Кіріспе
Анхольт шайқасы (25–27 наурыз 1811 жыл) – Наполеон соғыстарының бір бөлігі болған, Ұлыбритания мен Дания-Норвегия арасындағы канонерлік соғыс кезінде, Жорген Конрад де Фальсен басқаратын Данияның Анхольт аралына қарсы Джеймс Вилкс Морис басқарған сәтті британдық әскери операциясы. Бұл 1809 жылы британдықтар басып алған Ютландия жағалауындағы шағын даниялық Анхольт аралын қайта басып алуға жасалған Дания-Норвегиялықтардың әрекеті болды. Канонерлік соғыстың басында Дания-Норвегиялықтар Анхольт аралының шығыс бөлігіндегі маяқты жапты. 1809 жылдың қаңтар айында британдықтар Анхольт маңында маяк ретінде пайдаланған «Проселит» бомбалық кемесі Анхольт рифіне шағылып, батып кетті. 1809 жылдың 18 мамырында 74 зеңбіректік үшінші дәрежелі HMS Standard, капитаны Аскеу Холлис басқаратын эскадрильяға фрегат «Оуэн Глендоуэр» және «Авенджер», «Рейнджер», «Роуз» және «Снайп» кемелері кірді. Олар бірлесіп аралды басып алды. «Оуэн Глендоуэр» капитаны Уильям Селби басқаратын теңізшілер мен теңіз жаяу әскерлерінен құралған десант тобы, «Стандарт» теңіз жаяу әскерінің капитаны Эдвард Николстың көмегімен жағаға түсті. 170 адамнан тұратын Дания гарнизоны қызу, бірақ тиімсіз қарсылық көрсетті, нәтижесінде бір британдық теңізші қаза тауып, екеуі жараланды; содан кейін гарнизон басылды. Британдықтар бірден аралды иеленді. Шайқастан кейін британдықтар Анхольтты 1814 жылғы Киль шартына қол қойылғанға дейін басып ұстады. Аралдағы ауылда шайқасты еске алатын ескерткіш орнатылған.
The Battle of Anholt (25–27 March 1811) was a successful British military operation under the command of James Wilkes Maurice against the Danish held island of Anholt under the command of Jørgen Conrad de Falsen, taking place during the Gunboat War, a conflict between the United Kingdom and Denmark Norway that was part of the wider Napoleonic Wars. It was an attempt by the Dano Norwegians to recapture Anholt, a small Danish island off the coast of Jutland which the British had captured in 1809. Early in the Gunboat War, the Dano Norwegians had closed their lighthouse at the easternmost point of Anholt. In January 1809, the bomb vessel Proselyte, which the British had stationed off Anholt to act as a lighthouse, struck Anholt Reef and sank. On 18 May 1809, the 74 gun Third Rate HMS Standard, under Captain Askew Hollis, led in a squadron that also included the frigate Owen Glendower, and the vessels Avenger, Ranger, Rose, and Snipe. Together they captured the island. A landing party of seamen and marines under the command of Captain William Selby of Owen Glendower, with the assistance of Captain Edward Nicolls of the Standards marines, landed. The Danish garrison of 170 men put up a sharp but ineffectual resistance that killed one British marine and wounded two; the garrison then surrendered. The British took immediate possession of the island. After the battle, the British occupation of Anholt continued until peace was signed at the Treaty of Kiel in 1814. There is a monument commemorating the battle in the village on the island.
Өмірбаян
Холлис өзінің баяндамасында Анхолттың маңызды екенін айтты, себебі ол Ұлыбританияның флотына сумен қамтамасыз ете алатын және Балтық теңізіне барып-келіп жүретін сауда кемелері үшін қолайлы бекініс бола алатын. Дания королі Фредерик VI Анхолтты қайтарып алуды ең маңызды міндет деп жариялады және 1810 жылдың ақпан айында генерал Телеквисттің басшылығымен қажетті әскерлер мен канонерлік қайықтарды жинауға бұйрық берді. Қысқы мұз және кешкі дауылдар экспедицияға кедергі келтірді, ол Греннан солтүстігіндегі Геррильд шығанағынан үш рет теңізге шығып, Анхолтқа жетпеді. Соңында, британдық әскери кемелер көріне бастағанда, мүмкіндік терезесі жабылды және генерал Телеквист сол жылға экспедицияны тоқтату туралы бұйрық берді. Аралдың британдық губернаторы, Корольдік теңіз жаяу әскерінің капитаны Николс, Анхолтты қайтарып алу жоспарлары туралы естіп, ауа райы қолайлы болғанда Ютландия жағалауын барлау үшін канонерлік қайық, "Гриндер" жіберді. Гриндер сондай-ақ бірнеше шағын сауда кемелерін жаулап алды, бірақ 1810 жылдың 13 сәуірінде төрт даниялық канонерлік қайық оны басып алды. 1810 жылдың тамызында Анхольт тас фрегатқа айналды және номиналды түрде 50 зеңбірекке ие кеме ретінде жіктелді. Аралдағы гарнизон Корольдік теңіз жаяу әскерінен тұрғанмен, Адмиралтействоның көзінде ол кеме саналды, ал теңіз жаяу әскеріне басшылық ететін офицер, Корольдік теңіз жаяу әскерінің капитаны Торренс, ақыр соңында аралдағы британдық губернатор, Корольдік теңіз флотының капитаны Мориске есеп берді. Бұл жағдай Корольдік теңіз флоты офицерлері мен Корольдік теңіз жаяу әскері офицерлері арасындағы мәртебелік айырмашылықты көрсетті.
Шайқас
1811 жылдың наурыз айының басында вице-адмирал сэр Джеймс Саумарез даниялықтардың Анхолтқа шабуыл жасайтындығы туралы хабар алды. "Тартар" 20 наурызда Ярмуттан шығып, 26 наурызда аралдың солтүстік жағасында тоқтады. 24 наурызда Данияның 18 канонерлік қайығы, бортында 1000 даниялық теңіз жаяу әскерімен, Ютландиядағы Герильд жағалауынан шықты. Дания флоты фрегаттардың Анхольттағы британдық базаны – Форт-Йорк деп аталатын базаны – қорғауға келе жатқанын білмеді, және база артиллериямен күшейтілген еді. Даниялықтар қараңғылық пен тұманды пайдаланып, шамамен 1000 әскерін жағаға түсіріп, британдықтардың позицияларын айналып өтуге тырысты. Даниялықтар таңертең Анхолттың солтүстік жағалауына қонды және Форт-Йоркке қарай батылды. Форт-Йорк, маяктан созылған бастион, қазір 380 британдық теңіз жаяу әскерімен қоршалған еді. 27 наурызда гарнизон аралдың оңтүстік жағынан жауды байқады. Морис гаубицалар батареясымен және 200 жаяу әскерімен олардың қарсалыға шығып, "Тартар" мен "Шелдрейкке" сигнал берді. Екі кеме бірден оңтүстікке қарай жүзуге тырысты, бірақ тайыздықтар оларды соншалықты алысқа шығарды, оған көп уақыт кетті. Даниялықтардың шайқас жоспарын үйлестіруге келмей, ұрыс эпизодтық қақтығыстармен аяқталды. Азық-түліксіз қалған даниялық сарбаздар шөлдеп, шаршады. Форт-Йорк пен Массариендегі батареялар шабуылды тоқтатты. Даниялықтар түнгі сағат 10-да майор Мелстед басқарып, Форт-Йоркке соңғы шабуыл жасады. Ол қылышын көтеріп, шағын топты фортқа қарай шабуылға жетеледі, бірақ британдықтардың оғы оның өмірін қиды және шайқасқа нүкте қойды. Форт-Йоркты басып алуға жасалған даниялықтардың тырашалығы нашар жоспарлау, азық-түлік жетіспеушілігі және далалық артиллерияны жеткізе алмауы салдарынан сәтсіз аяқталды – бұл британдық теңіз күштерінің жетістіктерінен кейін Дания кеме қатынасының шектеулеріне байланысты болды. Нәтижесінде, бұл олар үшін қатаң болды. "Тартар" мен "Шелдрейк" атысы сауық кемелерін батысқа қарай шегінуге мәжбүр етті. Сауық кемелері рифтер арқылы қашып құтылды, ал кемелер сыртқа қарай айналып өтуге мәжбүр болды. "Тартар" үш сауық кемесін Лесёге қарай қуды, бірақ түн жақындағанда өзін тайыз суға тапты және қууды тоқтатты. Қайтып келе жатқанда, "Тартар" сауық кемелерді қуғанда өткен екі даниялық көлікті ұстады; бірінде 22 сарбаз, көптеген оқ-дәрілер, снарядтар және т.б. болды, ал екіншісінде азық-түлік болды. "Шелдрейк" екі сауық кемені басып алды. Батыс жағындағы даниялықтар он төрт сауық кемеге мініп, қашып құтылуға үлкерді. Шайқаста британдықтар екі адамды өлтіріп, 30 адамды жаралады. Даниялықтар қолбасшысын, тағы үш офицерін және 50 сарбазын жоғалтты. Британдықтар, жараланғандардан басқа, бес капитан, тоғыз лейтенант және 504 қатардағы сарбазды тұтқынға алды, сондай-ақ үш артиллерия, 500 мылтық және 6000 оқ-дәріні тартып алды. Сонымен қатар, "Шелдрейк" басып алған екі сауық кемесі Дания теңіз флотының тағы екі лейтенанты мен 119 сарбазының тұтқынға түсуіне әкелді. "Тартар" капитаны Джозеф Бейкер даниялық тұтқындарын Рандерске апарып, ақпан айында сүңгіп кеткен "Корс" кемесінің офицерлері мен экипажымен алмастыруды ұсынды.
Салдары
Жоғары шенді офицерлерге маңызды жеңістерді еске алу үшін салтанатты семсерлер табыс ету дәстүрге айналған. Капитан Морис семсер алғаннан басқа, капитан Торренс екі семсер алды, біреуі өзінің офицерлерінен, екіншісі қатардағы офицерлер мен сарбаздардан. Бұл соңғы семсерді Анхолт шайқасының 200 жылдығына орай Корольдік теңізшілер мұражайы сатып алды, және олардың үшеуі де Корольдік теңізшілер мұражайында қойылған. 1847 жылы Корольдік теңіз күштері осы ерлігі үшін "Anholt 27 наурыз 1811" тағасы бар "Теңіз қызметі үшін медаль" беруге рұқсат берді. Бұл тақты 40 адам алды, олардың көп бөлігі Корольдік теңіз жаяу әскерінен болды. Екі жүз жыл өткен соң, 2011 жылдың наурызында Дания және Ұлыбритания теңіз күштерінің өкілдері шайқаста қаза болғандарға арналған жаңа ескерткіштің ашылуына қатысты.