеңес) болды. Милиция туралы заң жобасы қабылдалмауы және Нейлор ісі осы реформаға әсер етті. Нейлор ісі парламент мүшелерінің Конституциялық құжатта рұхсат етілгеннен кем діни төзімділік танытқанын көрсетті.

Әскери әскер туралы заң жобасы

Палата 1657 жылғы 29 қаңтарда генерал-майор Джон Десбороның "Милиция туралы" заң жобасын жүз жиырма төрт дауысқа қарсы сексен сегіз дауыспен қабылдамады. Бұл заң жобасы Кромвельдің генерал-майорлары жинаған, атты милицияны қаржыландырған ондық салықты сақтап қалатын еді; заң жобасының қабылдалмауы округтердегі генерал-майорлардың билеуінің аяқталуына себеп болды.

Кішіпейілділікпен айтылған өтініш пен кеңес

Ондық салықтың қабылданбауымен генерал-майорлар арқылы билеу мүмкін емес екені анық болды. 1657 жылдың ақпан айында Кромвельге тәж ұсынылып, "Кейірімді өтініш және кеңес" деп аталатын жаңа конституция енгізілді.

Нейлор ісі

1656 жылы құрма жексенбісінде Джеймс Нейлор есімді квакер, Бристоль қаласына атпен кіріп, Иерусалимге кірген Иса Мәсіхтің келбетін сомдады. Оның ізбасарлары «Қасиетті, қасиетті, қасиетті» деп ән салып, жолын киімдерімен төседі. Нейлор өзін Иса ретінде көрсетпегенін айтса да, бұл әрекет парламенттегі көптеген адамдарды ашуландырып, құдайды қорлау деп есептелді. Палатада Нейлорды жазалау қажет деген келісімге келді. Дегенмен, Өкілдер палатасы жақында адамдарға қарсы айыптау актілерін қабылдағанмен, қазір таратылған Лордтар палатасы сияқты сот процедурасын қолдануға құқығы бар ма екені күмәнда болды. Ұзақ пікір-таластардан және бұрынғы сот шешімдерін қарастырғаннан кейін, Палата сот функциясын атқаруға құқылы екеніне келісті. Сондықтан олар Нейлорды сотқа тартып, оның құдайды қорлауына байланысты төмендегі қаулыны қабылдады:

Кішіпейіл өтініш пен кеңестің қабылданғаны

Кейін Кромвель, ойланып, Кішіпейіл өтініште ұсынылған тәжді қабылдаудан бас тартты. Нейлор ісі парламент мүшелерінің конституцияға рұқсат етілгеннен гөрі діни тұрғыдан төзімсіз екенін көрсетті, ал Палатаның сот билігін өз мойнына алуы Палатадағы көптеген адамдарды, Армиядағы Гранделерді және Кромвельді алаңдатты. Осыған ынталанған Кромвель, Гранделердің қолдауымен, Палатадан екінші палата құруды талап етті. Кішіпейіл өтінішке түзетулер енгізілгеннен кейін Кромвель жаңа конституцияға келісті және 1657 жылдың маусым айында Кішіпейіл өтініш және Кеңес ережелері бойынша Лорд-протектор лауазымына қайта тағайындалды. Парламент содан кейін жазғы демалысқа шықты.

Екінші сессия

Армияның саялылары Үкіметтің Құралының VII бабы бойынша шеттетілген депутаттардың орындарын алуына келісті. Бірақ Палата олардың қалауынша жұмыс істейтініне көз жеткізу үшін Кромвель Кішіпейіл өтініш пен кеңеспен рұқсат етілген "Екінші палатаға" 63 мүшені ұсынды, олардың 42-сі қабылдады және 37-сі алғашқы отырысқа келді. Бұл Төменгі палатада республикалық наразылық толқынына әкеп соқты, ол Армияның қатарларына тарады. Левеллердің қайта жандануы және роялисттік қастандықтар туралы қорқыныштардың арасында, Кішіпейіл өтініш пен кеңес арқылы Лорд-протекторға берілген өкілеттіктерге сүйене отырып, Оливер Кромвель 1658 жылдың 4 ақпанында Парламентті таратып жіберді.

Мұрагерлік

Екінші протекторат парламентінен бұрын Бірінші протекторат парламенті, ал одан кейін Үшінші протекторат парламенті болды.