Кіріспе

Индияның қорғаныс қызметі (Indian Protective Service Agency)

Арнайы қорғау тобы (SPG) – Үндістан үкіметінің агенттігі, оның жалғыз міндеті – Үндістан премьер-министрін және кейбір жағдайларда оның отбасын қорғау. Ол 1988 жылы Үндістан Парламентінің заңымен құрылған. SPG премьер-министрді Үндістанда да, шетелде де, сондай-ақ оның ресми резиденциясында бірге тұратын жақын туыстарын әрдайым қорғайды. Дегенмен, отбасы мүшелері қауіпсіздік қызметін қабылдамауға құқылы. Бұрын SPG-ның өкілеттігіне премьер-министрдің "ата-анасы, жұбайы және балаларының" кез келген жерде тұрғандағы қорғалуы кіретін, сондай-ақ олар қызметтен кеткеннен кейін бес жыл бойы да қорғалатын. Алайда, 2019 жылғы Арнайы қорғау тобы (өзгерістер) заңы осы өкілеттікті қысқартты. Қазіргі таңда премьер-министр Нарендра Моди ғана SPG қорғауында.

Тарих

1981 жылға дейін Премьер-министрдің ресми резиденциясындағы қауіпсіздік Дели полициясының арнайы қауіпсіздік аймағының жауапкершілігінде болды, оны Полиция комиссарының орынбасары (ДКП) шені бар офицер бақылап отырды. Бұл модель Ұлыбританиядан алынған, онда Ұлыбритания Премьер-министрі Лондонның Метрополитен полиция қызметімен қорғалады. 1981 жылдың қазан айында Ақпараттық бюро (АБ) Арнайы тапсырма тобын (АТТ) құрды, оның міндеті Премьер-министрдің Нью-Делиден және оған сапарлары кезінде көлік қауіпсіздігін және эскорттауды қамтамасыз ету болды. 1984 жылдың қазан айында Премьер-министр Индира Гандиді оның екі Дели полициясының күзетшісі өлтіргеннен кейін, Ішкі істер министрлігінің хатшылар комитеті тексеру жүргізді. Бұл бұзушылықты ескере отырып, Премьер-министрдің қауіпсіздігін тікелей АТТ-ның бақылауындағы арнайы бөлімшеге тапсыру туралы шешім қабылданды, осылайша Премьер-министрге кез келген уақытта жақын қауіпсіздік қамтамасыз етілді. Бұл шешімдер бастапқыда уақытша шаралар ретінде қабылданды. 1985 жылдың 18 ақпанында Ішкі істер министрлігі Б. Натх комитетін құрды, оның міндеті мәселені қарастырып, Премьер-министрдің қауіпсіздігі жөнінде үкіметке ұсыныстар енгізу болды. 1985 жылдың наурыз айында Комитет Премьер-министрді қорғау үшін тәуелсіз агенттік құру жөнінде ұсыныс жасады, ол Арнайы қорғау бөлімі (АҚБ) деп аталды. 1985 жылдың 30 наурызында Үндістан Президенті атқарушы жарлық арқылы Кабинет хатшылығы құрамында 819 штаттық бірлік құрды. Бөлімшенің атауы Арнайы қорғау тобы (АҚТ) деп өзгертілді, оны Полиция инспекторы шені бар Үндістан полиция қызметінің офицері басқарды. С. Субраманиям, сол кезде Ақпараттық бюроның бірлескен директоры (VIP қауіпсіздігі), АҚТ-ның бірінші директоры болып тағайындалды. АҚТ құрылғаннан кейін Премьер-министрдің қауіпсіздігімен айналысатын әртүрлі агенттіктердің жауапкершілігін қайта бөлу қажет болды. 819 штаттық бірлікпен жаңа агенттік Премьер-министрдің жеке тұлғасын, кеңсесін, резиденциясын және оның отбасын толық қорғауға жеткілікті күш-қуаты болмады және логистика мен көлік мәселелері бойынша Дели полициясына және штат полиция бөлімшелеріне тәуелді болды. Премьер-министрді қорғау жөніндегі қолданыстағы нұсқаулық – «Көк кітапқа» жаңа жақын қауіпсіздік протоколдары енгізілді. Жаңа тәртіп бойынша ішкі сапарлар кезінде Ақпараттық бюро және тиісті штат полициясы Премьер-министрдің қауіпсіздігіне қатысты ақпаратты үйлестіру, жинау және тарату үшін жауапты болды. Штат полициясы мен АҚТ Премьер-министрге екі деңгейде жеке күзет қамтамасыз етті. АҚТ 1985 жылдың сәуірінен 1988 жылдың маусымына дейін үш жыл бойын заңнамасыз, тек құрылтайшы атқарушы жарлығының күшімен жұмыс істеді. Сол жылы Раджив Ганди үкіметі жарлықтың ережелерін кодификациялау үшін Арнайы қорғау тобы туралы заңды қабылдады. Ол кезде заң тек Премьер-министрді және оның жақын туыстарын қорғауға рұқсат берді. 1989 жылы Раджив Ганди биліктен кеткеннен кейін, ол оппозиция жетекшісі ретінде АҚТ қорғауын тоқтатты. Бұл оның өміріне Шри-Ланка азаматтық соғысына үкіметтің әскери араласуынан кейін туған маңызды қауіпке қарамастан болды. 1991 жылдың мамыр айында Раджив Гандиді Тамил Надудағы саяси митингте Шри-Ланканың террористік ұйымы – Тамил Иламның азат ету жолбарыстарының жанкешті бомбалаушысы өлтірді. Оның қазасынан кейін АҚТ заңы бұрынғы Премьер-министрлерге және олардың жақын отбасыларына қызметтен кеткеннен кейін он жыл бойы АҚТ қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін өзгертілді. Заң жобасына Үндістан Ұлттық Конгресі қарсылық көрсетті, өйткені Ганди отбасы АҚТ қорғауысыз зорлық-зомбылыққа ұшырауы мүмкін деп қорқыды. Заң қабылданғаннан кейін бұл тұлғалар, сондай-ақ бұрынғы Премьер-министр Манмохан Сингх, Хирабен Моди және Жашодабен Моди, қазіргі Премьер-министр Нарендра Модидің анасы мен ажырасып кеткен әйелі АҚТ қорғауын жоғалтты. Олардың қауіпсіздігіне Ішкі істер министрлігі Z+ және Y деңгейлерін тағайындады. Заң жобасы бойынша АҚТ-ның заңды қорғауында тек Моди қалды, ол өзінің ресми резиденциясында жалғыз тұрады.

Ұйым

Директорға бірнеше директордың орынбасарлары, директордың көмекшілері және бірлескен директордың көмекшілері көмек көрсетеді. SPG тікелей қызметкерлерді жалдамайды. Оның орнына, қызметке қабылданатындар Орталық қарулы полиция күштері мен Теміржол қорғау күштерінің қатарынан іріктеледі. Осы қызметтердің қызметкерлері SPG-ге тағайындалуға үміткерлік білдіре алады және қатаң физикалық және психологиялық бағалаудан, сондай-ақ күшейтілген қауіпсіздік тексеруінен өтеді. SPG-ге тағайындалу мерзімі әдетте бес жылды құрайды, бірақ директордың қалауы бойынша ұзартылуы мүмкін. Басшылық және үйлестіруге жауапты SPG офицерлері IPS-тен тағайындалады.

Қазіргі міндеттері

Қазіргі уақытта Үндістанның қазіргі Премьер-Министрі Нарендра Моди ғана Арнайы қорғау тобының (SPG) қорғауында. Сония Ганди мен оның балалары Рахул Ганди мен Приянка Гандиге 1991 жылдан 2019 жылға дейін 28 жыл бойы SPG қорғауы берілді. Олардың отбасы мүшелерінің екеуі, бұрынғы премьер-министрлер Индира Ганди мен Ражив Ганди 1984 және 1991 жылдары қаза тапты, Үндістан Үкіметі олардың қауіпсіздігіне қауіп төнгенін бағалады. 2019 жылдың 8 қарашасында Үндістан Үкіметі олардың SPG күзетін алып тастады және Z+ деңгейіндегі қауіпсіздікпен қамтамасыз етті. Бұл шешім үкімет Модидің алдыңғы Премьер-Министрі Манмохан Сингхке берілген SPG күзетін тоқтатқаннан кейін қабылданды. Сонымен қатар, 2019 жылғы Арнайы қорғау тобы (өзгерістер) туралы заңға сәйкес, сол жылы Модидің әйелі Жашодабен мен анасы Хирабеннің SPG күзеті де алынып тасталды. Заң SPG-нің заңдық өкілеттігін Премьер-Министрдің "ата-анасы, әйелі және балаларына" қорғаудан "Премьер-Министрдің ресми резиденциясында (онымен бірге) тұратын жақын туыстарына" дейін өзгертті. Заң бойынша, SPG қорғауындағы адамдар Үндістанның барлық әуежайларында жеке қауіпсіздік тексеруінен босатылады және Үндістанның Әуежайлар басқармасы басқаратын әуежайлардағы VIP залдарына кіре алады. Сонымен қатар, олар кейбір ресми ғимараттарға, оның ішінде Премьер-Министрдің кеңсесі мен резиденциясына кіргенде қауіпсіздік тексеруінен босатылады.

Әуе көлігі

Air India One: Air India One, сондай-ақ AI1 деп аталады, бұл Үндістан Президентін, Үндістан Вице-президентін немесе Үндістан Премьер-министрін тасымалдайтын кез келген ұшақтың шақыру белгісі. Бұл рейстер Үндістан Әуе күштері (ИАФ) арқылы VIP рейстер ретінде жүзеге асырылады. Бұрын Премьер-министрдің шетелге сапарында әдеттегі рейстерге пайдаланылатын екі модификацияланған Boeing 747-400 жолаушы ұшағының бірі қолданылатын. Алайда, 2020 жылы олар екі жекешелендірілген Boeing 777-300ER ұшақтарымен алмастырылды – олар АҚШ-та Air Force One үлгісінде салынған және ерекше ұлттық белгілерге ие. Сонымен қатар, ішкі рейстер үшін ИАФ қазіргі уақытта төрт 14 орындық Embraer 135 ұшағына және VIP кабинасы бар 46 орындық Boeing Business Jet (BBJ) 737 ұшағына ие. Премьер-министр Нарендра Моди Шри-Ланкаға сапары кезінде Үндістан Әуе күштерінің Lockheed C-130J ұшағын пайдаланған. Mi-17 тікұшақтары: Қорғаныс министрлігі Президент пен Премьер-министрді тасымалдау үшін ИАФ-тың элиталық байланыс эскадрильясына ескі Mi-8 тікұшақтарын алмастыру мақсатында алты жаңа Mi-17V5 тікұшағын "өзгертуге" рұқсат берді. Mi-17V5 тікұшақтарында жетілдірілген авиациялық жабдықтар, бортындағы навигациялық жүйелер және түнгі көру құрылғылары бар. SPQ тікұшақтардың "биік құйрық бағаналары" болуын қалады, бұл машиналардың артқы шығу сатысына жақын тұрған жолаушыларды айналадағылардың қауіптен "қорғауын", сонымен қатар ұшу қашықтығын ұзарту, жақсырақ соққыға төзімділік және броньдық қорғауды қамтамасыз етуді көздейді.

БАҚ-пен байланыс

SPG мүшелері SPG заңына сәйкес, БАҚ өкілдерімен байланысқа түсуге, сондай-ақ өз жұмысына қатысты "кез келген кітап, хат немесе басқа құжатты" жариялауға немесе оның жариялануына көмектесуге тыйым салынған, тіпті мемлекеттік қызметтен зейнетке шыққаннан кейін де. 2005 жылғы «Ақпаратқа қол жеткізу құқығы» заңына сәйкес, SPG және оның қызметкерлері ақпаратты жария ету туралы кез келген сұраудан босатылған.