Ирландиялық көтерісші граф (1583 жылы қайтыс болған)
Gerald FitzGerald, 14th Earl of Desmond
Ирландия тарихы: 1583 ж. қайтыс болған Десмонд графы Жеральд Фитцджеральд – Мунстер провинциясының көтерілісшісі, екінші Десмонд көтерілісінің басшысы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ирландиялық бүлікші граф (1583 жылы қайтыс болды)
Irish rebel earl (died 1583)
Джеральд Фицджеральд, 14-ші Десмонд графы (шамамен 1533 – 1583), сондай-ақ 15-ші немесе 16-шы граф ретінде есептеледі, Ирландияның Мунстер провинциясының үлкен бөлігіне ие болды. 1565 жылы ол көршілері Батлерлерге қарсы Аффан шайқасын жеке күшпен жүргізді. Осыдан кейін ол Лондон мұнарасында біраз уақыт тұтқындалды. Бірінші Десмонд көтерілісі оның қатысусыз болған кезінде болса да, ол 1579 жылдан өліміне дейін Екінші Десмонд көтерілісін басқарды және осылайша оны "Көтерілісші граф" деп атады. 1582 жылы ол соттан тыс жазаланды және жасырынған, бірақ ізделіп табылғаннан кейін өлтірілді.
Gerald FitzGerald, 14th Earl of Desmond (c. 1533 – 1583), also counted as 15th or 16th, owned large part of the Irish province of Munster. In 1565 he fought the private Battle of Affane against his neighbours, the Butlers. After this, he was for some time detained in the Tower of London. Though the First Desmond Rebellion took place in his absence, he led the Second Desmond Rebellion from 1579 to his death and was therefore called the Rebel Earl. He was attainted in 1582 and went into hiding but was hunted down and killed.
Туған жері
1533 жылы шамамен туған. Ол Джеймс Фицжон Фицджеральдтың екінші әйелі Море О'Карроллдан туған үлкен ұлы еді. Әкесі Джеймс болғандықтан, нормандық ата-тегін сақтау дәстүрі бойынша, оны "фиц Джеймс" деп те атады. Оның толық аты, демек, "Геральд Фицджеральд Фицджеральд" болды. Әкесі Десмонд графының 13-ші (немесе 14-ші немесе 15-ші) графы еді. Әкесі алғашқы әйелі Джоан Рошпен, өзінің шөбере інісімен үйленген және олардан Томас есімді ұлы болған. Әкесі Джоанмен туыстық байланысы болғандықтан оны тастап кеткен, ал Томас заңды емес бала деп есептелді. Десмонд Фицджеральдтары – көне ағылшын Джеральдиндерінің кіші тармағы еді, ал Кильдар Фицджеральдтары олардың ең ірі тармағы саналды. Геральдтың анасы О'Карролл, ирландиялық жергілікті отбасы немесе руы еді. Оның екі ағасы мен бес қарындасы болған, олардың тізімі әкесінің мақаласында келтірілген.
Gerald was born about 1533. He was the eldest son of James FitzJohn FitzGerald by his second wife, More O'Carroll. As his father's name was James, he was also, after the Norman patronymic manner, called "fitz James". His full name was, therefore: "Gerald FitzJames FitzGerald". His father was the 13th (or 14th or 15th) Earl of Desmond. His father had married as his first wife Joan Roche, his grandniece and had a son from her whose name was Thomas. His father had repudiated Joan for consanguinity and Thomas was considered illegitimate. The FitzGeralds of Desmond were a cadet branch of the Old English Geraldines, of which the FitzGeralds of Kildare were the senior branch. Gerald's mother was an O'Carroll, a native Irish family or clan. He had two brothers and five sisters, who are listed in his father's article.
Ерте өмір
1541 жылы әкесі Генри VIII-ге бағынып, оған адалдық ант бергені үшін жас Джеральдты Англияға білім алуға жіберуге келісім берді. Эдуард VI таққа отырғанда бұл уәделер жаңартылды: Джеральд жас патшаның серігі болуы тиіс еді, бірақ бұл жобалар ешқашан іске аспады. Батлерлер, Джеральдиндердің тарихи жауы, Дезмонд иелігіне талаптар қойды. Фицджеральдтар мен Батлерлер аяқталмайтын соғыста болды.
In 1541 his father had agreed, as one of the terms of his Surrender and regrant submission to Henry VIII, to send young Gerald to be educated in England. At the accession of Edward VI these promises were renewed: Gerald was to be the companion of the young king, but these projects were never carried out. Claims were made on the Desmond estate by the Butlers, the hereditary enemies of the Geraldines. The FitzGeralds and the Butlers were at perpetual war.
Бірінші неке
1550 жылы Джеральд Фицджеральд Джоан Фицджеральдқа үйленді. Ол шамамен 40 жаста болса, ол 17-де еді. Бұл некенің мақсаты – Дезмонд және Батлер Фицджеральдтары арасындағы бейбітшілікті оның екі тараппен де байланысы арқылы орнату еді. Ол Джеральд Фицджеральдтың екінші туысы болды; олардың ортақ арғы атасы Десмондтың 7-ші графы еді (Туыс тегін қараңыз). Ол Дезмондтың 10-шы графының үлкен қызы және оның жалғыз қызы болды, себебі ол еркек баласыз қайтыс болды. Ол Ормондтың 9-шы графының жесірі және Ормондтың 10-шы графының анасы еді. Ормонд қайтыс болғаннан кейін ол Джеральд Фицджеральдқа үйленуді ұсынды және екінші күйеуі, сэр Фрэнсис Брайан қайтыс болғаннан кейін бұған қол жеткізді. Бұл неке Дезмондтар мен оның ұлы Томас Батлер, Ормондтың 10-шы графы арасындағы араздықтың уақытша тоқтауына себеп болды. Бұл неке баласыз аяқталды.
In 1550 Gerald FitzGerald married Joan Fitzgerald. She was about 40 whereas he was 17. The purpose was to make peace between the FitzGeralds of Desmond and the Butlers with help of the many links she had to both sides. She was Gerald FitzGerald's second cousin; their common great grandfather was the 7th Earl of Desmond (see Family tree). She was the eldest daughter of the 10th Earl of Desmond and was his heiress general as he died without male issue. She was the widow of the 9th Earl of Ormond and the mother of the reigning 10th Earl of Ormond. On Ormond's death she proposed to marry Gerald FitzGerald, and eventually did so after the death of her second husband, Sir Francis Bryan. The effect of this marriage was a temporary cessation of hostility between the Desmonds and her son, Thomas Butler, 10th Earl of Ormond. The marriage was childless.
Десмонд графлығы
1558 жылғы 14 қазанда әкесі қайтыс болғаннан кейін Джеральд Фицджеральд 14-ші Десмонд графы атағына ие болды. 30 қарашада ол Уотерфордта Лорд-депутат, Сюссекстің 3-ші графы Томас Рэдклиффтен рыцарьдық атақ алды және адалдық серт берді. Көп ұзамай ол өзімен аттас Джеральд Фицджеральд, 11-ші Кильдар графы (1525–1585) және Шейн О’Ниллмен жақын қарым-қатынас орнатты. 1560 жылдың тамызында Сюссекс Ормонд пен Фицджеральдтар арасындағы дауды реттеу туралы жарлық шығарғанына қарамастан, екі тараптың заңсыз элементтері бір-бірін тонауын тоқтатпады. 1560 жылы оның әйелі Бохермордегі "ешқашан болмаған шайқас" деп белгілі болған қақтығыстың бейбіт шешілуіне қол жеткізді. Дезмонд біраз уақыт бойы Елизаветаның сарайына шақырылғанда қатысудан бас тартты, себебі ол өзінің ағасы Мориспен соғыста екенін мәлімдеді. 1562 жылдың мамырында Лондонда пайда болғанда, оның (ағылшындардың пікірінше) патша кеңесі алдындағы өршіл мінез-құлқы Лондон мұнарасында қысқа мерзімге қамауға әкелді. Дезмонд 1564 жылға дейін Англияда ұсталып тұрды.
On 14 October 1558, on his father's death, Gerald Fitzgerald succeeded as the 14th Earl of Desmond. On 30 November he was knighted by Lord Deputy Thomas Radclyffe, 3rd Earl of Sussex, at Waterford and offered homage. He soon established close relations with his namesake Gerald FitzGerald, 11th Earl of Kildare (1525–1585), and with Shane O'Neill. Despite a decree issued by Sussex in August 1560 regulating the matters in dispute between Ormond and the FitzGeralds, outlaws from both sides continued to plunder the other. In 1560 his wife's intervention secured a peaceful outcome to a stand off at Bohermore, known as "the battle that never was". For some time, Desmond resisted a summons to appear at Elizabeth's court with the plea that he was at war with his uncle Maurice. When he did appear in London in May 1562, his (according to the English) insolent conduct before the privy council resulted in a short imprisonment in the Tower of London. Desmond was detained in England until 1564.
Бірінші Дезмонд көтерілісі
Осы арада Дезмондтың туысы Джеймс Фитц Морис Фитц-Жеральд, қысқаша Фитц Морис, Генри Сидниге қарсы шығып, графтығын басып алу ниетімен Дезмондтың капитаны атанды. Ол қозғалысқа шетелден көмек алу мақсатымен ең қатал католиктік сипат беруге тырысты және Кланрикард графының ұлы Джон Беркпен, Томмондтың 3-графы Коннор О'Брайенмен одақтасты, тіпті Сидниді ренжіткен Ормондтың ағасы, сэр Эдмунд Батлерді де өз жағына тартты. Эдвард Батлер да көтеріліске қосылды, бірақ Сидни мен Ормондтың оңтүстік-батыста пайда болуы Батлерлердің мойынсұнуына әкеп соқты. Геральдиндердің көпшілігі Хамфри Гилбертпен бағындырылды, бірақ Фитц Морис қарулы күйінде қалды, ал 1571 жылы сэр Джон Перрот оны бағындыруға кірісті. Перрот оны ұстауға тырысты, соңында 1573 жылдың 23 ақпанында Килмаллокта шіркеу еденінде жатып, өзінің шындығын дәлелдеу үшін ресми түрде мойынсұнды.
Meanwhile Desmond's cousin, James FitzMaurice FitzGerald, FitzMaurice for short, caused himself to be acclaimed captain of Desmond in defiance of Henry Sidney, and in the evident expectation of usurping the earldom. He sought to give the movement an ultra Catholic character, with the idea of gaining foreign assistance, and allied himself with John Burke, son of the Earl of Clanricarde, with Connor O'Brien, 3rd Earl of Thomond, and even secured Ormond's brother, Sir Edmund Butler, whom Sidney had offended. Edward Butler also joined the rebellion, but the appearance of Sidney and Ormond in the southwest was rapidly followed by the submission of the Butlers. Most of the Geraldines were subjugated by Humphrey Gilbert, but FitzMaurice remained in arms, and in 1571 Sir John Perrot undertook to reduce him. Perrot hunted him down, and at last on 23 February 1573 he made formal submission at Kilmallock, lying prostrate on the floor of the church by way of proving his sincerity.
Ирландияға оралу
1573 жылы Дезмонд Тауэрден босатылып, Елизаветаның кеңесшілерінің наразылығына қарамастан, Ирландияға оралуға рұқсат алды. Ол Керриде палаттық билікті өз құқығы дәлелденгенге дейін жүзеге асырмауға уәде берді. Ол Дублинде алты ай қамауда болды, бірақ қарашада қашып кетті. Эдвард Фицджеральд, Кильдар графының ағасы және Лондондағы патша зейнеткерлерінің лейтенанты, Дезмондпен наразылық білдіру үшін жіберілді, бірақ ештеңеге қол жеткізбеді. Дезмонд Джеральдиндер арасында тек Брейхон заңының ғана сақталуын қалады. ФицМоррис Елизаветаның батыстағы офицерлерінің бірі, капитан Джордж Буркиерді (Генридің әкесін) тұтқынға алды. Эссекс графпен шілдеде Уотерфорд маңында кездесті, және Буркиер қайтарылды, бірақ Дезмонд королева атынан қойылған басқа талаптарды қабылдамады. Оның басы үшін 500 фунт стерлинг, ал оны тірі ұстағанға 1000 фунт стерлинг сыйлық ұсынылған құжат дайындалды, бірақ кеңестің екі мүшесі оған вето қойды. 1574 жылдың 18 шілдесінде Джеральдиндер басшылары графқа безуслов қолдау көрсету туралы «Бірігу» шартына қол қойды; одан кейін Ормонд пен лорд-орынбасары Уильям Фицвильям Мюнстерге жорық жасап, Дерринлоур қамалындағы Дезмонд гарнизонын қырды. Дезмонд 2 қыркүйекте Коркта өз иеліктерін сенімділерге тапсырып, бағынды: сэр Генри Сидни 1575 жылы Мюнстерге сапар шекті, және жағдайлар тәртіптің тез қалпына келуіне үміттендірді.
In 1573 Desmond was discharged from the Tower and allowed to return to Ireland, despite the protestation of Elizabeth's counsellors. He promised not to exercise palatinate jurisdiction in Kerry until his rights to it were proven. He was detained for six months in Dublin, but in November slipped away. Edward FitzGerald, brother of the Earl of Kildare, and lieutenant of the queen's pensioners in London, was sent to remonstrate with Desmond, but accomplished nothing. Desmond asserted that none but Brehon law should be observed between Geraldines. FitzMaurice seized Captain George Bourchier (father of Henry), one of Elizabeth's officers in the west. Essex met the Earl near Waterford in July, and Bourchier was surrendered, but Desmond refused the other demands made in the Queen's name. A document offering £500 for his head, and £1,000 to anyone who would take him alive, was drawn up, but was vetoed by two members of the council. On 18 July 1574 the Geraldine chiefs signed a 'Combination' promising to support the Earl unconditionally; shortly afterwards Ormond and the lord deputy, William Fitzwilliam, marched on Munster, and put Desmond's garrison at Derrinlaur Castle to the sword. Desmond submitted at Cork on 2 September, handing over his estates to trustees: Sir Henry Sidney visited Munster in 1575, and affairs seemed to promise an early restoration of order.
Екінші Дезмонд көтерілісі
Бірақ Фицморис Францияның Бретаньіне басқа да жетекші Джеральдиндермен бірге қашып кетті, олардың ішінде 1567 жылы Сидниге қарсы Балимартирді ұстаған Имокиллидің сенашалы Джон Фиццэдмунд Фицджеральд және 1571 жылы сотталған Ақ аттының ұлы Эдмунд Фицгиббон болды. Ол Ирландияға шетелдік басқыншылық ұйымдастыру үшін француз және испан сарайларында әрекет етті, ал Римде ол Томас Стюклимен кездесіп, Папа Григорий XIII-нің немере інісін Ирландияның патшасы етіп тағайындау жоспарымен экспедиция ұйымдастырды. 1579 жылы Фицморис Смервик шығанағына қонды, кейін Dún an Óir-де оған испан сарбаздары қосылды. Оның кемелері 1579 жылғы 29 шілдеде жаулап алынды, ал ол Типперриге жол жүріп шайқаста қаза тапты. Фицмориске еріп келген папалық легаты Николас Сандерс графты көтеріліске тартуға тырысты. 1579 жылғы 1 қарашада сэр Уильям Пелхам Десмондты сатқын деп жариялады. Джеральдиндердің Югал мен Кинсальді тонауынан кейін, адмирал Уильям Винтермен бірігіп әрекет еткен Ормонд пен Пелхамның шабуылдары жасалды. Каригафойл және Аскетон қалалары 1580 жылғы сәуірде ағылшындардың қолына түсті. Дезмондтың кіші інісі, Джон Дезмонд 1581 жылғы желтоқсанда Кастллионсқа жақын жерде қаза тапты, ал Имокиллидің Джеральдин сенашалы 1583 жылғы 14 маусымда бас берді. Бұл сенашалдың жерлері қызғаныш тудырды; ол 1587 жылы тұтқындалды және екі күннен кейін Дублин қамалында қайтыс болды.
But FitzMaurice had fled to Brittany, France, in the company of other leading Geraldines, John Fitzedmund Fitzgerald, seneschal of Imokilly, who had held Ballymartyr against Sidney in 1567, and Edmund Fitzgibbon, the son of the White Knight who had been attainted in 1571. He intrigued at the French and Spanish courts for a foreign invasion of Ireland, and at Rome met the adventurer Thomas Stucley, with whom he planned an expedition that should have made a nephew of Pope Gregory XIII king of Ireland. In 1579 FitzMaurice landed at Smerwick Bay, where he was joined later by some Spanish soldiers at the Dún an Óir. His ships were captured on 29 July 1579 and he himself was slain in a skirmish while on his way to Tipperary. Nicholas Sanders, the papal legate who had accompanied FitzMaurice, sought to draw the Earl into rebellion. On 1 November 1579 Sir William Pelham proclaimed Desmond a traitor. The sack of Youghal and Kinsale by the Geraldines was speedily followed by attacks by Ormond and Pelham acting in concert with Admiral William Winter. Carrigafoyle Castle and Askeaton Castle fell to the English in April 1580. Desmond's younger brother, Sir John of Desmond was killed in December 1581 near Castlelyons, and the Geraldine seneschal of Imokilly surrendered on 14 June 1583. This seneschal's lands excited envy; he was arrested in 1587, and died in Dublin Castle two days later.
Өлім және уақыт сызығы
1581 жылдың маусым айында Десмонд орманға кетті, бірақ біраз уақыт бойы оның көптеген ізбасарлары болды. 1583 жылдың маусымында Ормонд оның басы үшін сыйлық ұсынған кезде, ол тек төрт ізбасарымен қашып жүрді. Ол бес айдан кейін, 1583 жылдың 11 қарашасында Керри графтығының Трали қаласының жанындағы Гленэженти орманында қаза тапты. Оның ізбасарлары бір шаруа қожалығына шабуыл жасап, тонады, бірақ шаруа үкіметтік күштерге хабарласты, олар графты және оның адамдарын қуып, таңертең Тралиден шығысқа қарай, Ботар ан Иарла (Графтың жолы) орман ішіндегі шатырда тосып алды. Мориарти басшысынан Елизавета патшайым үлкен сыйлық берді. Уақыт жолағы: Туған күні белгісіз болғандықтан, оның жасы да белгісіз. Жасы Күні Оқиғасы 0 1533, шамамен Туылған 1547, 28 қаңтар Англияның Генрих VIII-нен кейін Едуард VI-ның таққа отыруы 1550 Бірінші әйеліне үйленген 1553, 6 шілде Англияның Едуард VI-нан кейін Мэри I-нің таққа отыруы 1558, 17 қараша Англияның Мэри I-ден кейін Елизавета I-нің таққа отыруы 1565, 2 қаңтар Бірінші әйелі қайтыс болды 1565, 8 ақпан Аффен шайқасы 1569 Бірінші Десмонд көтерілісінің басталуы 1579 Екінші Десмонд көтерілісінің басталуы 1583, 11 қараша Трали маңында қайтыс болды.
In June 1581 Desmond took to the woods, but still had a considerable following for some time. By June 1583, when Ormond offered a price for his head, he was fleeing with only four followers. He was killed five months later, on 11 November 1583 in Glenageenty Wood near Tralee, County Kerry. His followers had attacked and plundered a farm but the farmer alerted the government forces who pursued the Earl and his men and surprised them at dawn in a cabin in the forest, east of Tralee at Bóthar an Iarla (Earl's Road). The Moriarty chieftain was given a substantial reward by Queen Elizabeth. TimelineAs his birth date is uncertain, so are all his ages. AgeDateEvent01533, aboutBorn1547, 28 JanAccession of Edward VI, succeeding Henry VIII of England1550Married his 1st wife1553, 6 JulAccession of Queen Mary I, succeeding Edward VI of England1558, 17 NovAccession of Queen Elizabeth I, succeeding Queen Mary I1565, 2 JanFirst wife died1565, 8 FebBattle of Affane1569Outbreak of the first Desmond Rebellion1579Outbreak of the second Desmond Rebellion1583, 11 NovDied near Tralee