Джон Десборо: Англия сардары және саяхатшысы

Кіріспе

Джон Десборо (1608–1680) – ағылшын әскері және саяхатшысы, Англия азаматтық соғысы кезінде парламенттік үкіметті қолдаған.

Өмір

Ол Джеймс Десбороның ұлы, Кембриджширдің Эльтисли және сол округтің Овердегі Элизабет Хэтлидің баласы. 1608 жылдың 13 қарашасында крещениеден өтті. Заңгерлік білім алған. 1636 жылдың 23 маусымында Хантингдоннан Роберт Кромвельдің қызы, болашақ лорд-протектор Оливер Кромвельдің қарындасы Джейнге үйленді. Англия азамат соғысына белсенді қатысып, әскери қабілетін көрсетті. 1645 жылы 10 шілдеде Лэнгпорт шайқасында, 4 тамызда Хэмблтон төбесіндегі шайқаста майор болып қатысты, ал 10 қыркүйекте Бристольді шабуылдап алуға ат қомандандады. Кейін Оксфорд маңындағы операцияларға қатысты. 1648 жылы полковник ретінде Ұлы Ярмут қаласындағы күштерге басшылық етті. 1649 жылдың маусымында Чарльз I-нің сот процесіне қатыспады, Англияның батысындағы аймақты орнатумен айналысты. Ворчестер шайқасында генерал-майор болып шайқасты, Солсбери маңында Карл II-ні тұтқындауға жақын болды. Англия одақтастығы құрылғаннан кейін 7 қаңтар 1652 жылы құқықтық реформалар комитетінің мүшесі болып сайланды. 1653 жылы Протектораттың мемлекеттік кеңесіне мүше болып кірді, қазына комиссары тағайындалды, сондай-ақ теңіздегі төрт генералдың бірі және армия мен флот комиссары болды. 1654 жылы Глостерширдегі Сент-Бриавел қамалының констеблі болды. Генерал-майорлар билігі кезінде (1655–1656) оңтүстік-батыс аймағына генерал-майор болып тағайындалды. 1653 жылы Barebones Парламентіне мүше болып сайланды, 1654 жылы Кембриджширден Бірінші Протекторат Парламентіне, ал 1656 жылы Сомерсетширден Екінші Протекторат Парламентіне сайланды. Екінші Парламентте "Милиция туралы заң жобасын" ұсынды, ол жүз жиырма төрт дауысқа қарсы сексен сегіз дауыспен қабылданбады. Егер қабылданған болса, ол белгілі роялистерге он пайыздық "Азаттық салығын" салу арқылы армияны қаржыландыруға көмектесер еді. 1657 жылдың шілдесінде Протектордың құпия кеңесіне мүше болып кірді, ал 1658 жылы Кромвельдің басқа палатасына (Лордтар палатасы) орын алды. Протекторлар отбасымен жақын байланысы болғанына қарамастан, Кромвельдің патшалық атақты қабылдауына қарсы күрескендердің бірі болды. Протектор қайтыс болғаннан кейін, өзінің немере інісі Ричард Кромвельдің мүддесі мен үкіметін қолдаудың орнына, Чарльз Флитвудпен бірге армияның қарсылығын басты қоздырғыш және ұйымдастырушысы болды. Десборо қалпына келтірілген Румп Парламентімен Мемлекеттік Кеңестің мүшесі болып сайланды және полковник және Плимут губернаторы болды, бірақ 5 қазан 1659 жылы Армия Кеңесінен наразылық петициясын ұсынғандықтан, бір аптадан кейін қызметтен алынды. 13 қазанда Флитвуд Вестминстер сарайынан Румп Парламентін шығарғаннан кейін, офицерлер оны жаңа әкімшіліктің мүшесі және ат комиссары деп таңдады. Алайда жаңа әскери үкіметтің негізі берік болмады, ал оның басшылары көп ұзамай ықпалсыз қалды. Десбороның өзі мазаққа айналды, оның полкі тіпті оған қарсы көтерілді, ал Румп Парламенті қайтадан жиналғаннан кейін оған Лондоннан кетуді бұйырды. Реставрация кезінде ол 1660 жылғы Кешірім және ұмыту туралы заңнан шығарылды, бірақ өмір бойына және мүлікке қатысты жазалар туралы ережеге кірмеді, сондықтан ол тек мемлекеттік қызметке жарамсыз болды. Көп ұзамай ол патша мен патшаны өлтіруге сөз байласты деген күдікпен тұтқындалды, бірақ тез босатылды. Кейін ол Нидерландыға қашып кетіп, республикалық интригаларға қатысты. Осыған байланысты, 1666 жылдың сәуір айында елге опасыздық жасады деген айыппен үйіне қайтаруға бұйрық берілді, бұйрыққа бағынбағандықтан Лондон мұнарасында 1667 жылдың ақпанына дейін тұтқындалды, содан кейін кеңес алдында тергеліп, босатылды. Десборо 1680 жылы қайтыс болды. Бірінші әйелі Кромвельдің қарындасы болғандықтан, оның бір қызы мен жеті ұлы болды; ол 1658 жылдың сәуір айында есімі белгісіз екінші әйелге үйленді. Десборо жақсы сарбаз болған, одан артық ештеңе жоқ, оның үкімет туралы жалғыз түсінігі күшпен және армия арқылы болды. Оның қатал мінезі мен әдеттері роялистік балладаларда жиі мазаққа түседі, ал оны Сэмюэл Батлер "Худибрас" және "Арыстан мен түлкі туралы астарлы әңгімелер" романында карикатуралайды.

He was the son of James Desborough of Eltisley, Cambridgeshire, and of Elizabeth Hatley of Over in the same county. He was baptized on 13 November 1608. He was educated in law. On 23 June 1636 he married Jane, daughter of Robert Cromwell of Huntingdon and sister of Oliver Cromwell the future Lord Protector, at Eltisley. He took an active part in the English Civil War, and showed considerable military ability. In 1645, he was present as major in the engagement at Langport on 10 July, at Hambleton Hill on 4 August, and on 10 September he commanded the horse at the Storming of Bristol. Later he took part in the operations round Oxford. In 1648, as colonel he commanded the forces at Great Yarmouth. He avoided all participation in the trial of Charles I in June 1649, being employed in the settlement of the west of England. He fought at Worcester as major general and nearly captured Charles II near Salisbury. After the establishment of the Commonwealth of England he was chosen, on 7 January 1652, a member of the committee for legal reforms. In 1653, he became a member of the Protectorate council of state, and a commissioner of the treasury, and was appointed one of the four Generals at Sea and a commissioner for the army and navy. In 1654, he was made constable of St Briavel's Castle in Gloucestershire. During the Rule of the Major Generals (1655–1656) he was appointed major general over the south west. He had been nominated a member of the Barebones Parliament in 1653, and he was returned to the First Protectorate Parliament of 1654 for Cambridgeshire, and to the Second Protectorate Parliament in 1656 for Somersetshire. In the Second Parliament, he introduced the "Militia Bill" which was voted down by one hundred and twenty four votes to eighty eight. If passed it would have helped to finance the Army by imposing a ten per cent "Decimation Tax", on known Royalists. In July 1657, he became a member of the Protector's Privy Council, and in 1658 he accepted a seat in Cromwell's Other House (House of Lords). In spite of his near relationship to the Protectors family, he was one of the most violent opponents of the assumption by Cromwell of the royal title, and after the Protector's death, instead of supporting the interests and government of his nephew Richard Cromwell, he was, with Charles Fleetwood, the chief instigator and organizer of the hostility of the army towards his administration, and forced Richard Cromwell by threats and menaces to dissolve his Third Protectorate Parliament in April 1659. Desborough was chosen a member of the Council of State by the restored Rump Parliament, and made colonel and governor of Plymouth, but presenting with other officers a seditious petition from the Army Council, on 5 October 1659, was about a week later dismissed. After the exclusion of the Rump Parliament from the Palace of Westminster by Fleetwood on 13 October, he was chosen by the officers a member of the new administration and commissary general of the horse. The new military government, however, rested on no solid foundation, and its leaders quickly found themselves without any influence. Desborough himself became an object of ridicule, his regiment even revolted against him, and on the return of the Rump he was ordered to quit London. At the Restoration he was excluded from the 1660 Indemnity and Oblivion Act but not included in the clause of pains and penalties extending to life and goods, being therefore only incapacitated from public employment. Soon afterwards he was arrested on suspicion of conspiring to kill the king and queen, but was quickly liberated. Subsequently, he escaped to the Netherlands, where he engaged in republican intrigues. Accordingly, he was ordered home, in April 1666, on pain of incurring the charge of treason, and obeying was imprisoned in the Tower of London until February 1667, when he was examined before the council and set free. Desborough died in 1680. By his first wife, Cromwell's sister, he had one daughter and seven sons; he married a second wife in April 1658 whose name is unrecorded. Desborough was a good soldier and nothing more; and his only conception of government was by force and by the army. His rough person and manners are the constant theme of ridicule in the royalist ballads, and he is caricatured by Samuel Butler in Hudibras and in the Parable of the Lion and the Fox.