Кіріспе

Канаданың Онтарио провинциясындағы ылғалды жерлер мен ауыл шаруашылығы аймағы

Голландия батпағы – Канаданың Онтарио провинциясында, Торонтоның шамамен солтүстігінде орналасқан ылғалды жерлер мен ауыл шаруашылығы аймағы. Ол Голландия өзенінің аңғарында толығымен жатыр, Шомбергке жақын Оук Риджс моренасының солтүстік жиегінен басталып, Симко көліндегі Кук шығанағындағы өзен сағасына дейін созылады. Жалпы ауданы шамамен 21 000 акр (8 500 гектар) және екі ерекше бөлімнен тұрады. Бұл аймақтың бір бөлігі, мысалы, Равеншоу Роуд және Брэдфорд батпақтары, жеке шаруалар пайдалану үшін мелиорацияланды, ал қалған бөлігі демалысқа арналған немесе бұзылмаған ылғалды жерлерді құрайды. Кейде демалыстық қайықпен жүзу, ылғалды жерлер мен ауыл шаруашылығы аймақтары қиылысады.

Ауыл шаруашылығы

Жасалған жерлер құнарлы органикалық топырақтан тұрады, олар пияз, жапырақты көкөністер, сельдерей және морковь сияқты дақылдарды өсіруге өте қолайлы. Органикалық заттар топырақтағы тірі өсімдік тіндері мен организмдерден құралады. Органикалық заттар топырақтың физикалық жағдайын жақсартады, ал оның ыдырауынан қалған қалдықтар өсімдіктерге қажетті қоректік заттарды және суды ұстауға маңызды рөл атқарады. Топырақтағы органикалық заттар ыдырап, құрамы өзгереді және жаңа материал қосылады. Бұл топырақтың желмен эрозиялануын болдырмау үшін оны күтіп ұстау қажет. Фермерлердің жылдар бойы тиімсіз пайдалануы салдарынан құнарлы, органикалық топырақтың көп бөлігі тозығып кетті. Су астындағы шіріген ағаштар топырақтың құнды талшықты құрамына үлкен үлес қосады, бірақ адамның көмегі мен шеберлігі болмаса, бұл аймақ құнарлы болмас еді. Ең оңтүстік полидер Симко көлінің суайдыны аймағындағы ең төменгі, жазық жерде орналасқан. Бұл аймақ сопақ пішіндес, ең тар жерлері солтүстік-батыста және оңтүстік-шығыста. Бұл полидердің ұзындығы шамамен 15 км, ал ені шамамен 4 км. Оның орналасқан жері 44-тен 44,15 градусқа дейін солтүстік ендігі және 73,8-ден 73,65 градусқа дейін батыс бойламында жатыр. Голландия өзенінің басты саласы Брэдфордтағы Бридж-стрит және Канал-роуд көшелерінің қиылысынан жақын жерде полидердің солтүстік және оңтүстік каналдарымен қосылады.

Ертедегі батпақ саудасы

Ол дамығанға дейін бүкіл аймақ Голландия өзенінің батыс саласы бойымен дерлік үздіксіз созылған үлкен батпақты жер болды. Бұл Торонто тасымалдау жолының бір бөлігі болған, бірақ тығыз батпақты аймақты айналып өту үшін шығысқа қарай тағы бір жол қолданылды. 1880 жылдары қамыстың қолмен орақпен, кейіннен атқа жегілген шабу машиналарымен жиналуына байланысты матрасқа толтыру бизнесі гүлденді. Аттардың батпаққа батып кетпеуі үшін аяқтарына үлкен тақталар бекітіліп, су басқан жерлерді жалпақ түбі бар қайықтармен (scows) жүзіп өтетін.

ХХ ғасыр

1954 жылдың қазан айында «Хазел» дауылы полидердің суағар жүйесін бұрын-соңды болмаған ауыр жаңбырлармен толыстырып, солтүстік каналдың бөгеттерін бұзды. Алты сағаттың ішінде бүкіл аймақ суға батты. Каналдар батпақтың сыртындағы жағасы, батпақтың ішіндегі жағасынан бірнеше сантиметр төмен етіп салынған, осылайша су басу батпақтан тыс жерде бірінші болып басталуы тиіс еді. Бірақ айналасындағы жоталардан аңғарға құйылатын судың мөлшері соншалықты көп болды, бұл қауіпсіздік шарасының тиімділігін жоғалтты. Батпақтың астындағы құбырлар, су тасқынын болдырмау үшін бір жақты клапандары бар канал жүйесіне ашылатын, олар да күшін жоғалтты. 400 тас жолының бес футы су астында қалды. Тұрғындар су тасқыны туралы кешке, егістіктен қайтып келгенде ескертілді, және су тасқыны туралы ескерту үшін тұрғындар бір-біріне телефон соққанда, барлық үйлердегі партиялық телефон желісі қосылды. Тек бір қабаты бар үйлердің иелері екінші қабаты бар көршілеріне қашып кетті, ал көптеген адамдарда демалыс үшін қолданатын қайықтары немесе каноэлері болды. Көптеген тұрғындар қыс айларында Брэдфорд қаласындағы көршілерінің үйінде бағынды. 1985 жылдың 31 мамырында «торнадо» Брэдфорд-Вест Гвиллимбери аймағындағы, 400 тас жолының батысында орналасқан батпаққа тиді, солтүстік Канал жолындағы (Симкоу жолы #8) бір үйдің шатырын жұлып алып, электр сымдарын және ағаштарды құлатты, сондай-ақ Фрейзер көшесіндегі кем дегенде бір үйді қиратты. Фрейзер көшесіндегі зардап соншалықты ауқымды болды, ол Торнадо көшесі деп аталды. Дауылдың күші соншалықты зор болды, көптеген гектар егістік жерлер қирады. Бұл дауылдың салдарынан Барриде сегіз адам қаза тауып, 155 адам жарақат алды, ал Болтон қаласында кем дегенде бір үй қиратылды, ауруханаға жеткізілген, кейін толық жазылған жасөспірім қыз жарақаттанды.

Оңтүстіктегі полдерлерді қалпына келтіру

1930 жылы аяқталған Голландия батпағының ең оңтүстігіндегі үлкен полидерді мелиорациялау жобасын профессор Уильям Дэй жетекшілік етті. Канал жүйесін Онтарио штатының Сарния қаласынан келген инженер Александр Бэйрд құрастырды.

Ауа райы

Ұзаққа созылған құрғақшылықтар кезінде Голландия батпағы шаңды дауылдарға ұшырайды. Шаңды дауылдар пайда болуының мүмкіндігі тек көктемде, егін өсіп үлкермей тұрғанда, немесе күзде, егін жиналғаннан кейін ғана болады. Соңғы 10 жылда мұндай жағдай бір рет тіркелді.