Кіріспе

Пакистандық америкалық Айман Фарис (сондай-ақ Мохаммад Рауф; 4 маусым 1969 жылы туған) – Пакистанның (бұрынғы американдық) азаматы. 2003 жылғы мамыр айында Әл-Қаидаға материалдық көмек көрсеткені үшін кінәлі деп танылмас бұрын бірнеше ай бойы ФБР-дің қос агенті ретінде жұмыс істеді. 1999 жылдан бастап АҚШ азаматы болған ол Колумбуста (Огайо штаты) жүк көлігі жүргізушісі болып жұмыс істеген. 2003 жылдың қыркүйегінде Фарис «АҚШ аумағында ұсталған жалғыз мойындаған Әл-Қаиданың ұйықтаушы агенты» болды. 2020 жылдың тамызында ол Иллинойстағы федералды түрмеден босатылды. Фарис 2003 жылдың 1 наурызында Халид Шейх Мохаммедтің Пәкістанда тұтқындалғаннан кейін екі аптадан соң Огайода ұсталды. АҚШ үкіметінің қос агенті ретінде Фарис Вирджиниядағы ФБР-дің қауіпсіз үйінен ұялы телефон мен электрондық пошта арқылы террористік басшыларға хабар жіберді. Буш әкімшілігінің жоғары лауазымды өкілі: «Ол біз үшін сол қауіпсіз үйде отырып қоңырау шалып жатты. Бұл үлкен жеңіс болды» деді.

Ерте тарих

Айман Фарис 1969 жылы Пәкістанның Азад Кашмир аймағында дүниеге келген. 1995 жылы ол Женева Боулингке үйленді. 1999 жылы Фарис АҚШ азаматы атанды. Ол келесі жылы, 2000 жылы, Пәкістанға қайтып келді. Оның әкесі жақында қайтыс болған еді, ал бес жылдық некесі де ажырасуға жақын болды. Кейін бұрынғы әйелі ол ойдан дауыс естіп, кенеттен біреу мойнынан қысып жатқандай сезінгенін айтты. Фаристің бес жылдық некесі 2000 жылы аяқталды.

Бруклин көпірінің учаскесі

2001 жылдың соңында Пәкістанда болған кезде Фарис бірнеше белгісіз әріптестеріне Йеменге арналған мерзімі өткен әуе билеттерін қайта жасаттыру үшін саяхат агентіне барды. Ол өзін «Таблиғи Жамаат» миссионерлік тобының уағыздаушысы деп таныстырды. 2002 жылдың басында Фарис тек «C 2» деп танысқан бір оперативтік қызметкермен танысты. Ол Бруклин көпірінің кабельдерін кесіп, бір уақытта жоюды көздеген жоспар және Вашингтонда пойызды құлатпақ болған екінші топ туралы білді. Фаристің осы екі операцияға қажетті құралдарды алу бойынша жүргізген тергеулері досынан дәнекерлеу құралдарын қайдан сатып алуға болатынын сұрауды және көпірдің құрылымын интернеттен зерттеуді қамтыды. Ол операцияның орындалуы күмәнді екенін түсіндіріп, «Ауа райы тым ыстық» деп Пәкістанға хабарлама жіберді. Сәуір айында ФБР қызметкерлерімен кездескенде Фарис кінәсін мойындады. Ол ФБР-мен ынтымақтастыққа келісіп, қос агент ретінде жұмыс істеуге дайын болды. Ол Колумбустағы үйінен көшіп, Вирджиниядағы қауіпсіз үйге орналастырылды. Ол сол жерден байланыстарымен әңгімелесіп, алған ақпаратты ФБР-ге жеткізіп отыруға міндеттелді. Осы кезеңде Фарис агенттерге Балтимор қаласындағы Маджид Ханның, әкесінің жанармай құю станциясында жұмыс істейтін жас жігіттің, Халид Шейх Мохаммедті «ешкім» деп атағанын және Пәкістан диктаторы Первез Мушаррафты өлтіру ниетімен жүргенін айтты. Бірақ 2007 жылы Ханның жауынгерлік статусын қарау трибуналына берген жазбаша мәлімдемесінде бұл сөзінен толыққанды бас тарды, оның айыптауы «толық өтірік» екенін және оны осы мәлімдеме жасауға мәжбүрлегенін мәлімдеді. АҚШ Ханды Пәкістанда ұстап, Ауғанстандағы ЦРУ-дың құпия түрмесіне жіберді, онда ол бірнеше жыл бойы тергелді, азапталды және қамауда ұсталды. 2006 жылдың қыркүйегінде ол Гуантанамодағы әскери күзетке берілді және жоғары құнды тұтқын ретінде ұсталды. Айыптауға қатысты құжаттар 2003 жылдың 19 маусымына дейін жарияланбады. Содан кейін Әділет министрлігі ФБР-дің нұсқауымен жұмыс істеген Фарис қос агент болғанын мәлімдеді. 2003 жылдың 28 қазанында Фарисқа аудандық сот судьясы Леони Бринкема 20 жылға бас бостандығынан айырылды. Бұл мәліметтер NSA тыңдау бағдарламасы арқылы анықталған. «Таймс» газеті үкіметтің өтініші бойынша оқиғаны жариялауды бір жылға кейінге шегерді. Бұл оқиға 2005 жылдың желтоқсан айында Эрик Лихтблау мен Джеймс Райзен жариялаған бірнеше мақалалардың бірі болды, олар Колумбия университетінің ұлттық хабарламалар бойынша Пулитцер сыйлығын жеңіп алды. Фаристің жаңа адвокаты Дэвид Б. Смит телефонды тыңдауға жеке рұқсат берген Джордж Бушқа қарсы сот процесін қарастырып жатқанын мәлімдеді. 2004 жылы Әділет министрлігі Нурадин Абдиге бомба жасауға қатысты айып тақты. Абди Фарис оны Колумбус әуежайынан алып кеткенін айтқандығы хабарланды.