Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ағылшын солдаты және саясаткері (1608–1670)
English soldier and politician (1608–1670)
Джордж Монк, Альбемарлдің 1-ші герцогы KG PC JP (6 желтоқсан 1608 – 3 қаңтар 1670) – Үш патшалық соғысы кезінде екі жақта да шайқасқан ағылшын солдаты. Ол 1660 жылы Карл II-нің таққа қайта отыруына (реставрациясына) зор үлес қосты, осыдан кейін Альбемарл герцогы титулымен және басқа да жоғары лауазымдармен марапатталды. Кедей Девон жер иесінің кіші ұлы Монк әскери мансабын 1625 жылы бастады және 1638 жылға дейін Англияға оралғанға дейін сексен жылдық соғыста қызмет етті. 1641 жылғы Ирландия көтерілісін басу үшін Ирландияға жіберілген әскер құрамында ол тиімділігімен және қатыгездігімен тез танылды. 1643 жылдың қыркүйегінде Карл I католик конфедерациясымен бітімге келгеннен кейін, 1644 жылдың қаңтарында Нантвичте роялистер үшін шайқасып тұтқынға алынды және келесі екі жыл бойы тұтқын болып қалды. 1647 жылы босатылғаннан кейін ол Шығыс Ольстерде парламенттік командир болып тағайындалды, 1650–1652 жылдардағы ағылшын-шотланд соғысында Оливер Кромвельдің басшылығымен Шотландияда соғысты және 1652–1654 жылдардағы Бірінші ағылшын-голландия соғысында теңіз генералы болып қызмет етті. 1655–1660 жылдары ол Шотландиядағы әскердің қолбасшысы болды, ал монархияны қалпына келтіруді қалаған парламенттегі орталық саясаткерлерді қолдауы 1660 жылдың мамырында Карл II таққа қайта оралуына шешуші себеп болды. Денсаулығының нашарлауы мен саясатқа қызығушылық танытпауы салдарынан Монк 1660 жылдан кейін көзге түспеді, бірақ Екінші ағылшын-голландия соғысы кезінде қайтадан теңізге оралды және 1665 жылғы Ұлы Лондон обасы мен 1666 жылғы Ұлы Лондон өрті кезінде маңызды басшылық рөл атқарды. Өмірінің соңғы үш жылын зейнеткерлікте өткізіп, 1670 жылдың қаңтарында қайтыс болды.
George Monck, 1st Duke of Albemarle KG PC JP (6 December 1608 – 3 January 1670) was an English soldier, who fought on both sides during the Wars of the Three Kingdoms. A prominent military figure under the Commonwealth, his support was crucial to the Restoration of Charles II in 1660, who rewarded him with the title Duke of Albemarle and other senior positions. The younger son of an impoverished Devon landowner, Monck began his military career in 1625 and served in the Eighty Years' War until 1638, when he returned to England. Posted to Ireland as part of the army sent to suppress the Irish Rebellion of 1641, he quickly gained a reputation for efficiency and ruthlessness. After Charles I agreed to a truce with the Catholic Confederacy in September 1643, he was captured fighting for the Royalists at Nantwich in January 1644 and remained a prisoner for the next two years. Released in 1647, he was named Parliamentarian commander in Eastern Ulster, fought in Scotland under Oliver Cromwell in the 1650 to 1652 Anglo Scottish War, and served as General at sea during the 1652 to 1654 First Anglo Dutch War. From 1655 to 1660, he was army commander in Scotland, and his support for moderates in Parliament who wanted to restore the monarchy proved decisive in Charles II regaining his throne in May 1660. Due to a combination of illness and lack of interest in politics, Monck faded into the background after 1660, but he returned to sea during the Second Anglo Dutch War and played an important leadership role during the 1665 Great Plague of London, as well as the Great Fire of London in 1666. He lived in retirement for the last three years of his life and died in January 1670.
Жеке мәліметтер
Монк 1608 жылғы 6 желтоқсанда Девондағы Потерридж отбасылық үйінде, сэр Томас Монк (1570–1627) пен сэр Джордж Смиттің қызы Элизабет Смиттің екінші ұлы ретінде дүниеге келді. Смит Эксетер қаласының үш рет мэрі болған және Эксетердегі ең бай адам деп есептелген. Оның ағасы Томас (1647 жылы қайтыс болды) және кіші інісі Николас Монк (1609–1661) болды, ол кейін Херефорд епископы және Итон колледжінің провосты болды. Девонның ең көне отбасыларының бірі – Монктер салыстырмалы түрде кедей болды, ал Смит қызына уәде етілген құдалық ақысын төлемеді, бұл оның күйеу баласымен бірнеше қымбат сот дауларына әкелді. 1625 жылы сэр Томас қарызға байланысты түрмеге қамалып, екі жылдан кейін түрмеде қайтыс болды. 1653 жылдың қаңтарында Монк Лондондық теміршінің қызы және Томас Радфордтың жесірі Энн Кларджеске (1619–1670) үйленді; оның өлімі некелерінен кейін бір жыл өткен соң ғана заңды түрде расталды, бұл факті кейіннен оған қарсы пайдаланылды. Оның ағасы Томас (1618–1695) Стюарттардың қайта орналасуынан кейін рыцарь атағын алған және Парламентте ұзақ қызмет еткен адал роялист болды. Олардың бір ұлы есейіп жетілді, ол Кристофер Монк, Альбемарлдің 2-ші герцогы (1653–1688) болды.
Monck was born 6 December 1608 on the family estate of Potheridge in Devon, second son of Sir Thomas Monck (1570–1627) and Elizabeth Smith, daughter of Sir George Smith, three times Mayor of Exeter and reputed to be the richest man in Exeter. His siblings included an elder brother Thomas (died 1647) and a younger, Nicholas Monck (1609–1661), later Bishop of Hereford and Provost of Eton College. One of the oldest families in Devon, the Moncks were relatively poor while Smith allegedly failed to pay the dowry promised for his daughter, leading to a series of expensive legal disputes with his son in law. In 1625, Sir Thomas was imprisoned for debt and died in jail two years later. In January 1653, Monck married Anne Clarges (1619–1670), daughter of a London farrier and widow of Thomas Radford; his death was not legally confirmed until a year after their marriage, a fact which was later used against her. Her brother Thomas (1618–1695) was a committed Royalist who was knighted after the Stuart Restoration and had a long career in Parliament. They had one son who survived into adulthood, Christopher Monck, 2nd Duke of Albemarle (1653–1688).
1641 жылға дейінгі алғашқы еңбек жолы
Монк кәсіби сарбаз болды, кедей ақсүйектердің кіші ұлдары үшін бұл танымал мансап таңдауы еді. Оның алғашқы тәжірибесі 1625 жылғы қарашада Кадисқа жасалған сәтсіз шабуыл кезінде болды, ол өзінің туысы сэр Ричард Гренвилл басқарған ротада прапорщик болып қызмет етті. Кейіннен ол 1627 жылғы шілдеде Сент-Мартин-де-Реге қарсы дағдарысқа ұшыраған экспедицияға қосылды; мұның бір себебі 1626 жылдың соңындағы кісі өлтіруге талпыныс жасағаны үшін тұтқындалуы болуы мүмкін, ол ағасы Томаспен бірге әкесін түрмеге қамаған Николас Баттин, шерифтің орынбасарына шабуыл жасады. Ол келесі он жылдың көп бөлігін Голландия мемлекеттік армиясында қызмет етті, ол Испанияға қарсы жүз жылдық соғыстағы табыстарының арқасында «соғыс өнерін» үйренуге ең жақсы орын деп есептелді. Көптеген офицерлер, кейін Үш патшалық соғысында екі тарапта да соғысқан, солай істеді, олардың ішінде сэр Томас Фэрфакс және сэр Филип Скиппон болды. 1632 жылы Маастрихтті басып алу кезінде ол Оксфорд графы басқарған полкте қызмет етті, граф соңғы шабуылда қаза тауып, оның орнын Джордж Горинг басты. 1637 жылға қарай Монк Горингтің подполковнигі болды және Голландияның жеңісімен аяқталған, соғыстың соңғы маңызды шайқасы болған Бреданы шабуылдауда шешуші рөл атқарды. Дордрехт азаматтық билігімен жанжалданғаннан кейін ол лауазымынан бас тартып, 1638 жылы Англияға оралды. 1639 және 1640 жылдардағы Епископтар соғыстары кезінде ол 1-ші Ньюпорт графы Маунтджой Блоунт құрған полкте подполковник болды, ол сонымен қатар артиллерияның бас генерал-майстері де болды. Монк 1640 жылы Ньюберн шайқасынан ағылшын артиллериясын тұтқыннан құтқарған кезде көзге түсті. Ақшаның жетіспеуі армияның таратылуына әкелді. Монк келесі жылды жұмыссыз өткізді.
Monck became a professional soldier, a common career choice for younger sons of impoverished gentry. His first experience was the failed attack on Cádiz in November 1625, when he served as an ensign in a company commanded by his cousin Sir Richard Grenville. He later joined the equally disastrous expedition against St Martin de Ré in July 1627; it is suggested one reason for doing so was his arrest for attempted murder in late 1626, when he and his brother Thomas assaulted Nicholas Battyn, the undersheriff responsible for jailing their father. He spent most of the next decade serving in the Dutch States Army, then considered the best place to learn the 'art of war' due to its success in the Eighty Years' War against Spain. Many officers who later fought on both sides during the Wars of the Three Kingdoms did the same, among them Sir Thomas Fairfax and Sir Philip Skippon. During the capture of Maastricht in 1632, he served in a regiment commanded by the Earl of Oxford, who was killed in the final assault and replaced by George Goring. By 1637, Monck was lieutenant colonel under Goring and played a decisive role in storming Breda, a Dutch success which was one of the last major actions of the war. After quarrelling with the civil authorities of Dordrecht, he surrendered his commission and returned to England in 1638. During the 1639 and 1640 Bishops' Wars, he was lieutenant colonel in a regiment raised by Mountjoy Blount, 1st Earl of Newport, who was also Master General of the Ordnance. Monck was one of the few to emerge with any credit from the Battle of Newburn in 1640, when he saved the English artillery from capture. Lack of money meant the army was dissolved. Monck spent the next year unemployed.
Ирландия мен Англия, 1641 1646
1641 жылғы ирландиялық көтерілістен кейін Парламент оны басу үшін Корольдік армияны құруға келісім берді. Монк, алыс туысы Роберт Сидни, Лестердің 2-графы, құрған полктің полковнигі болды. Бұл полк 1642 жылдың қаңтарында Дублинге қонды және Ормонд графының басшылығымен қызмет етті. Келесі он сегіз айда ол Лейнстердегі көтерілісшілердің бекіністеріне қарсы күресті, осы кезеңде Кильдер округінде болған бірнеше жаппай қырғындарға қатысты деген айып тағылды, сондай-ақ 1643 жылдың наурызында Нью-Росс шайқасына қатысты. Алайда, 1642 жылдың тамызында Англиядағы бірінші азаматтық соғыс басталғаннан кейін Ормонд Англиядан күш-жігер немесе қаржы ала алмады. 1643 жылдың ортасына қарай Католик конфедерациясы Ольстер, Дублин және Корк қалаларын қоспағанда, Ирландияның көп бөлігін бақылады. Ормондтың көптеген офицерлері, соның ішінде Монк, Ирландия армиясы Парламент пен Корольдік тараптар арасында бейтарап болуы керек деп ұсынды, бірақ Карл осы әскерлерді Англиядағы соғысты жеңуге пайдалануға ниеттенді. 1643 жылдың қыркүйегінде Ормонд Конфедерациямен бітім немесе «Тоқтату» шартына келісті. Екі тараптың да фракциялары, шарттарға наразылық білдірді, олар католиктердің дін бостандығы және конституциялық реформалар бойынша келіссөздерді қамтыды. Протестанттар мұны қауіп деп қарады, ал көптеген Конфедерация мүшелері жеңіске жақын екенін және бітімнен ештеңе ұта алмайтынын сезінді; сонымен қатар, Карлдың Ирландиядағы католиктерге жасаған кез келген жеңілдіктері Англия мен Шотландиядағы оның беделін әлсірететінін жақсы білді. Монк патшаға адалдық серт беруден бас тартқандардың бірі болды және Ормонд оны тұтқын ретінде Бристолге жіберді, онда ол 1644 жылдың қаңтарында Нантвичте тұтқынға алынғанға дейін Корольдік тарапты қолдауға келісті. Тұтқындарды әдетте алмастырғанмен, оның тәжірибесі мен қабілеті соншалықты жоғары бағаланғандықтан, ол келесі екі жыл бойы қамауда болды және осы уақытта «Әскери және саяси істер жөніндегі байқаулар» атты әскери нұсқаулық жазды. 1646 жылдың мамырында Карл бас тартқаннан кейін, ол Парламент Ирландияға жіберген полктердің бірінде қызметке тағайындалды; 1647 жылдың қыркүйегінде ол Шығыс Ольстерде Парламенттік қолбасшы болып тағайындалды.
Following the Irish Rebellion of 1641, Parliament approved the recruitment of a Royal Army to suppress it. Monck was made colonel of a regiment raised by his distant relative Robert Sidney, 2nd Earl of Leicester, which landed in Dublin in January 1642 and served under the Earl of Ormond. Over the next eighteen months, he campaigned against rebel strongholds in Leinster, during which he was responsible for several alleged massacres in County Kildare and also took part in the March 1643 Battle of New Ross. However, the outbreak of the First English Civil War in August 1642 meant Ormonde could no longer receive reinforcements or money from England, and by mid 1643, the Catholic Confederacy controlled most of Ireland, with the exception of Ulster, Dublin and Cork City. Most of Ormond's officers, including Monck, argued the Irish Army should remain neutral between Parliamentarians and Royalists but Charles was anxious to use these troops to help him win the war in England and in September 1643, Ormonde agreed a truce or "Cessation" with the Confederacy. Factions on both sides objected to the terms, which included negotiations on freedom of worship for Catholics and constitutional reforms. Protestants saw this as a threat, while many Confederates felt they were on the verge of victory and gained nothing from the truce; they were also well aware any concessions Charles made to Catholics in Ireland undermined his position in England and Scotland. Monck was among those who refused to swear allegiance to the king and was sent by Ormonde as a prisoner to Bristol, where he eventually agreed to support the Royalists before being captured at Nantwich in January 1644. Although prisoners were commonly exchanged, his experience and ability were so highly regarded that he remained in custody for the next two years, during which he wrote a military manual entitled Observations on Military and Political Affairs. Following Charles' surrender in May 1646, he accepted an appointment in one of the regiments sent to Ireland by Parliament as reinforcements; in September 1647, he was appointed Parliamentarian commander in Eastern Ulster.
Патшалық аралығы
Монк Парламентке адал екенін дәлелдеп, Екінші Англия азамат соғысына қатысудан бас тарды және барлық офицерлерінен қолдау туралы мәлімдемеге қол қоюды талап етті. Дегенмен, 1649 жылғы қаңтарда I Чарльздың өлім жазасынан кейін Ольстердегі оның жағдайы өте осал болды, себебі аймақ шотландтық пресвитериандық қоныс аударушылардың бастылығында болды, ал оларға Роберт Монро басқаратын Covenanter армиясы қолдау көрсетті. Шотландтар ағылшындардың кеңеспей патшаларын өлтіруіне ғана қарсы емес еді. Кальвинистер ретінде олар монархияны құдайдан берілген деп есептеді, сондықтан оның өлімін діни құрбандыққа тең санады. Осыдан кейін олар Ормонд басқарған роялист-конфедеративтік одаққа қосылды, ал Монк үмітсіздікке ұшырап, Ольстердегі католик көшбасшысы Эоган О’Ниллмен құпия келісімге келді, оны Парламентке мамыр айына дейін жеткізбеді. Лондонға қайта шақырылғаннан кейін, Парламенттік комитет оны сөккенімен, олар жекелей бұл қажеттілік тудырған қиын жағдайды мойындады. Көптеген адамдар Монкқа бұрынғы роялист болғандықтан сенімсіздікпен қараса да, Оливер Кромвель оған 1650-1651 жылдардағы Англия-Шотландия соғысында полкке қолбасшылық етуді тапсырды, ол Данбар шайқасында күресті, содан кейін Дюндиге шабуыл жасады, нәтижесінде 800-ге жуық бейбіт тұрғын қаза болды деген хабар бар. Протекторат кезінде Монк Кромвельге адал болды, ол оны 1652 жылғы ақпанға дейін Шотландиядағы әскери қолбасшы етіп тағайындады. Осыдан кейін Монк ауыр сырқатқа шалдығып, емделу үшін Батқа кетті. Артиллерияны қолданудағы шеберлігіне байланысты, Бірінші Англия-Голландия соғысы қарашада басталғанда, Монк Роберт Блейк пен Ричард Динмен бірге теңіздегі генерал атанды. Ол 1653 жылғы Портленд, Габбард және Схевенинген теңіз шайқастарында қатысты. 1653 жылғы сәуірде Кромвель Рамп Парламентін таратып жіберді, ал маусым айында Монк Девон округінен парламент депутаты болып сайланды. Голландия соғысы 1654 жылғы ақпан айындағы Вестминстер шартымен ресми түрде аяқталмаса да, Монк қайта шақырылып, Шотландияға роялист Гленкарнның көтерілісін басу үшін жіберілді. Әскери қолбасшы болып тағайындалған ол бұрынғы тапсырмаларында көрсеткен қатыгездік тактикасын қолданды, соның нәтижесінде 1655 жылдың соңына қарай елде бейбітшілік орнады. Ол осы лауазымда келесі бес жыл бойы қалды, үкімет саясатына қарсылық білдірген офицерлерді қызметтен шеттету және діни қарсыластарды тұтқындау арқылы адалдығын көрсетті.
Monck proved his loyalty to Parliament by refusing to take part in the Second English Civil War and requiring all his officers to sign a declaration of support. However, his position in Ulster became extremely precarious following the execution of Charles I in January 1649, since it was dominated by Scots Presbyterian settlers, supported by a Covenanter army under Robert Monro. The Scots did not only object to the English killing their king without consultation. As Calvinists, they viewed monarchy as divinely ordained, making the execution sacrilegious. As a result, they defected to the Royalist–Confederate alliance led by Ormond and in desperation, Monck agreed to a secret truce with Eoghan Ó Néill, the Catholic leader in Ulster, which he did not communicate to Parliament until May. Recalled to London, he was reprimanded by a Parliamentary committee, although they privately recognised the desperate circumstances which made it necessary. Although some mistrusted Monck as a former Royalist, Oliver Cromwell gave him command of a regiment in the 1650 to 1651 Anglo Scottish War, which fought at Dunbar, then stormed Dundee, an action in which 800 civilians were allegedly killed. Throughout the Protectorate, Monck remained loyal to Cromwell, who appointed him military commander in Scotland until February 1652. At that time, Monck became seriously ill and retired to Bath in order to recover. Due to his expertise in utilising artillery, when the First Anglo Dutch War began in November, Monck was made a General at Sea, along with Robert Blake and Richard Deane. He fought in the 1653 naval battles of Portland, the Gabbard and Scheveningen. In April 1653, Cromwell dissolved the Rump Parliament and in June Monck was nominated MP for Devon in Barebone's Parliament. Although the Dutch war did not formally end until the February 1654 Treaty of Westminster, Monck was recalled and sent to Scotland to suppress the Royalist Glencairn's rising. Appointed military commander, he employed the ruthless tactics demonstrated in his previous assignments and by the end of 1655 the country had been pacified. He retained this position for the next five years, demonstrating his loyalty by removing any officers who expressed opposition to government policy and arresting religious dissidents.
Қайта қалпына келтіру
1658 жылдың қыркүйегінде Оливер Кромвель қайтыс болғанда, Монк өзінің қолдауын Лорд-протектор болып тағайындалған ұлы Ричардқа бұрды. 1659 жылдың қаңтарында сайланған Үшінші протекторат Парламенті Монк сияқты орташа пресвитериандар мен роялисттерге жағымды болды, олардың басты мақсаты әскери күштерді және шығындарды азайту еді. Сәуірде Джон Ламберт пен Чарльз Флитвуд басқарған армия радикалдары Парламентті таратып, Ричард Кромвельдің отставкаға кетуіне мәжбүр етті. Кейде Валлингфорд Хаус тобы деп аталатын жаңа үкімет протекторатты жойды, Кромвельдің 1653 жылы таратып жіберген Румп Парламентін қайта құрды және Шотландияда қызмет ететіндердің көпшілігін қоса алғанда, күдікті адалдығы бар офицерлер мен шенеуніктерді қызметтен шеттетуге кірісті. Монк көбінесе тағы бір роялист көтерілісі туралы қауесеттердің салдарынан оны сақтап қалды. Оның туысы Джон Гренвилл мен інісі Николас та роялист астыртын ұйымдарымен байланыста болды, ал 1659 жылдың шілдесінде Николас оған Карл II-ден жеке өтініш жеткізіп, оның көмегін сұрады және оған көмектесу үшін жылына 100 000 фунт стерлингке дейін ұсынды. 1659 жылдың тамызында Бут көтерілісі басталғанда, Монк оған қосылуды ойлады, бірақ ол белсенді әрекетке үлкермес бұрын көтеріліс күйреп кетті. Қазан айында Валлингфорд Хаус тобы Румпты таратып жіберді, бірақ желтоқсанның басында оны қайта қалпына келтіруге мәжбүр болды. 1659 жылдың соңына қарай Англияда анархиялық жағдай туды, жаңа сайлаулар мен әскери билікті тоқтату туралы кеңінен талаптар айтылды. Монк Ламберт басқарған республикашылдарға қарсы Румпты қолдауын білдірді, сонымен қатар желтоқсан айының соңында Дублин қамалын басып алған бұрынғы әріптесі сэр Теофилус Джонспен үйлестірді. Сонымен қатар, ол өзінің әскерін Англия шекарасына жеткізіп, оған бұрынғы Жаңа үлгідегі армияның қолбасшысы сэр Томас Фэрфакс басқарған күштер қосылды. Ламберттің әскерлері сандық артық болмағандықтан және жалақы алмағандықтан, олар ыдырады; 2 ақпанда Монк Лондонға кірді, ал сәуірде Конвенциялық Парламент сайлауы өтті. Оның қолдауы Реставрация үшін маңызды болғанымен, қазіргі заманғы тарихшылар бұл саясатты Монк бастады ма, әлде монархияны қайта орнатуға басымдық берген көпшілік пікірді ұстанды ма деген мәселені күмәндандырады. Ол Девоннан парламент депутаты болып сайланғанымен, сыртқы бақылаушылар оның саясатқа қызығушылығы шамалы екенін, ал Англиядағы өңірлік билік базасының болмауы және армияны қысқарту жоспары оның болашақ ықпалын шектеді. Дегенмен, 4 сәуірде Карл жариялаған Бреда декларациясы көбінесе Монктың ұсыныстарына негізделген. Онда азамат соғысы мен аралық кезеңде жасалған әрекеттер үшін жалпы кешірім, патшаларды өлтірушілерді қоспағанда, сол кезеңде сатып алынған мүлікті қазіргі иелеріне беру, діни төзімділік және әскерге берешекті төлеу уәдесі берілді. Осы шарттарға сүйене отырып, Парламент Карлді король деп жариялады және оны Англияға қайтаруға шақырды; ол 24 мамырда Голландиядан шығып, бес күннен кейін Лондонға кірді.
When Oliver Cromwell died in September 1658, Monck transferred his support to his son Richard, who was appointed Lord Protector. The Third Protectorate Parliament elected in January 1659 was dominated by moderate Presbyterians like Monck and Royalist sympathisers, whose main objective was to reduce the power and expense of the military. In April, army radicals led by John Lambert and Charles Fleetwood dissolved Parliament and forced the resignation of Richard Cromwell. Sometimes known as the Wallingford House party, the new regime abolished the Protectorate, reseated the Rump Parliament dismissed by Cromwell in 1653 and began removing officers and officials of suspect loyalty, including many of those serving in Scotland. Monck was left in place largely because rumours of another Royalist rising made it preferable to retain him. Both his cousin John Grenville and brother Nicholas were connected with the Royalist underground and in July 1659, Nicholas brought him a personal appeal from Charles II, asking for his help and offering up to £100,000 per year for his assistance. When Booth's Uprising broke out in August 1659, Monck considered joining it but the revolt collapsed before he had time to commit himself. In October, the Wallingford House group dismissed the Rump before being forced to reinstate it in early December. By the end of 1659, England appeared to be drifting into anarchy, with widespread demands for new elections and an end to military rule. Monck declared his support for the Rump against the Republican faction led by Lambert, while co ordinating with Sir Theophilus Jones, a former colleague in Ireland who seized Dublin Castle in late December. At the same time, he marched his army to the English border, supported by a force raised by former New Model Army commander Sir Thomas Fairfax. Outnumbered and unpaid, Lambert's troops melted away; on 2 February Monck entered London and in April elections were held for a Convention Parliament. While his backing was essential to the Restoration, modern historians question whether the policy was initiated by Monck as opposed to following majority opinion, which by now was overwhelmingly in favour of reinstating the monarchy. Although elected MP for Devon, external observers noted he had little interest in politics while the lack of a regional power base in England and the proposed reduction of the army mitigated his future influence. Nevertheless, the Declaration of Breda issued by Charles on 4 April 1660 was largely based on Monck's recommendations. It promised a general pardon for actions committed during the civil wars and Interregnum, with the exception of the regicides, retention by the current owners of property purchased during the same period, religious toleration and payment of arrears to the army. Based on these terms, Parliament resolved to proclaim Charles king and invited him to return to England; he left Holland on 24 May and entered London five days later.
Кейінгі мансабы және өлімі
1660 жылдың шілдесінде Монк Альбемарл герцогы болып тағайындалды және Патшалық Кеңеске мүше болды; сонымен қатар, ол Больеудің бұрынғы сарайын, Ирландия мен Англиядағы жылына 7000 фунт стерлингтік жерлерді, жылдық 700 фунт стерлингтік зейнетақыны және түрлі лауазымдарды, оның ішінде Девонның лорд-лейтенанты қызметін алды. Ол сондай-ақ өзінің асыраушылары мен байланыстары үшін маңызды лауазымдарға ие болды: Джон Гренвилл Бат графы атанды, ал Николас Монк Херефорд епископы, оның туысы Уильям Морис Солтүстік департаменттің мемлекеттік хатшысы, ал інісі Томас Мустерлердің бас комиссары болып тағайындалды. Ирландияның лорд-орынбасары болып тағайындалғаннан кейін, Монк 1661 жылдың тамызында қайтадан ауыр сырқатқа шалдығып, оның орнына Ормонд келді, ол қосымша Миддлсекс лорд-лейтенанты қызметімен "сыйапатталды". Содан кейін ол белсенді саясаттан қалыңқып, жеке байлығын арттыруға күш салды; оның әйелі лауазымдарды сатумен танымал болды, бірақ бұл кең таралған құбылыс еді және оның қарапайым тегіне деген наразылығын көрсететін болжам бар. Сэмюэл Пепис күнделігінде оны "сүйкімсіз, қарапайым әйел" және "лас әйел" деп сынады; алайда, оның пікірлері Монк пен оның туысы Эдвард Монтегю, 1-ші Сандвич графы арасындағы Адмиралтействоны бақылау үшін болған бәсекелестікке байланысты болды. 1663 жылы Монкке Каролина провинциясындағы жерлер берілді, қазіргі АҚШ-тың Солтүстік және Оңтүстік Каролина штаттары, олардың Альбемарл шығанағы оның құрметіне аталған. Ол сондай-ақ Голландияның Атлантикалық құл саудасына қарсы күресу үшін құрылған Корольдік Африка компаниясының акционері болды, бұл екі ел арасындағы сауда шиеленісінің маңызды факторы болды, нәтижесінде 1665 жылы Екінші ағылшын-голландия соғысы басталды. Монк және үкіметтегі басқа инвесторлар, оның ішінде Джордж Картерет, Шафтсбери және Арлингтон соғысты қолдады. Флотты басқару құқығы Йорк герцогы Джеймске берілді, оның орынбасары Сандвич болды, ал Монк Адмиралтействодағы әкімшілік міндеттерді өз мойнына алды. 1665 жылғы Ұлы оба кезінде Лондонда қалып, көптеген үкімет өкілдері Оксфордқа қашқан кезде ол үлкен халыққа танымал болды. Монк пен Принц Руперт 1666 жылғы науқан кезінде басшылықты бөлісті; маусымдағы Төрт күндік шайқаста голландтықтар жеңіске жетті, бірақ шілдедегі Сент-Джеймс күніндегі шайқаста ағылшындар сәттілікке жетті. Қыркүйекте ол Лондонның Ұлы өртінен туындаған хаосты бақылауға көмектесу үшін қайта шақырылды. Бұл оның соңғы белсенді басшылығы болды; ақша тапшылығына байланысты флотты тоқтатуға тура келді, нәтижесінде 1667 жылдың маусымында соғысты аяқтаған Медуэйге жасалған ұятты шабуыл болды. Парламент тарапынан айыптаудан құтылған аз адамдардың бірі Монк Қазынашылықтың бірінші лорды болып тағайындалды, бірақ ол қазір ауыр ісінуден зардап шегіп, отырыстарға қатысу мүмкіндігі шектелді. Ол 3 қаңтарда 1670 жылы қайтыс болды, үш аптадан кейін әйелі де қайтыс болды, екеуі де Вестминстер аббаттығында жерленді. Бірнеше жылдан кейін Уильям Кент пен Питер Шеймейкерс Монк құрметіне аббаттықта ескерткіш орнатты.
In July 1660, Monck was made Duke of Albemarle and appointed to the Privy Council; he also received the former Palace of Beaulieu, lands in Ireland and England worth £7,000 per year, an annual pension of £700 and various offices, including Lord Lieutenant of Devon. He also obtained significant positions for his dependents and connections; John Grenville became Earl of Bath, while Nicholas Monck was appointed Bishop of Hereford, his cousin William Morice Secretary of State for the Northern Department and his brother in law Thomas Commissary General of Musters. Although appointed Lord Deputy of Ireland, Monck fell seriously ill once again in August 1661 and was replaced by Ormond, being "compensated" with the additional office of Lord Lieutenant of Middlesex. Thereafter he avoided front line politics and focused on maximising his personal wealth; his wife was notorious for selling offices, although this was a common practice and probably reflected resentment at her humble origins. In his diary, Samuel Pepys attacks her as a "homely, plain dowd" and "filthy woman"; however, his views were coloured by the rivalry between Monck and his cousin Edward Montagu, 1st Earl of Sandwich, for control of the Admiralty. In 1663, Monck was allocated lands in the Province of Carolina, now the modern US states of South and North Carolina, whose Albemarle Sound is named after him. He was also made a shareholder in the Royal African Company, established to challenge Dutch control of the Atlantic slave trade and a major factor in the commercial tensions between the two countries that eventually led to the Second Anglo Dutch War in 1665. The conflict was backed by Monck and other investors within the government, including George Carteret, Shaftesbury and Arlington. Command of the fleet was given to James, Duke of York, with Sandwich as his deputy and Monck took over his administrative duties at the Admiralty. He also gained a great deal of popularity for remaining in London throughout the 1665 Great Plague when most of the government fled to Oxford. Monck and Prince Rupert shared command during the 1666 campaign; the Four Days' Battle in June was a Dutch victory, offset by English success at the St. James's Day Battle in July. In September he was recalled to help maintain order in the chaos created by the Great Fire of London. This was his last active command; the fleet had to be laid up due to lack of money, culminating in the humiliating raid on the Medway in June 1667 which ended the war. One of the few to escape censure by Parliament, Monck was appointed First Lord of the Treasury but he was now suffering from severe edema which limited his ability to attend meetings. He died on 3 January 1670, followed three weeks later by his wife, and was buried in Westminster Abbey. Some years later a monument, by William Kent and Peter Scheemakers, was erected in the Abbey in Monck's honour.